کیفر گناهان و عاقبت انسانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: کیفر گناهان، عاقبت انسان‌ها، مجازات دنیایی، مجازات اخروی.

پرسش: برای آشنایی با عوالم پس از مرگ و اینکه چه گناهی، چه کیفری در نهایت خواهد داشت و عاقبت انسان چه می‌شود، در صورت امکان راهنمایی و کتاب معرفی بفرمایید.

پاسخ: آنچه مدار سعادت و شقاوت انسان شمرده می‌شود، ایمان و کفر است. انسان، با ایمان به سعادت ابدی نائل می‌شود، برخلاف کافر معاند که گرفتار شقاوت ابدی می‌گردد. اگر کسی مؤمن و اهل ایمان باشد، هر گناهی هم که انجام داده، باعث خلود در جهنم نمی‌شود؛ چون که مؤمن به واسطه داشتن گوهر ایمان ارزشی پیدا می‌کند که مستحق خلود در جهنم نیست؛ اما بالاخره باید تاوان آن معصیت‌ها را پس بدهد. مؤمن گنهکار گاهی توفیق توبه نصیبش می‌شود و در دنیا با توبه و رجوع به درگاه الهی و ندامت از گناهان خود و جبران آنچه را که از دست داده است، آثار سوء گناهان را برطرف می‌کند و به واسطه مغفرت الهی تمام گناهانش بخشیده می‌شود که خوشا به حال چنین انسانی؛ اما گاهی مؤمنی به واسطه غفلت از گناهانش با حال گناه و بدون توبه از دار دنیا می‌رود و با گناهان خود به آخرت منتقل می‌شود. این چنین آدمی کیفر و عذاب نافرمانی از دستورات خداوند را خواهد چشید.


بررسی پرسش[ویرایش]

به منظور روشن شدن موضوع ابتدا لازم است سؤال به دو بخش تفکیک شود:
۱. کیفر گناهان انسان به چه صورتی است؟ و آیا رابطه‌ای بین اینها وجود دارد؟
۲. عاقبت کار انسان چه می‌شود؟

انواع مجازات[ویرایش]

اما بخش اول، مجازات بر سه گونه است: (به این منبع رجوع شود: [۱])
۱. مجازات قراردادی (تنبیه و عبرت
۲. مجازاتی که با گناه رابطه تکوینی و طبیعی دارد (مکافات دنیوی)؛
۳. مجازاتی که تجسم خود جرم و عمل خلاف است (عذاب اخروی).

← مجازات قراردادی
در این قسم از مجازات، مقررات جزایی است که به وسیله قانون‌گذار الهی یا غیر الهی وضع می‌شود و فایده‌ای که دربر دارد، جلوگیری از تکرار جرم و جنایت در جامعه و در نهایت تسلّی‌خاطر مظلومان است. قوانین جزایی برای تربیت مجرمین و برای تحقق نظم در اجتماع بشری ضروری و لازم است.

← مکافات دنیوی
این دسته از مجازات کیفرهایی هستند که رابطه علّی و معلولی با جرم دارند که از اینها به «مکافات عمل» یا «اثر وضعی گناه» یاد می‌کنند؛ مثلاً «شراب‌خواری» باعث صدمه وارد کردن بر روح و جسم می‌شود [۲] یا مثلاً آن کسی که جامی از سمّ می‌نوشد، خود را به هلاکت می‌رساند؛ یعنی اثر سر کشیدن جام زهر مردن است، در اینجا حساب علت و معلول است.
کارهایی که مربوط به مخلوقات الهی است چه کارهای نیک (چون خدمت به خلق) و چه اعمال زشت (چون ظلم و اذیت مردم) غالباً در همین دنیا پاداش و کیفری دارد که اثر واقعی همان عمل است و این مجازات‌های دنیوی باعث کاهش عذاب اخروی هم نمی‌شود؛ چون این مجازات‌های دنیوی رابطه علّی و معلولی با عمل دارند؛ مثلاً بدی کردن به والدین، اضافه بر عذاب اخروی، در دنیا هم از باب «مکافات و اثر وضعی» آثار نامطلوبی را نصیب فرزندی که گرفتار عاق والدین است، [۳] می‌کند.

← عذاب اخروی
رابطه عمل با جزاء در آخرت قوی‌تر است. حتی از رابطه علّی و معلولی هم بالاتر است. در اینجا رابطه اتحاد و عینیت برقرار است؛ یعنی آنچه در آخرت و حیات پس از مرگ به عنوان پاداش و کیفر به نیکوکاران و بدکاران داده می‌شود، تجسم خود عمل آنهاست.

←← آیه ۳۰ سوره آل‌عمران
در سوره مبارکه آل‌عمران آیه ۳۰ می‌خوانیم: «روزی که هر شخص هر کار نیکو کرده، همه را پیش روی خود حاضر ‌بیند و آنچه بد کرده، آرزو می‌کند که‌ ای کاش میان او و عمل بدش مسافت دوری بود»!

←← آیه ۱۸ سوره حشر
در سوره حشر، آیه ۱۸ آمده: «الا‌ای اهل ایمان! خداترس شوید و هر نفسی بنگرد تا چه عملی برای فردای خود پیش می‌فرستد».
در این آیه به صورت امر می‌فرماید: هر کس باید بنگرد که برای فردای خود چه چیزی را جلو فرستاده است، سخن از پیش فرستادن است؛ یعنی شما عیناً همان چیزهایی را که اکنون می‌فرستید، خواهید داشت.

←← تجسم اعمال
مجازات اخروی، تجسم یافتن عمل است. نعمت‌های بهشتی و عذاب جهنمی همان اعمال نیک و بد است که در آنجا تجسم و تمثل پیدا کرده، تلاوت قرآن به صورتی زیبا مجسم می‌شود و در کنار انسان قرار می‌گیرد و غیبت هم به صورت خورشت سگان جهنم درمی‌آید.
پس یک رابطه خاصی بین عمل خوب و بد و تجسم آن برقرار است که برای برخی از گناهان کیفر خاص آنها در روایات آمده؛ مثلاً سخن‌چین به صورت بوزینه و میمون محشور می‌شود یا حرام‌خوار که به صورت خوک محشور می‌شود (طبق روایت پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)). [۴]

عاقبت انسان[ویرایش]

و اما بخش دوم که عاقبت انسان چه می‌شود؟
هیچ کار خوبی بدون ایمان به اصول اعتقادی موجب سعادت ابدی نمی‌شود و در مقابل، کفر و انکار اصول اعتقادی باعث بی‌اثر شدن اعمال شایسته انسان می‌شود؛ پس آنچه مدار سعادت و شقاوت انسان محسوب می‌شود، ایمان و کفر است. انسان، با ایمان به سعادت ابدی نائل می‌شود، برخلاف کافر معاند که گرفتار شقاوت ابدی می‌گردد. [۵]
اما باید گفت که گاهی اهل ایمان هم گرفتار معاصی و گناهانی است که باید دید با وجود این گناهان وضعیت مؤمنان پس از مرگ و در آخرت به چه صورتی است.

اگر کسی مؤمن و اهل ایمان باشد، هر گناهی هم که انجام داده، باعث خلود در جهنم نمی‌شود؛ چون که مؤمن به واسطه داشتن گوهر ایمان ارزشی پیدا می‌کند که مستحق خلود در جهنم نیست؛ اما بالاخره باید تاوان آن مخالفت‌ها و معصیت‌ها را پس بدهد. مؤمن گنهکار گاهی توفیق توبه نصیبش می‌شود و در دنیا با توبه و رجوع به درگاه الهی و ندامت از گناهان خود و جبران آنچه را که از دست داده است، آثار سوء گناهان را برطرف می‌کند و به واسطه مغفرت الهی تمام گناهانش بخشیده می‌شود که خوشا به حال چنین انسانی.
اما گاهی مؤمنی به واسطه غفلت از گناهانش با حال گناه و بدون توبه از دار دنیا می‌رود و با گناهان خود به آخرت منتقل می‌شود. این چنین آدمی کیفر و عذاب نافرمانی از دستورات خداوند را خواهد چشید. [۶]

معرفی منابع[ویرایش]

۱. المیزان، ‌علامه طباطبایی، ج۲ و ۶.
۲. منشور جاوید، آیت‌الله جعفر سبحانی، ج۹.
۳. معاد در قرآن، تفسیر موضوعی قرآن، ج۴ و ۵، آیت‌الله جوادی آملی.
۴. معادشناسی، علامه طهرانی.
۵. معاد، شهید دستغیب.
۶. منازل الاخره، محدث قمی.
۷. گناهان کبیره، شهید دستغیب.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مطهری، مرتضی، عدل الهی، ص۲۰۱ - ۲۰۳.    
۲. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ص۴۶۹، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی، چ۵.    
۳. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ص۴۶۹، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی، چ۵.    
۴. جوادی آملی، عبدالله، معاد در قرآن، تفسیر موضوعی، ج۴، ص۲۹۵-۲۹۶، چ۱، مرکز اسراء.
۵. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ص۴۶۷، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی، چ۵.    
۶. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ص۲۶۹-۲۹۷، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی، چ۵.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «کیفر گناهان و عاقبت انسان»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۸/۰۵/۱۲.    







جعبه‌ابزار