همراه نبودن همه مؤمنان با امام زمانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: درجات مؤمنان، درجات بهشت، امام زمان (عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)، شفاعت.

پرسش: چرا همه مؤمنان در روز قیامت همراه با امام زمان (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) نیستند؛ در صورتی که همه آنان در این دنیا برای ظهور امام دعا می‌کنند و هر جمعه دعای ندبه می‌خوانند؟

پاسخ: حشر و مصاحبت با اولیای الهی و ائمه اطهار و امام زمان (علیهم‌السلام)، نیاز به سنخیت با آنان دارد. به دست آوردن سنخیت با اولیای الهی نیاز به تحقق دو بعد، یعنی معرفت و عمل دارد. اگر کسی خود را به آن بزرگواران در این دو بعد شبیه کند، گرچه ممکن است به مقام و مرتبه آنان نرسد، اما به لقای آنان در قیامت خواهد رسید.
آنچه وظیفه ماست، تشبّه به امام زمان (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) و پیمودن راه اوست و باید در راستای برقراری ارتباط معنوی با او و حفظ و استمرار این ارتباط بکوشیم.
مرابطه با امام زمان (علیه‌السلام) یکی از ارکان ایمان است. آدمی باید خودش را به امام خویش مربوط سازد و از او جدا نشود و هرگز مرتکب کارهایی که باعث جدایی و دوری انسان از امام می‌گردد نشود و این تنها راهی است که ما را به آن بزرگوار نزدیک کرده و به بهشت لقای او واصل خواهد نمود یا لااقل در قیامت از شفاعت او بهره‌مند شده و در سایه لطف آن امام مهربان از الطاف بیکران الهی برخوردار می‌شویم.
بنابراین مهم این است که ما از توجهات و الطاف اولیای الهی که شفیعان مقرب در نزد خدای متعال هستند، برخوردار باشیم و حشر و نشر ما همگام با آنان باشد، اگرچه همسان با آنان نباشد؛ زیرا همسان بودن و در مقام آنان قرار گرفتن نیاز به سنخیت کامل با آنان دارد.


درجات بهشت[ویرایش]

از نظر قرآن کریم و روایات اسلامی، همان‌طوری که اهل جهنم به تناسب اعمال و بدی‌هایشان سختی عذاب و درکاتشان گوناگون و متفاوت است، اهل بهشت و مؤمنان نیز به تناسب اعمال نیک و درجات و حسنات و معنویاتشان و به فراخور کردارشان دارای درجات و کمالات مختلف و متفاوتی هستند؛ ازاین‌رو بهشت دارای مراتب و درجات متفاوت است:

ــ «فَاُوْلَئِک لَهُمُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَی [۱] پس برای آنان (مؤمنان) درجات و مقامات بلندی خواهد بود».

ــ «وَلَلآخِرَةُ اَکبَرُ دَرَجَاتٍ؛ درجات آخرت (برای مؤمنان) و برتری‌هایش زیادتر است». [۲]

درجات دنیا و آخرت[ویرایش]

قرآن کریم که در موارد فراوانی به تفصیل، درکات تبهکاران و درجات مؤمنان را بیان می‌کند، گاه به اجمال درباره مراتب معاد فرموده است. تفاوتی که بین صالحان و مؤمنان در دنیاست، در آخرت بیشتر است از تفاوتی که در دنیاست؛ زیرا درجات دنیا و آخرت از جهت محدودیت و گستردگی، مانند خود دنیا و آخرت است. خدای سبحان درباره بهشت می‌فرماید:

«سَارِعُواْ اِلَی مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّکمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالاَرْضُ». [۳]
تفاوت درجات بهشتیان و مؤمنانی که سرانجام بهشت دارند، هم به همین نسبت با تفاوت انسان‌ها در دنیا فرق دارد.

مقامات معصومان[ویرایش]

بنابراین براساس مقامات قرب و اعمال و درجات معنوی، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و هم‌چنین اوصیا و پیشوایان معصوم (علیهم‌السلام) پس از حضرت (از جمله آنان امام زمان (علیه‌السلام))، در برترین درجات بهشت در قیامت قرار دارند؛ چنان‌که فرمود: «فَاَمَّا اِن کانَ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ• فَرَوْحٌ وَرَیْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِیمٍ». [۴]

درجات مؤمنان[ویرایش]

مؤمنان در مقام پایین‌تر و درجات بعد از معصومان (علیهم‌السلام) قرار دارند و مؤمنان نیز دارای درجات متفاوت‌اند:
ــ «یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکمْ وَالَّذِینَ اُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ». [۵]

ــ «لَّهُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ». [۶]

ــ «لَکنِ الَّذِینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّن فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِیَّةٌ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ». [۷]

توضیح مطلب[ویرایش]

همه این آیات اشاره به این مطلب دارند که مؤمنان در آخرت بر‌اساس درجات و مراتب معرفتی و عملی‌شان در دنیا، دارای مراتب و مدارج متفاوتی هستند که بدون تردید پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) و اهل بیت اطهارش در بالاترین درجات قرار دارند.چه آنکه آخرت سرای مجازات و دادن پاداش اعمال است و بدیهی است که مؤمنان در دنیا دارای مراتب مختلف و متفاوتی از نظر معرفت و استحکام عقاید و خلوص اعمال بوده‌اند و لذا انتظار اینکه همه در قیامت در یک درجه و با ائمه اطهار و امام زمان (علیهم‌السلام) باشند، انتظار منطقی و منطبق با واقعیاتی که شرح دادیم، نخواهد بود.

شرط مصاحبت با ائمه[ویرایش]

حشر و مصاحبت با اولیای الهی و ائمه اطهار و امام زمان (علیهم‌السلام) نیاز به سنخیت با آنان دارد. به دست آوردن سنخیت با اولیای الهی نیاز به تحقق دو بعد، یعنی معرفت و عمل دارد. اگر کسی خود را به آن بزرگواران در این دو بعد شبیه کند، گرچه ممکن است به مقام و مرتبه آنان نرسد، اما به لقای آنان در قیامت خواهد رسید و از حضور در جوار آن ذوات مقدسه و لو در مراتبی پایین‌تر برخوردار خواهد شد.

وظیفه انسان‌ها[ویرایش]

آنچه وظیفه ماست، تشبّه به آن بزرگوار و پیمودن راه اوست. ما باید در همه حال سرباز آماده‌باش حضرت بوده و همواره در خدمت ایشان باشیم و با شرکت در مجالس دعا و توسل در اصلاح امور خود و جامعه بکوشیم و در راستای برقراری ارتباط معنوی با او و حفظ و استمرار این ارتباط تلاش کنیم. این مسئله را قرآن کریم به همه ما گوشزد کرده و می‌فرماید:

«یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ». [۸]

← کلام امام باقر
از امام باقر (علیه‌السلام) در تفسیر این آیه نقل شده که فرمود: «صبر کنید بر ادای فرایض (یعنی در انجام تکالیف الهی استقامت داشته باشید) و در برابر دشمنان پایداری کنید و با امامتان (که انتظارش را می‌کشید) مرابطه نمایید». [۹]

مرابطه با امام زمان[ویرایش]

مرابطه با امام زمان (علیه‌السلام) یعنی خود را به رشته ولایت او بستن و بر خدمت او کمر بستن و پیروی و یاری کردن او و گردن نهادن در برابر خواسته‌ها و اهداف او، و از هیچ کار مقدوری دریغ و مضایقه نکردن در راستای آن، و این یکی از ارکان ایمان است که آدمی خودش را به امام خویش مربوط سازد و از او جدا نشود و هرگز مرتکب کارهایی که باعث جدایی و دوری انسان از امام می‌گردد نشود و مدام کارهایی انجام دهد که حضرت و اصحابش انجام می‌دهند و این تنها راهی است که ما را به آن بزرگوار نزدیک کرده و به بهشت لقای او واصل خواهد نمود و یا لااقل در قیامت از شفاعت او بهره‌مند شده و در سایه لطف آن امام مهربان از الطاف بیکران الهی برخوردار می‌شویم؛ زیرا چه‌بسا همین مؤمنینی که در دنیا از نظر ظاهر اهل نجات و بهشت به نظر می‌آیند و در مجالس دعا و توسل و ندبه شرکت می‌کنند، در آخرت برای نجات از عذاب الهی و راه یافتن به بهشت به خاطر برخی اشتباهاتی که در دنیا انجام داده و توفیق توبه پیدا نکرده‌اند، نیاز شدید به شفاعت ائمه معصومین (علیهم‌السلام) دارند و با شفاعت آن بزرگواران وارد بهشت می‌شوند؛ و ممکن است در جایگاهی قرار گیرند که مؤمنان زیاد دیگری از نظر مقامات اخروی و درجات قرب از آنان بالاتر باشند تا چه رسد به امام زمان و ائمه اطهار که در بالاترین مقامات و جایگاه‌های بهشتی قرار دارند و «فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِیک مُّقْتَدِرٍ» [۱۰] جای دارند.

نتیجه بحث[ویرایش]

بنابراین مهم این است که ما از توجهات و الطاف اولیای الهی که شفیعان مقرب در نزد خدای متعال هستند، برخوردار باشیم و حشر و نشر ما همگام با آنان باشد، اگرچه همسان با آنان نباشد؛ زیرا همسان بودن و در مقام آنان قرار گرفتن نیاز به سنخیت کامل با آنان دارد.

معرفی منابع[ویرایش]

۱. تفسیر موضوعی قرآن کریم، ج۵، ج۹، آیت‌الله جوادی آملی.
۲. کیمیای محبت، محمدی ری‌شهری.
۳. خود‌شناسی برای خود‌سازی، آیت‌الله مصباح یزدی.

پانویس[ویرایش]
 
۱. طه/سوره۲۰، آیه۷۵.    
۲. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۲.    
۳. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۳۳.    
۴. واقعه/سوره۵۶، آیه۸۸-۸۹.    
۵. مجادله/سوره۵۸، آیه۱۱.    
۶. انفال/سوره۸، آیه۴.    
۷. زمر/سوره۳۹، آیه۲۰.    
۸. آل‌عمران/سوره۳، آیه۲۰۰.    
۹. شیخ مفید، محمد بن نعمان، کتاب الغنیة، ص۵۰۱.
۱۰. قمر/سوره۵۴، آیه۵۵.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «همراه نبودن همه مؤمنان با امام زمان»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۸/۰۷/۰۸.    







جعبه‌ابزار