دیندارذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: دین، دیندار، دینداری
پرسش: دیندار کیست؟ این سخن صحیح است که «دیندار کسی است که خود را در برابر هیچ کس و هیچ سختی و هیچ عقیده‌ای قربانی نمی‌کند»؟
پاسخ:


معنای دیندار

[ویرایش]

«. . . دیندار یعنی جستجوگر؛ کسی خود را به پای هیچ کس و هیچ سختی و عقیده‌ای قربانی نمی‌کند؛. . . ».
[۱] . روزنامه اخبار اقتصادی، ۱۲/۱۰/۷۹، ص ۳.

«إنَّ الدِّینَ عِندَاللّهِ الاِسْلامُ». همانا دین نزد خداوند اسلام است.
این آیه صریحاً دین الهی و مورد نظر خداوند را «اسلام» معرفی می‌کند. یعنی حقیقت دینِ مورد نظر خداوند، همان چیزی است که از آن در این آیه و برخی آیات دیگر، به «اسلام» تعبیر شده است. به طور طبیعی اولین سوالی که پیش می‌آید این است که معنای «اسلام» در این آیه چیست؟

معنای اسلام در آیه إنَّ الدِّینَ عِندَاللّهِ الاِسْلامُ

[ویرایش]

به دلالت روایات فراوان و به شهادت مفسرین قرآن، منظور از «اسلام» در این آیه «تسلیم» است. یعنی حقیقت دین الهی تسلیم در برابر خدا است، یعنی سپردن اختیار خود به خدا! جهت دهی به امیال و خواسته های خود در راستای اراده و خواست خدا! قربانی کردن همه هستی خود در برابر خدا!

معنا و ویژگی «دیندار» با الهام از قرآن

[ویرایش]

با استفاده از تفسیر فوق برای آیه«إنَّ الدِّینَ عِندَاللّهِ الاِسْلامُ»، می‌توان معنا و ویژگی «دیندار» را چنین بیان کرد: دیندار کسی است که دارای خصوصیت «تسلیم» و بندگی است. به عبارت دیگر دیندار کسی است که تسلیم محض و عبد کس دیگری (خدا) است!
از بدیهی ترین بدیهیات و قطعی ترین قطعیات قرآن کریم و سنت معصومین(علیهم السلام) این است که همه انسانها در درجه اول باید در برابر حق مطلق، خالق و رب همه موجودات، مطیع محض؛ تسلیم و عبد به تمام معنی باشند و خودشان را در مقابل اراده او قربانی کنند؛ و در مرتبه بعد و به تبع تسلیم در برابر خدا، باید تابع رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و پیام آور دین الهی باشند، و از فرامین ایشان تخلف نکنند.

انسان دیندار

[ویرایش]

مجموعه آیات و روایاتی که به شکل ها و عبارت های مختلف، انسان‌ها را به اطاعت، عبادت، تبعیت و تسیلم در برابر خدا و رسولش(صلی الله علیه وآله) امر می‌کند، از مرز هزاران می‌گذرد. بنا بر این حق این است که انسان دیندار کسی است که عبد و تسلیم بی چون و چرا در مقابل خداوند است و حقیقت انسانیت او به این است که خود را در مقابل خداوند و اراده او قربانی کند. با توجه به مطالب یاد شده، این سخن که دیندار کسی است که خود را به پای هیچ کس و هیچ سختی و عقیده ای قربانی نمی‌کند!» سخنی کاملا نادرست است، و در قضاء کامل با معارف قرآن و اهل‌بیت(علیهم السلام) است.

معنای جستجوگر بودن فرد دیندار

[ویرایش]

نکته قابل بحث دیگر این است که منظور از جستجوگر بودن فرد دیندار، چیست؟ اگر منظور این است که فرد دیندار نباید به هیچ عقیده‌ای دل ببندد و نباید در برابر هیچ حقیقتی سر فرود آورد ـ چنان که از ذیل سخن مورد نظر برمی‌آیدـ این برداشت در تضاد کامل با معنای «دیندار» و «دینداری» است، چه، همان طور که بیان شد حقیقت دین همانا تسلیم در برابر حضرت حق جل جلاله است و دیندار کسی است که دل در گرو اراده و خواست خداوند متعال دارد و تسلیم محض او است. حال اگر صاحب این سخن از دین و دیندار تعریف دیگری داشته باشد، اگر ایشان دین را همان، تفسیرها و تعبیرهای سیال بشری از تجارب دینی شخصی بداند و آن را در حد یک تجربه روان شناختی تنزل داده و فاقد هرگونه محتوای معرفتی بداند، در این صورت تعریف ایشان از شخص دیندار نیز معقول و منطقی می‌نماید، زیرا بر اساس این تعریف از دین، دیندار کسی است که همواره تجربه دینی جدیدی دارد؛ و هیچ ملاکی برای ترجیح تجربه کسی بر تجربه دیگری وجود ندارد، بنا بر این دیندار کسی است که همواره در حال جستجو است و خود را در برابر سخن و عقیده هیچ کس نباید قربانی کند. لکن این گونه تعریف از دین اساساً نادرست است و براهین عقلی و ادله نقلی متعددی بر بطلان چنین تعریف و تصویری از دین، وجود دارد.
امّا اگر مقصود از جستجوگر بودن دیندار، حقیقت‌جو بودن اوست به این معنی که اولاً: او قائل به وجود حقیقی است و ثانیاً رسیدن به آن حقیقت را ممکن می‌داند، و ثالثاً تا وقتی که آن حقیقت را در آغوش نکشد نباید از جستجو و تکاپو دست بردارد، اگر مقصود از جستجوگر بودن این باشد البته این کلامی است بسیار متین و استوار. لکن پرواضح است که معنای این تفسیر از جستجوگر، این نیست که فرد حقیقت‌جو پس از آن که به آن رسید همواره باید روی آن پا بگذارد و با سرپیچی از آن دوباره به جستجوی خود ادامه دهد چرا که بعد از حق چیزی نیست مگر گمراهی و ضلالت.

منابع برای مطالعه

[ویرایش]

۱ـ پترسون، مایکل و جمعی از نویسندگان، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه سلطانی و نراقی، تهران، انتشارات طرح نو، چاپ سوم، ۱۳۷۹.
۲ـ هادی صادقی، درآمدی بر کلام جدید، قم، دفتر نشر طه، ۱۳۸۱.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. . روزنامه اخبار اقتصادی، ۱۲/۱۰/۷۹، ص ۳.
۲. . آل عمران/سوره۳، آیه۱۹.    
۳. . آل عمران/سوره۳، آیه۸۵.    
۴. . بقره/سوره۲، آیه۱۳۱۱۳۳.    
۵. . طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۴، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.    
۶. . محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمه، ج۲، ص۱۳۴۳.    
۷. . طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۳، ص۱۲۰-۱۲۱، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.    
۸. . حشر/سوره۵۹، آیه۷.    
۹. . آل عمران/سوره۳، آیه۳۱۳۲ و ۱۳۲.    
۱۰. .نساء/سوره۴، آیه۵۹.    
۱۱. . مائده/سوره۵، آیه۹۲.    
۱۲. . انفال/سوره۸، آیه۱.    
۱۳. . انفال/سوره۸، آیه۲۰.    
۱۴. . انفال/سوره۸، آیه۴۶.    
۱۵. . نور/سوره۲۴، آیه۵۴.    
۱۶. . نور/سوره۲۴، آیه۵۶.    
۱۷. . محمد/سوره۴۷، آیه۳۳.    
۱۸. . مجادله/سوره۵۸، آیه۱۳.    
۱۹. . تغابن/سوره۶۴، آیه۱۲.    
۲۰. . آل عمران/سوره۳، آیه۵۰.    
۲۱. . شعراء/سوره۲۶، آیه۱۰۸.    
۲۲. . شعراء/سوره۲۶، آیه۱۱۰.    
۲۳. . شعراء/سوره۲۶، آیه۱۲۶.    
۲۴. . شعراء/سوره۲۶، آیه۱۳۱.    
۲۵. . زخرف/سوره۴۳، آیه۶۳    
۲۶. . بقره/سوره۲، آیه۲۱.    
۲۷. . نساء/سوره۴، آیه۳۶.    
۲۸. . مائده/سوره۵، آیه۷۲.    
۲۹. . مائده/سوره۵، آیه۱۱۷.    
۳۰. . اعراف/سوره۷، آیه۵۹.    
۳۱. . اعراف/سوره۷، آیه۶۵.    
۳۲. . اعراف/سوره۷، آیه۷۳.    
۳۳. . اعراف/سوره۷، آیه۸۵.    
۳۴. . نحل/سوره۱۶، آیه۳۶.    
۳۵. . حج/سوره۲۲، آیه۷۷.    
۳۶. . مؤمنون/سوره۲۳، آیه۲۳۳۲.    
۳۷. . نمل/سوره۲۷، آیه۴۵.    
۳۸. . عنکبوت/سوره۲۹، آیه۱۶.    
۳۹. . عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۶.    
۴۰. . نجم/سوره۵۳، آیه۶۲.    
۴۱. . نوح/سوره۷۱، آیه۳.    
۴۲. . انبیاء/سوره۲۱، آیه۲۵.    
۴۳. . انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۲.    
۴۴. . یونس/سوره۱۰، آیه۳۲.    



منبع

[ویرایش]

سایت اندیشه قم    


رده‌های این صفحه : فلسفه دین | کلام جدید




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار