وجودذهنیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: وجودذهنی،وجودخارجی،ماهیت.
پرسش:مراد از وجود ذهنی چیست؟
پاسخ:ماهیات اشیایی كه در خارج از ذهن دارای آثار ویژه‌ای هستند، در جای دیگری همان ماهیات عیناً موجود می‌شوند بدون آن كه آن آثار را داشته باشند. به این وجود، وجود ذهنی می‌گویند.


دوادعا[ویرایش]

در بحث وجودذهنی دو ادعا مطرح می شود که هر دوی آنها با برهان به اثبات می‌رسند.
۱. این که اشیای خارج از ذهن، در ذهن انسان موجود می‌شوند؛ بنابراین، در ذهن موجوداتی به صورت مفاهیم داریم.
۲. این که ماهیت مفاهیم ذهنی با اشیای خارجی یکی است که اگر یکی نباشد سفسطه پیش می‌آید؛ یعنی امکان شناخت واقعی وجود نخواهد داشت. فلاسفه مدعی‌اند که ماهیات اشیایی که در خارج از ذهن دارای آثار ویژه‌ای هستند، در جای دیگری همان ماهیات عیناً موجود می‌شوند بدون آن که آن آثار را داشته باشند. به این وجود، وجود ذهنی می‌گویند. [۱]

فرض انتقال وجود خارجی به ذهن[ویرایش]

این فرض که وجود خارجی اشیاء مثلاً آتش به ذهن منتقل شود، فرض باطلی است؛ زیرا نتیجه ‌اش آن است که آنچه که خارجیت عین حقیقتش است، تبدیل به ذهنیت شود؛ یعنی وجود خارجی به وجود ذهنی تبدیل شود و این امر خلاف وجدان است. نظریه وجود ذهنی معتقد است که ماهیت آتشی که در خارج از ذهن موجود است، عیناً در ذهن با وجود ذهنی موجود می گردد و این گونه است که شیء خارجی توسط ذهن درک می‌شود. در این جا یک ماهیت واحد دارای دو مرتبه از وجود است، یکی خارجی و یکی ذهنی، ولی وجودذهنی درجه ضعیف شده ای از همان وجود خارجی است.
ممکن است پذیرش آنچه گفته شد که یک ماهیت که دارای وجودخارجی است، عیناً در ذهن به وجودذهنی موجود می‌شود کمی دشوار جلوه کند، اما باید توجه داشت که بر اساس اصالت و تشکیک وجود این امر پذیرفتنی است و امکان دارد که یک ماهیت واحد در دو مرحله از هستی موجود شود. [۲]


پانویس[ویرایش]
 
۱. به تعبیر علامه طباطبایی «ان لهذه الماهیات الموجوده فی‌الخارج المترتبه علیها آثارها، وجود آخر لایترتب فیه آثارها الخارجیه بعینها و ان ترتبت آثارأخر غیر آثارها الخارجیه و هذا النحو من الوجود هو الذی نسمیه الوجود الذهنی»، طباطبائی، سید محمد حسین، نهایة‌الحکمة، بحث وجود ذهنی.
۲. ر.ک: www.tebyan.net    ، چیستی وجود ذهنی.


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    






جعبه‌ابزار