مقام انسانیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: کرامت، قدر، منزلت.

پرسش: در روایات آمده که قدرشناس خود باشیم. این قدرشناسی معنایش چیست؟

پاسخ: با توجه به آنچه که در پرسش مطرح شده،باید پاسخ را در دو بخش (معنای قدر و شرح آن) ارائه می‌کنیم.
الف: با تحقیقی که پیرامون واژه «قدر»، می‌توان، معناهایی چون «حدّ»، «اندازه» و «جاه» را مترادف آن بدانیم. ب: و در پاس‌داشت و دانستن قدر و‌ اندازه و این‌که انسان چگونه باید قدر خویش را بداند، باید گفت لازم است انسان شخصیت خود را پاس داشته و اقدام به کاری پایین‌تر و بالاتر از شئونات خود نکند، بلکه واقع نگری را در نظر داشته باشد.


معنای قدر[ویرایش]

با تحقیقی که پیرامون واژه «قدر» صورت گرفت، می‌توانیم با دلائل و شواهد ذیل، معناهایی چون «حدّ»، «اندازه» و «جاه» را مترادف آن بدانیم:

← نظر فراهیدی
فراهیدی در معنای قدر می‌گوید: «القَدْرُ: مبلغ الشی‌ء» [۱]قدر به معنای منزلگاه نهایی هر چیزی است.

← سخن امام علی
شارحان نهج البلاغه در شرح سخن امام علی (علیه‌السّلام): «قدر الرّجل علی قدر همّته، و صدقه علی قدر مروئته، و شجاعته علی قدر انفته، و عفّته علی قدر غیرته»، می‌گویند: منظور از قدر، آن اعتبار و ارزشی است که شخص پیش خدا یا مردم و یا پیش هر دو پیدا می‌کند. (قدر هر مردی به‌اندازه همت او است، راستی و درستیش به‌اندازه مردانگی او است، و دلیری هر کس برابر عزت منشی، و پارسائی‌اش به‌اندازه غیرت‌مندی است.) [۲]

← نظر شارح اصول کافی
شارح اصول کافی در تعریف کبر می‌گویند: فالکبر رفع الانسان‌ نفسه فوق قدره‌ بالاستطالة و التفوق علی الاقران. (کبر عبارت است از این‌که انسان خودش را با خودبزرگ بینی و برتری طلبی نسبت به هم ردیفانش، بالاتر از حدّ و‌اندازه‌اش قرار دهد‌.) [۳]
که در این‌جا منظور از قدر، حدّ و‌ اندازه می‌باشد.

شأن انسانی[ویرایش]

در پاس‌داشت و دانستن قدر و‌ اندازه و این‌که انسان چگونه باید قدر خویش را بداند، باید گفت لازم است انسان شخصیت خود را پاس داشته و اقدام به کاری پایین‌تر و بالاتر از شئونات خود نکند، بلکه واقع نگری را در نظر داشته باشد.

← چند روایت
در روایات آمده است:
«مَنْ وَقَفَ عِنْدَ قَدْرِهِ اَکْرَمَهُ النَّاس‌»؛ [۴] فردی که پا را از گلیم خود فراتر نگذاشته و به حدّ خود قانع باشد، مورد احترام دیگران قرار خواهد گرفت.
«مَنْ اَظْهَرَ فَقْرَهُ اَذَلَّ قَدْرَه‌»؛ [۵] هر کسی که فقر خود را اظهار کند، قدر (کرامت) خویش را ذلیل کرده است.
«مَنْ جَهِلَ قَدْرَهُ جَهِلَ کُلَّ قَدْر»؛ [۶] هر کس نسبت به شخصیت خود بی‌تفاوت باشد، شخصیت دیگران را نیز پاس نخواهد داشت.

←← روایت امام صادق
امام صادق (علیه‌السّلام) به مفضّل فرمود: «وَ قَدِ ادَّعَتْ طَائِفَةٌ مِنَ النَّاسِ هَذِهِ الْاُمُورَ فَاَبْطَلَ دَعْوَاهُمْ مَا یَبِینُ مِنْ خَطَئِهِمْ فِیمَا یَقْضُونَ عَلَیْهِ وَ یَحْکُمُونَ بِهِ فِیمَا ادَّعَوْا عَلَیْهِ(عِلْمَهُ‌) فَانْظُرْ کَیْفَ اُعْطِیَ الْاِنْسَانُ عِلْمَ جَمِیعِ مَا یَحْتَاجُ اِلَیْهِ لِدِینِهِ وَ دُنْیَاهُ وَ حُجِبَ عَنْهُ مَا سِوَی ذَلِکَ لِیَعْرِفَ قَدْرَهُ وَ نَقْصَهُ». نیک بنگر که چگونه تمام دانش‌هایی که به سود دین و دنیای او (انسان) است به وی داده شده است و از دیگر شناخت‌ها محروم گشته تا نقص و کمال خود را دریابد؛ زیرا این دو امر هر دو به سود او است. [۷]
روشن است که منظور از شناخت حدّ و‌اندازه، دانستن جایگاه واقعی انسان در نظام هستی است که باید آن‌را دریابد و مورد نظرش داشته باشد.

←← روایت امام علی
امام علی (علیه‌السّلام) در این باره فرمود: «وَ قَالَ (علیه‌السّلام): اَلَا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَةَ لِاَهْلِهَا اِنَّهُ لَیْسَ لِاَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ اِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِیعُوهَا اِلَّا بِهَا»، برای وجود شما قیمتی جز بهشت نیست، آن‌را جز به بهشت نفروشید. [۸]

پانویس[ویرایش]
 
۱. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج‌۵، ص۱۱۳‌، قم، نشر هجرت، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
۲. هاشمی‌خویی، میرزا حبیب الله، حسن زاده آملیٍ، حسن، کمره‌ای، محمد باقر، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، محقق، مصحح، میانجی، ابراهیم‌، ج‌۲۱، ص۸۶ - ۸۷، تهران، مکتبة الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۰ق‌.
۳. صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم‌، شرح اصول الکافی، محقق، مصحح، خواجوی، محمد، ج‌۱، ص۴۵۹، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی‌، چاپ اول، ۱۳۸۳ش‌.
۴. تمیمی‌آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم،ص۶۴۴.    
۵. تمیمی‌آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص۶۲۳.    
۶. تمیمی‌آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص۲۳۴.    
۷. مفضل بن عمر، توحید المفضل، محقق، مصحح، مظفر، کاظم‌، ص۸۲، قم، داوری، چاپ سوم، بی‌تا.    
۸. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، الصبحی صالح‌، ص۵۵۶، قم، هجرت‌، چاپ اول، ۱۴۱۴ق‌.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «مقام انسانی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۴/۵.    



جعبه‌ابزار