نحوه رفتار با فرد مغرورذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: غرور، تکبر.
پرسش: نحوه برخورد با افراد مغرور و متکبر که رأی کسی را هم قبول نمی‌کنند، و خود را خیلی برتر و عاقل‌تر از دیگران می‌دانند چگونه باید باشد؟
پاسخ: در برخورد با افراد مغرور و متکبر باید رفتار بزرگوارانه از خود نشان دهید. سعی کنید به آن‌ها در زمینه اصلاح رفتار ایشان کمک کنید، اخلاق شایسته و برخورد مناسب شما با ایشان یکی از عوامل مهم می‌تواند در اصلاح رفتار ایشان باشد.


مقدمه

[ویرایش]

آداب معاشرت یکی از مسایل مهم در زندگی انسان است، زیرا ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم و با افرادی سر و کار داریم که اخلاق گوناگون و درک‌های متفاوت از همدیگر دارند. بنابراین چگونه می‌توان در میان چنین انسان‌هایی بدون صبر و روحیه گذشت زندگی کرد؟ کدام یک از ما عیبی نداریم و کدام یک از ما دوست نداریم که عیب ما مورد گذشت قرار گیرد؟

غرور از گناه کبیره

[ویرایش]

با توجه به این مقدمه لازم است به این نکته اشاره کنم که غرور و متکبر از بزرگترین گناهان است. امام علی ـ علیه‌السّلام ـ می‌فرماید: «ایّاک و الکبر فاِنّهُ اعظَمُ الذنوب؛
[۱] سید محمد شفیعی، پرورش روح در پرتو چهل حدیث، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، چاپ اوّل، ۱۳۷۰، ص۴۸۰.
از تکبر و خودبزرگ بینی دوری کن، زیرا که آن از گناهان بزرگ است».

علل پیدایش غرور

[ویرایش]

عوامل متعددی ممکن است باعث غرور و تکبر در افراد شود. در پاره موارد جهالت و نادانی باعث تکبر می‌شود. یعنی فرد نمی‌داند که تکبر صفت ناپسندی است. و یا اینکه متوجه نیست این رفتار او رفتار متکبرانه است.

نحوه برخورد با افراد مغرور

[ویرایش]

به‌هرحال علت تکبر در دیگران هر چه باشد وظیفه ما این است که عیوب دیگران را نادیده گرفته و رفتار شایسته و مناسب از خود نشان دهیم، زیرا پیامبر خدا فرمود: «حسنُ الاخلاقِ نصفُ الدین» اخلاق شایسته نصف دین است. بنابراین در برابر افراد متکبر و مغرور نباید آن چنان بی‌تفاوت باشیم که آنها هر کاری خواستند انجام دهند و فکر کنند که کارشان درست بوده است. یعنی با سکوت خود باعث تشویق فرد متکبر نشویم.
از سوی دیگر ما نیز حق نداریم که در برابر رفتار و برخوردهای نادرست دیگران رفتار و پاسخ نادرست از خود نشان دهیم، یعنی نمی‌توانیم با افرادی که مغرور و متکبر هستند، برخورد منفی از خود نشان دهیم. زیرا همانگونه که غرور تکبر اخلاق زشت و ناپسند هستند، برخورد منفی با دیگران و مقابله به مثل نمودن نیز در اینگونه موارد نتیجه منفی بدنبال دارد. به طور کلی وظیفه ما این است که در تعامل و برخورد با دیگران حتی افرادی که مشکل اخلاقی دارند، رفتار بزرگوارانه از خود نشان دهیم، خداوند در مورد پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: و لو کُنت فظّاً غلیظ القلب لا نفضوا من حولک فاعفُ عنهم و استغفرلهم» اگر بداخلاق و سخت دل بودی (یعنی اگر با مردم رفتار نادرست از خود نشان می‌دادی و یا حتی رفتارهای نادرست دیگران را پاسخ منفی می‌دادی) مردم از اطراف تو پراکنده می‌شدند.
در سیره عملی ائمه اطهار موارد بسیاری مشاهده می‌شود که نشانه بارز سعه صدر و رحمت و محبت آنان است.
[۴] مصطفي دلشاد تهراني، سيره نبوي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حتی در برابر افراد متکبر ومغرور نیز اینگونه رفتار می‌نمودند و همین برخورد شایسته باعث می‌شد که افراد مغرور و متکبر متوجه رفتار نادرست خود شده و پشیمان شوند. علی ـ علیه‌السّلام ـ در توصیف پیامبر اسلام می‌فرماید: «کان الینهُم عریکتة»
[۵] مصطفي دلشاد تهراني، سيره نبوي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص ۸۰.
پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ نرم‌خوترین مردمان بود. هر توصیفی که از خلق و خوی و رفتار پیامبر اکرم شده است، در عین حال سفارشی است که به همه مؤمنان می‌شود تا رفتار خود را مشابه رفتار پیامبرشان قرار دهند و در برخورد با افراد حتی افراد مغرور و متکبر مانند ایشان عمل کنند.

نکات عملی

[ویرایش]

با توجه به این مطالب باید شما در برخورد با افراد مغرور و متکبر این نکات را رعایت نمایید:
۱. اخلاق زشت و برخورد نادرست دیگران دلیل نمی‌شود که ما هم برخورد نادرست از خود نشان دهیم.
۲. در اسلام اخلاق شایسته، عفو و گذشت و تواضع جایگاهی ویژه‌ای دارد. بنابراین در تعامل با دیگران این اصول را باید رعایت نمایید.
. برخورد شایسته و مناسب شما با افراد مغرور و متکبر باعث می‌شود آنان به اشتباه خود متوجه شده و دست از آن کار بردارند، هر چند که طول بکشد.
۴. افرادی که مغرور و متکبر هستند خودشان را برتر و بهتر از دیگران می‌دانند. بنابراین اگر می‌توانند به ایشان تبیین نمایید که هیچ فردی بدون نقص نیست و اگر ممکن است مواردی را به ایشان نشان دهید که وی در آن زمینه توانایی و مهارت کافی را ندارد. پس «خودشناسی» عامل بسیار مهم در درمان تکبر و غرور به حساب می‌آید و شما می‌توانید فردی را که متکبر و مغرور است در زمینه «خودشناسی» و دادن شناخت به او کمک کنید.
۵. علت دیگر اینکه رفتار متکبرانه و مغرورانه دیگران را نباید پاسخ منفی داد، این است که اگر شما هم مانند ایشان عمل کنید، رفتار وی تشدید می‌شود و علاوه بر آن که از نظر شرعی و اخلاقی کار درستی نیست، باعث می‌شود که ایشان در مقابل شما موضع‌گیری کند.
۶. اگر رفتار شایسته شما تأثیر مثبت نگذاشت و تذکرات شما هم اثر نکرد، یعنی فرد باز دست از رفتار و ناپسند خود برنداشت، دو راه را شما در پیش دارید:
الف. اگر از دوستان نزدیک و اعضای خانواده‌تان نیست، شما می‌توانید کمتر با ایشان ارتباط و رفت و آمد برقرار کنید. این گونه برخورد ممکن است ایشان را متوجه رفتارش کند و شاید از آن دست بردار شود. اگر هم چنان این صفت زشت در وی باقی بود، برای همیشه با ایشان قطع رابطه نمایید.
ب. امّا اگر این فرد از دوستان بسیار نزدیک و اعضای خانواده شما است که نمی‌توانید با ایشان قطع رابطه کنید، بهتر است به هر نحوی شده با وی کنار بیایید. در این صورت یگانه راه حل شما این است که اخلاق شایسته و سعه صدر را پیشه خویش قرار داده، با متانت و بزرگواری با ایشان برخورد نمایید. چون در برخی موارد ممکن است این گونه صفات جزء ‌شخصیت فرد شده باشد و برای اینکه بتواند آن را تغییر دهد و اصلاح نماید مدت زمان بیشتری لازم است، شما با بزرگواری و متانت بجای انتقاد و موضع‌گیری منفی به ایشان کمک نمایید تا بتواند این رفتار خود را اصلاح نماید.
امیدوارم با بکارگیری راهکارهای یاد شده بتوانید در برخورد اجتماعی و روابط خانوادگی، مؤفق گردید.

منابع برای مطالعه بیشتر

[ویرایش]

۱. محمد نصر اصفهانی، اخلاق دینی در اندیشه شیعی، انتشارات نهاوندی، چاپ اوّل، ۱۳۷۸.
۲. محمد مقدس نیا، آداب معاشرت، نشر افق فردا، چاپ سوّم، ۱۳۷۹.
۳. کریس کول، کلید طلایی ارتباطات، ترجمه محمد رضا آل یاسین، نشر هامون، چاپ ششم، ۱۳۷۹.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. سید محمد شفیعی، پرورش روح در پرتو چهل حدیث، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، چاپ اوّل، ۱۳۷۰، ص۴۸۰.
۲. شیخ صدوق، الخصال، ترجمه سید احمد فهری، انتشارات علمیه اسلامیه، ج۱، ص۳۰.    
۳. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۳.    
۴. مصطفي دلشاد تهراني، سيره نبوي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
۵. مصطفي دلشاد تهراني، سيره نبوي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص ۸۰.
۶. محمد مقدس نیا و...، آداب معاشرت، نشر افق فردا، چ سوّم، ۱۳۷۹، ص۲۲ ۲۸.    


منبع

[ویرایش]

اندیشه قم.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | تکبر | رذائل اخلاقی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار