کیفیت استمرار نسل بشرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حضرت آدم ، ازدواج
پرسش: ادامه نسل انسان چگونه بود؟ و فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام با چه کسانی ازدواج کردند؟ و احادیث در این‌باره بر چه چیزی دلالت می‌کنند؟
پاسخ: در مورد استمرار نسل انسان و ازدواج فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام، اختلاف نظر وجود دارد. علت اصلی این اختلافات، وجود روایات مختلف و گاه متناقض است که سبب اختلاف آرا در این موضوع گشته است.


روایات استمرار نسل انسان[ویرایش]

در این‌جا برای نمونه به ذکر چند روایت بسنده می‌شود.
استمرار نسل انسان و ازدواج فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام از نگاه روایات

← ازدواج با حوریان و اجنّه
روایتی که می‌فرماید؛ فرزندان آدم در ابتدا با حوریان بهشتی و سپس با اجنّه ازدواج کرده‌اند؛
۱) امام باقر علیه‌السلام فرمود: «برای حضرت آدم علیه‌السلام چهار فرزند پسر به دنیا آمدند. پس خداوند برای هر یک از این چهار پسر، یک حور العین بهشتی فرستاد. اینان با یکدیگر ازدواج کردند و فرزندانی از این ازدواج به وجود آمد. سپس خداوند این حوریه‌ها را گرفت و این چهار فرزند را با چهار تن از جنّیان تزویج داد و این‌گونه نسلی در میان آن‌ها پدید آمد. پس هر آن‌چه از حلم و بردباری در میان فرزندان آدم وجود دارد از حضرت آدم علیه‌السلام است، هر آن‌چه از جمال و زیبایی در میان بشر است، از جانب حور العین‌ها است و آن‌چه از افعال قبیح و سوء رفتار در میان بشر، یافت می‌شود از جنّیان است». [۱]
۲) همین ازدواج به نحو دیگری نیز ذکر شده که یک فرزند با حور العین ازدواج کرد و دیگری با جنّ [۲] و روایت دیگری در همین موضوع تنها با کمی اختلاف نقل شده است. [۳]

← ازدواج با خواهر
از امام رضا علیه‌السلام پرسیده شد که چگونه نسل مردم از آدم علیه‌السلام به وجود آمد؟ امام علیه‌السلام فرمود: « حوا در یک زایمان ، هابیل را به همراه دختری زایید. سپس در زایمان دوم، قابیل را با یک دختر به دنیا آورد. هابیل با دختری که با قابیل به دنیا آمده بود ازدواج کرد و قابیل نیز با دختری که با هابیل به دنیا آمده بود ازدواج کرد و بعد از این ازدواج‌ها بود که ازدواج خواهر و برادر تحریم شد». [۴]

← ازدواج با حوریان بهشتی
دسته‌ای از احادیث، تصریح دارند که فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام هرگز با هم ازدواج نکرده‌اند، ‌بلکه آن‌ها با حوریانی که خداوند از بهشت فرستاد، ازدواج کردند؛ مانند این‌که، از امام صادق علیه‌السلام پرسیدند:پیدایش نسل، از فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام چگونه بوده است؟ زیرا بعضی از مردم می‌گویند به حضرت آدم، وحی رسید که دختران خود را به پسران خود تزویج نماید و اصل و ریشه تمامی مردم از آن برادرها و خواهران است. امام صادق علیه‌السلام در پاسخ فرمود:
«حق تعالی منزّه و برتر از این است که گوینده‌ای درباره حضرتش چنین بگوید، آیا پیامبران، فرستادگان، مؤمنین و مؤمنات و مسلمین و مسلمات را از حرام آفریده و قدرت نداشته آن‌ها را از طریق حلال بیافریند و با این‌که از خود این مردم، عهد و پیمان بر حلال و پاک و پاکیزگی گرفته است... سپس حضرت امام صادق علیه‌السلام به شرح و بیان ابتدای نسل از فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام پرداخت تا این‌که فرمود: «وقتی قابیل، هابیل را کشت، حضرت آدم علیه‌السلام از داغ جوانش هابیل، فزع و جزع نمود... و خداوند حضرت شیث علیه‌السلام را به تنهایی بدون توأم با خواهری به آدم عنایت فرمود، و اسم شیث، هبه اللَّه است و آن‌ حضرت، اول کسی است که از آدمیان در زمین، وصی و جانشین پیغمبر شد و بعد از حضرت شیث علیه‌السلام، خداوند یافث را به آدم مرحمت فرمود و یافث هم بدون همزاد متولد گردید و چون‌ به حد بلوغ و رشد رسیدند و اراده نمود خداوند که نسل زیاد شود، چنان که می‌بینید (زیاد شده‌اند) و تزویج خواهر با برادر حرام بود از این جهت حق تعالی حوریه‌ای به نام نَزلَه در عصر روز پنجشنبه از بهشت فرستاد و امر فرمود به آدم که او را تزویج و همسر شیث نماید، سپس در عصر روز بعد، حوریه‌ دیگری به نام مَنزِلَه فرستاد و به آدم علیه‌السلام امر فرمود که به یافث تزویج نماید پس از آن‌که حضرت آدم آن‌ها را بدو فرزند خود تزویج نمود برای حضرت شیث پسری متولد گردید و برای یافث دختری متولد شد و چون به حد بلوغ و رشد رسیدند خدای تعالی امر فرمود به آدم که دختر یافث را به پسر شیث تزویج کند، و حضرت آدم، اطاعت امر کرد و آن‌ها را همسر یکدیگر نمود، و از ایشان، پیامبران و فرستادگان الهی و برگزیدگان و نسل آن‌ها متولد شدند...». [۵]

← ازدواج با خواهر غیر همزاد
امام سجاد علیه‌السلام در گفتگویی که با مردی قرشی داشته، می‌فرماید: «هابیل با لوزا خواهر همزاد قابیل ازدواج کرد و قابیل با اقلیما، همزاد هابیل»، مرد قرشی پرسید: آیا هابیل و قابیل خواهران خود را حامله کردند؟ امام فرمود: «آری!»، آن مرد عرضه داشت این‌که عمل مجوسیانِ امروز است، آن‌حضرت فرمود: «مجوسیان اگر این کار را می‌کنند و ما آن را باطل می‌دانیم برای این است که بعد از تحریم خدا، آن را انجام می‌دهند»، آن‌گاه امام سجاد علیه‌السلام اضافه نمود: منکر این مطلب نباش برای این‌که درستی این عمل در آن روز و نادرستیش در امروز حکم خدا است که چنین جاری شده، مگر خدای تعالی همسر آدم را از خود او خلق نکرد؟ در عین حال می‌بینیم که او را بر وی حلال نمود، پس این حکمِ شریعتِ آن روزِ فرزندان آدم علیه‌السلام و خاص آنان بوده و بعدها خدای تعالی حکم حرمتش را نازل فرمود». [۶]

← نسل شیث بن آدم
طبق برخی از احادیث؛ استمرار نسل انسان را از طریق فرزند سوم حضرت آدم که به نام شیث یا هبه الله که وصی آدم و ولی عهد او بوده، می‌دانند؛ چون هابیل به دست قابیل کشته شد و قابیل که در اثر عصیان و گناه مطرود شده بود، به دنبال فسق و فجور رفت و فرزندان و نسل او نیز که دنباله رو اعمال و افکار او بودند، در اثر عصیان و طغیان در حادثه طوفان حضرت نوح علیه‌السلام همه از بین رفتند. [۷]
خلاصه این‌که، مسئله ازدواج فرزندان آدم علیه‌السلام از مباحثی است که در جوامع روایی، احادیث متعارض و مختلفی را به خود اختصاص داده است.

دیدگاه مفسران[ویرایش]


← ازدواج خواهر و برادر
عده‌ای از مفسّران با استفاده از این آیه:«ای مردم! از (مخالفت) پروردگارتان بپرهیزید! همان کسی که همه شما را از یک انسان آفرید و همسر او را (نیز) از جنس او خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانی (در روی زمین) منتشر ساخت...»، [۸] معتقدند:که تکثیر نسل فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام، تنها از طریق آدم و همسرش صورت گرفته و موجود سوّمی در آن دخالت نداشته است. [۹] و [۱۰] و [۱۱] لازمه این سخن آن است که فرزندان آدم علیه‌السلام - به‌صورت برادر و خواهر- با هم ازدواج کرده باشند؛ زیرا اگر آن‌ها با نژاد و همسران دیگری ازدواج کرده باشند، فرمایش خدا «منهما؛ از آن دو» صادق نخواهد بود.
این موضوع در احادیث متعددی وارد شده است و زیاد هم جای تعجب نیست؛ چه این‌که طبق استدلالی که در دسته‌ای از احادیث نقل شده، این ازدواج، مباح بوده است؛ زیرا هنوز حکم تحریم ازواج خواهر و برادر نازل نشده بود.
بدیهی است ممنوعیت یک کار، بسته به این است که از طرف خداوند تحریم شده باشد. چه مانعی دارد که ضرورت‌ها و مصالحی ایجاب کند که در بعضی زمان‌ها کاری جایز باشد و بعداً تحریم گردد؟ همان‌طور که در حدیثی از امام سجاد علیه‌السلام (روایت چهارم) بیان شد.

← ازدواج با حوریان بهشتی
ولی در مقابل؛ گروهی از مفسّران [۱۲] و [۱۳] موافق محتوای این دسته از احادیث هستند که فرزندان حضرت آدم علیه‌السلام هرگز با هم ازدواج نکرده‌اند، ‌بلکه آن‌ها با حوریانی که خداوند از بهشت فرستاد، ازدواج کردند؛ مانند حدیثی که از امام صادق علیه‌السلام نقل شد (روایت سوم).

← ازدواج با انسان‌های پیشین
در این‌جا احتمال دیگری نیز هست که گفته شود: فرزندان آدم علیه‌السلام با بازماندگان انسان‌های پیشین ازدواج کرده‌اند؛ زیرا طبق روایاتی [۱۴] آدم اولین انسان روی زمین نبوده و قبل از حضرت آدم علیه‌السلام انسان‌های دیگری روی زمین زندگی می‌کردند. مطالعات علمی امروز نیز نشان می‌دهد که نوع انسان احتمالاً از چند میلیون سال قبل در کره زمین زندگی می‌کرده، در حالی که از تاریخ پیدایش آدم تا کنون زمان زیادی نمی‌گذرد، بنابراین باید قبول کنیم که قبل از آدم، انسان‌های دیگری در زمین می‌زیسته‌اند که به هنگام پیدایش آدم در حال انقراض بوده‌اند، چه مانعی دارد که فرزندان آدم با باقیمانده یکی از نسل‌های پیشین ازدواج کرده باشد، ولی همان‌طور که گفتیم این احتمال با ظاهر آیه فوق، چندان سازگار نیست. [۱۵]

نتیجه[ویرایش]

نتیجه این‌که نظریه اوّل مفسّران، با ظاهر قرآن سازگارتر است؛ چنان‌که مفسّرانی مانند علامه طباطبائی (ره)، این احتمال اوّل را تقویت کرده و پذیرفته است. [۱۶]




پانویس[ویرایش]
 
۱. بحار الانوار، مجلسی، محمد باقر، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ج ۱۱، ص ۲۴۴.    
۲. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، محقق و مصحح:غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ج ۳، ص ۳۸۲.    
۳. التفسیر، عیاشی، محمد بن مسعود، محقق و مصحح:رسولی محلاتی، هاشم، المطبعة العلمیه، تهران، ج ۱، ص ۲۱۵.
۴. بحار الانوار، مجلسی، محمد باقر، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ج ۱۱، ص ۲۲۶.    
۵. علل الشرائع، شیخ صدوق، کتاب فروشی داوری، قم.    
۶. الإحتجاج علی أهل اللجاج، طبرسی، احمد بن علی، محقق و مصحح:خرسان، محمد باقر، نشر مرتضی، مشهد، ج ۲، ص ۳۱۴ – ۳۱۵.
۷. بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۲۲۰.    
۸. نساء/سوره۴، آیه۱.    
۹. انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیضاوی، عبدالله بن عمر، تحقیق:المرعشلی‌، محمد عبد الرحمن، دار احیاء التراث العربی، بیروت، ج ۲، ص ۵۸.
۱۰. الاصفی فی تفسیرالقرآن، فیض کاشانی، ملا محسن،تحقیق:درایتی، محمدحسین، نعمتی‌، محمدرضا، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ج ۱، ص ۱۹۱.
۱۱. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ج ۳، ص ۲۴۶.
۱۲. اطیب البیان فی تفسیر القرآن، طیب، سید عبد الحسین، انتشارات اسلام، تهران، ج ۴، ص ۳۴۲.
۱۳. مواهب الرحمان فی تفسیر القرآن، موسوی سبزواری، سید عبد الاعلی، مؤسسه اهل بیت(ع)، بیروت، ج ۷، ص ۲۴۹ – ۲۵۰.
۱۴. التوحید، شیخ صدوق، محقق و مصحح:حسینی، هاشم‌، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ص ۲۷۷.    
۱۵. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ج ۳، ص ۲۴۷.
۱۶. المیزان فی تفسیر القرآن، طباطبایی، سید محمد حسین، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ج ۴، ۱۳۵.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : تاریخ انبیاء | حضرت آدم




جعبه‌ابزار