معراج مؤمنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: معراج مؤمن، نماز، عروج، معارج، تعالی روح.

پرسش: آیا جمله «الصلاة معراج المؤمن» حدیث است؟ معراج به چه معناست و چه‌گونه مؤمن می‌تواند به این مقام برسد؟

پاسخ:


«الصلاة معراج المؤمن»

[ویرایش]

این جمله در برخی از کتاب‌های تفسیری و عرفانی شیعه و سنی به‌عنوان حدیثی ـ البته بدون سند ـ از پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ
[۱] رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‌، علی اصغر، ج ‌۲، ص ۶۷۶، تهران، امیر کبیر، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ش.
[۲] عطار، محمد بن ابراهیم، ‌تذکرة الأولیاء، ص ۲۲۲، دمشق، دار المکتبی‌، چاپ اول، بی‌تا؛ آملی، سید حیدر، تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم، تحقیق، موسوی تبریزی، سید محسن، ج ‌۶، ص ۲۵۰، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ سوم، ۱۴۲۲ق.
و در برخی کتاب‌ها به‌عنوان کلامی حکیمانه
[۵] مجلسی، محمدتقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبایی، سید فضل الله، ج ‌۲، ص ۶، ‌قم، مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
نقل شده است.

ریشه و معنای معراج

[ویرایش]

اصل کلمه «معراج» از ماده «عرج» به معنای نهایت بالا رفتن است؛ پس صعود به عالی مرتبه را «عروج» می‌گویند.
[۶] مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۸، ص ۷۶، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.


معراج در قرآن

[ویرایش]

در قرآن اگرچه واژه معراج استفاده نشده، اما از واژه معارج استفاده شده است:

«وَ لَوْ لا أَنْ یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَة لَجَعَلْنا لِمَنْ یَکْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَیْها یَظْهَرُونَ»؛ اگر (تمکن کفار از مواهب مادی) سبب نمی‌شد که همه مردم امت واحد (گمراهی) شوند، ما برای کسانی که به (خداوند) رحمان کافر می‌شدند، خانه‌هایی قرار می‌دادیم با سقف‌هایی از نقره و نردبان‌هایی که از آن بالا روند.

ریشه و معنای معارج

[ویرایش]

«معارج»؛ یا جمع «معرج» و اسم مکان و یا جمع «معراج» اسم آلت است؛ یعنی وسیله عروج و بالارفتن است. در آیه دیگر خداوند به «ذِی الْمَعارِجِ‌»؛ یعنی دارنده پایگاه‌های بلند، متصف شده است که اشاره به جایگاه والا و کبریایی خداوند دارد و مقصود از اتصاف خداوند به این صفت عذاب کردن بندگان از ناحیه خداوند نیست و خدا چنین اراده‌ای به بندگان نکرده است؛ بلکه خداوند خواسته است که بندگانش را به این مقامات برساند؛ چنان‌که در ادامه همین آیه می‌فرماید: «تَعْرُجُ الْمَلَئکَةُ وَ الرُّوحُ إِلَیْهِ فیِ یَوْمٍ کاَنَ مِقْدَارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَةٍ»؛ فرشتگان و روح، در روزی که اندازه آن پنجاه هزار سال است، به‌سوی او فرا می‌روند.
[۱۰] مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۸، ص ۷۷، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.


علت تعبیر نماز به معراج

[ویرایش]

از آن‌جا که نماز سبب تعالی روح مؤمن و رسیدن به درجات بالای معنوی است، از آن به معراج تعبیر شده است. نماز، وسیله عروج مؤمن به‌سوی خداست، با نماز روح و ضمیر و قلب مؤمن پرواز می‌کند. همانا انسان زمانی که قلبش به خداوند متصل شد، روحش برای قبول اخلاق والا که از ما خواسته شده در زندگی به آن برسیم باز شده و آمادگی پیدا می‌نماید و زمانی که سینه‌اش گشاده گشت و در این محیط وسیع زندگی کرد همتش در خواسته‌های پست فروکش کرده و در این زمان، نفسش هرگز به سراغ خواسته‌های نفسانی که مردم به آن در زندگی دنیایی عادت کرده، توجهی ندارد.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‌، علی اصغر، ج ‌۲، ص ۶۷۶، تهران، امیر کبیر، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ش.
۲. عطار، محمد بن ابراهیم، ‌تذکرة الأولیاء، ص ۲۲۲، دمشق، دار المکتبی‌، چاپ اول، بی‌تا؛ آملی، سید حیدر، تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم، تحقیق، موسوی تبریزی، سید محسن، ج ‌۶، ص ۲۵۰، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ سوم، ۱۴۲۲ق.
۳. قمی نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد، غرائب القرآن و رغائب الفرقان، محقق، عمیرات، شیخ زکریا، ج ۱، ص ۱۱۴، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.    
۴. نخجوانی، نعمت الله بن محمود، الفواتح الالهیه و المفاتح الغیبیه، ص ۱۹، مصر، دار رکابی للنشر، چاپ اول، ۱۹۹۹م.    
۵. مجلسی، محمدتقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبایی، سید فضل الله، ج ‌۲، ص ۶، ‌قم، مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
۶. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۸، ص ۷۶، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.
۷. زخرف (۴۳)، آیه ۳۳.    
۸. معارج (۷۰)، آیه ۳.    
۹. معارج (۷۰)، آیه ۴.    
۱۰. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۸، ص ۷۷، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار