فتنهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: فتنه، سکوت، حق، باطل، امام علی علیه‌السلام، قیام.
پرسش: شرح و توضیح این جمله از حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ که می‌فرماید:«کن فی الفتنه کابن اللبون»، چیست؟ آیا این جمله به معنای بی‌خیالی و بی‌تفاوتی در وظایف سیاسی است؟
پاسخ:


ترجمه روایتِ «کن فی الفتنه ...»[ویرایش]

این جمله، از کلمات گهربار امام علی ـ علیه‌السلام ـ در نهج‌البلاغه است که چنین ترجمه شده است: «در فتنه‌ها همچون شتر بچه‌ای باش که نه پشتی برای سواری دادن و نه شیری برای دوشیدن دارد». [۱]

← دیدگاه برخی مفسران
برخی این جمله را این‌طور معنا کرده‌اند که در فتنه ها ساکت و خاموش باش تا از تو نتوانند سوء استفاده کنند. [۲]

مفهوم اصلی روایت[ویرایش]

ولی آنچه به‌طور مسلم از این روایت به دست می‌آید، آن است که در فتنه‌ها طوری باش که نتوانند از تو سوء استفاده کنند، نه آنکه لزوماً خاموش و ساکت باشی. از کلام امام علی ـ علیه‌السلام ـ بیش از آن استفاده نمی‌شود و ایشان نفرموده‌اند که در هر فتنه و در هر حالی ساکت باش.

دیدگاه ابی‌الحدید[ویرایش]

ابن ابی‌الحدید در شرح این کلام می‌گوید: «مصداق این کلام حضرت وقتی است که فتنه‌ای که بر پا شده، میان دو گروه باطل باشد؛ اما اگر میان حق و باطل باشد (مانند جنگ صفین و جمل ) انسان باید جانب حق را بگیرد و در این راه قیام کند». [۳]

دیدگاهی دیگر در شرح این کلام[ویرایش]

همچنین در یکی دیگر از شرح‌های نهج‌البلاغه در شرح این کلام چنین آمده است: «کلام مولا، منحصر به فتنه بین دو گروه حق و باطل نیست؛ بلکه هر فتنه‌ای را شامل می‌شود؛ مانند فتنه خلق قرآن در زمان مأمون . منظور حضرت هم گوشه‌گیری و سکوت و خود را به غفلت زدن نیست؛ بلکه نهی از همکاری با سران فتنه است؛ پس ایشان امر به سکوت و گوشه‌گیری نکرده‌اند؛ بلکه در این موارد در تمسک به حق باید قیام کرد». [۴]

وظیفه انسان در فتنه‌ها[ویرایش]

با توجه به کلام امام علی ـ علیه‌السلام ـ و بعضی از شرح‌هایی که بیان شد، چنین می‌توان نتیجه گرفت که انسان در فتنه نباید به فتنه‌گران کمک کند، گاهی این همکاری نکردن با گوشه‌گیری و دخالت نکردن در برخی درگیری‌ها تحقق می‌یابد و گاهی با قیام و مبارزه و فریاد.
به عبارت دیگر، اگر شخصی حق را دقیقاً بشناسد و توانایی آن را داشته باشد که با زیرکی و کیاست وارد سیاست شود، وظیفه اوست که در میدان حاضر شده و به دفاع از حق بپردازد؛ اما اگر نتواند مرزبندی دقیقی بین حق و باطل در ذهن خود مجسم کند و به همین دلیل این امکان وجود داشته باشد که مورد سوء استفادۀ دیگران قرار گیرد، باید تا شناسایی کامل حق و باطل، خود را درگیر فتنه نکند.
بنابراین سخن امام علی ـ علیه‌السلام ـ به معنای بی‌تفاوتی در امور نیست.
در فتنه چنان باش که بارت ننهند ••• و ز دست و زبانت استعانت نبرند
زین آتش تند در حذر باش و بهوش ••• تا مدعیان رند جانت نخرند

پانویس[ویرایش]
 
۱. صبحی صالح، نهج‌البلاغة، ص ۴۶۹، هجرت، قم، ‌۱۴۱۴ ق؛ «کُنْ‌ فِی‌ الْفِتْنَةِ کَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَیُرْکَبَ وَ لَا ضَرْعٌ فَیُحْلَب»‌..
۲. . آمدی تمیمی، عبد الواحد، غرر الحکم و درر الکلم، شرح آقا جمال خوانساری، ج ‌۴، ص ۶۰۷، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ ش.
۳. ابن ابی‌لحدید، شرح نهج البلاغة، ج ‌۱۸، ص ۸۲، کتابخانه آیت الله مرعشی، قم، ۱۴۰۴ ق.    
۴. خویی، میرزا حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، ج ‌۲۱، ص ۸، مکتبه الاسلامیه، تهران،۱۴۰۰ ق. با اندکی تصرف.


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه‌ابزار