ملاک‌های ازدواجذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ملاک ازدواج، قرآن مجید.

پرسش: ملاک ازدواج در قرآن کریم را بیان کنید؟

پاسخ: برخی ملاک‌های ازدواج از دیدگاه قرآن کریم، عبارت‌اند از: أ. اسلام و ایمان؛ ب. هم‌سنخ بودن در پاک‌دامنی؛ ج. تواضع، توبه، عبادت و اطاعت خدا؛ د. ایمان و عمل صالح؛ و. تقوا.


ملاک ازدواج در قرآن[ویرایش]

با توجه به اهمیتی که همسر در زندگی دارد و آثاری که بر آن مترتب است و نقشی که هر یک از زن و مرد در آن دارند، می‌بایست برای انتخاب همسر ملاک‌ها و دستورالعمل‌هایی وجود داشته باشد تا افراد با توجه به آن ملاک‌ها، همسر مورد نظر خود را انتخاب نمایند و سعادت دنیا و آخرت را به دست آورند.
در ازدواج، افراد دارای سلیقه‌های مختلفی هستند و هر شخصی برای خود ملاک‌هایی در نظر می‌گیرد؛ اما از نظر قرآن کریم و سنت، ملاک‌های زیر مورد توجه است:

← اسلام و ایمان
یکی از شرایط انتخاب همسر که در واقع شریک زندگی است، اسلام و بُعد مذهبی عقیدتی فرد می‌باشد. زن و مرد می‌بایست در این امر هم فکر و هم عقیده باشند و اگر یکی از آن‌ها مشرک باشد، عقد و ازدواج آن‌ها باطل خواهد بود.

←← ممنوعیت ازدواج با کافر
قرآن کریم، به صراحت این مطلب را بیان می‌کند و می‌فرماید مرد مسلمان هرگز حق ندارد با زن مشرک ازدواج کند؛ ‌همین‌طور از ازدواج زنان مسلمان با مردان کافر منع کرده است و این نکته را یادآوری کرده است که ازدواج مردان مسلمان با کنیزان مسلمان بهتر است از ازدواج با زنان آزاده مشرک و همین‌طور ازدواج زنان مسلمان با بردگان مسلمان بهتر از ازدواج با مردان مشرک است:

«و لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ حَتَّی یُؤْمِنَّ وَ لَاَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَیْرٌ مِنْ مُشْرِکَةٍ وَ لَوْ اَعْجَبَتْکُمْ وَ لا تُنْکِحُوا الْمُشْرِکِینَ حَتَّی یُؤْمِنُوا وَ لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَیْرٌ مِنْ مُشْرِکٍ وَ لَوْ اَعْجَبَکُمْ؛ [۱] با زنان مشرک ازدواج نکنید، تا این‌که ایمان بیاورند و کنیز باایمان از زن مشرک بهتر است، اگرچه آن زن مشرک (از لحاظ زیبایی) مایه شگفتی شما باشد و به مردان مشرک زن ندهید تا این‌که ایمان بیاورند و بنده با ایمان از مرد مشرک بهتر است؛ اگرچه آن مرد مشرک مایه شگفتی شما باشد».

←← حرمت ازدواج با مشرکان
در ادامه حکمت حرمت ازدواج با مشرکان را بیان کرده است، می‌فرماید: «... اُولَئِکَ یَدْعُونَ اِلَی النَّارِ ...؛ [۲] آن‌ها به آتش دوزخ می‌خوانند»؛ چراکه مسیر مشرک یک مسیر انحرافی است، مسیری است که به ظلمت و تباهی و جهنم ختم می‌شود.
در مقابل آن‌ها، مسیر افراد مؤمن بهشت، رحمت، مودت و غفران است: «وَ اللَّهُ یَدْعُوا اِلَی الْجَنَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ بِاِذْنِهِ». [۳]

←← هم‌کفو بودن
در آیه شریفه، دعوت خداوند و مسیر او، به جای دعوت و مسیر افراد مؤمن است؛ به جهت این‌که مؤمنین همه دعوت‌های آن‌ها، بلکه تمام شئون زندگی آن‌ها در مسیر خداوند تبارک و تعالی است. مسیر افراد مؤمن با مسیر افراد مشرک تفاوت اساسی و فاحشی دارد، مسیر فکری عقیدتی رفتاری آن‌ها گوناگون است، چگونه با ازدواج که یک وحدت و یگانگی لازم دارد و همراه با رحمت و مودت است، جمع شود. بنابراین یگانگی و وحدت که در ازدواج مطرح است با اختلاف عقیده و مذهب هرگز جمع نخواهد شد، نه‌تنها باید در دین و مذهب یکی باشند، بلکه باید در اخلاق هم در یک مسیر باشند و در یک جهت حرکت کنند.
به همین جهت است که در روایات تأکید شده که زن و مرد باید «هم‌کفو» یک‌دیگر باشند و هم‌کفو مؤمن را افراد مؤمن و با ایمان دانسته است.

←← روایتی از پیامبر
از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) سؤال شد که کفو چیست و چه کسانی کفو یک‌دیگر هستند؟ فرمود: «المؤمنون بعضهم اکفاء بعض». [۴]

← هم‌سنخ بودن در پاک‌دامنی
از نظر قرآن کریم، فطرت و طبیعت پاکی که به گناهان آلوده نشده، طالب پاکی است؛ چنین فطرت و طبعی جز مجذوب پاکی نمی‌شوند و جز پاکی را به خود جذب نمی‌کند:

«الْخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَ الْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثاتِ وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ وَ الطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّباتِ؛ [۵] زن‌های پلید برای مردهای پلید و مردهای پلید برای زن‌های پلید و زنان پاک برای مردان پاک و مردان پاک برای زنان پاک‌اند».

←← مراد از خبیث بودن
مراد از خبیث بودن که دسته‌ای از زنان و مردان را متصف به آن کرده است یا طیب بودن دسته دیگر، همان جنبه‌های عفت و ناموسی است و لاابالی بودن نسبت به تقیدات مذهبی، اخلاقی و ناموسی است. این معنای اولی آیه است؛ اما از نظر ملاک و علت، معنای وسیعی دارد که منحصر به آلودگی و پاکی جنسی نیست؛ بلکه هرگونه ناپاکی فکری، عملی و زبانی را شامل می‌شود.

← تواضع، توبه و اطاعت خدا
از دیگر ملاک‌ها، تواضع، توبه، عبادت خداوند و اطاعت فرمان خداست:

←← ویژگی‌های همسران خوب
قرآن کریم، در سوره تحریم، شش وصف از برای همسران خوب اشاره کرده و می‌فرماید: «... مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَائِحَاتٍ ثَیِّبَاتٍ وَاَبْکَارًا؛ [۶] همسرانی مسلمان، مؤمن، متواضع، توبه‌کار، عابد، اطاعت‌کننده فرمان خدا...».
شخصی که می‌خواهد خانه و خانواده مسلمان و با ایمانی را بنا نهد، باید قبل از هر چیز همسر مسلمان و پاک‌دامنی را جست‌وجو کند؛ وگرنه بنای خانواده مسلمان و ساختار جامعه اسلامی مدت‌ها به تأخیر می‌افتد و به‌زودی بنیان و اساس آن سست و ناپایدار و بسیار متزلزل و آسیب‌پذیر می‌گردد.

← ایمان و عمل صالح

«مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً؛ [۷] هر کس (از مرد یا زن) کار شایسته کند و مؤمن باشد، به طور قطع او را با زندگی پاکیزه‌ای حیات (حقیقی) بخشیم».

← تقوا

«یا اَیُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ اُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ اَتْقاکُمْ؛ [۸]‌ای مردم! ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یک‌دیگر شناسایی متقابل حاصل کنید، هر آیینه گرامی‌ترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست».

←← روایتی از امام صادق
امام صادق (علیه‌السلام)، در روایتی درباره همسر خوب می‌فرماید: هرگاه کسی از شما قصد ازدواج کرد، سزاوار است دو رکعت نماز بخواند و خدا را بخواند که همسری عفیف و امین، با دیانت و متواضع و حافظ ناموس و اسرار ... نصیب وی نماید». [۹]
خلاصه آن‌که دین مبین اسلام، در انتخاب همسر فوق‌العاده توجه دارد و پیروان خود را به دقت و احتیاط لازم دعوت نموده است.

منابع[ویرایش]


۱. مسائل ازدواج و حقوق خانواده، علی اکبر بابازاده، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، ۱۳۷۸.
۲. خانواده در قرآن، دکتر احمد بهشتی، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ۱۳۷۷.
۳. زن در‌اندیشه اسلامی، مهدی مهریزی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۴۱.
۴. تفسیر نمونه، آیت‌الله مکارم شیرازی و دیگران، ج۲۴، ص۲۷۹، دارالکتب الاسلامیة.
۵. زن در آیینه جلال و جمال، اثر استاد جوادی آملی.
۶. آیین همسرداری، اثر استاد امینی.

پانویس[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۲۲۱.    
۲. بقره/سوره۲، آیه۲۲۱.    
۳. بقره/سوره۲، آیه۲۲۱.    
۴. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۵، ص ۳۳۷، بی‌جا، آخوندی، چاپ سوم، ۱۳۶۷، ه ق.    
۵. نور/سوره۲۴، آیه۲۶.    
۶. تحریم/سوره۶۶، آیه۵.    
۷. نحل/سوره۱۶، آیه۹۷.    
۸. حجرات/سوره۴۹، آیه۱۳.    
۹. شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۰۷، باب ۳۵، ح۱، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ ه.ش.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «ملاک ازدواج»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۱/۱۴.    



جعبه‌ابزار