قسمتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه: قسمت ، سرنوشت ، اختیار، ازدواج
پرسش: در مورد ازدواج قسمت هر كسي يه جاييه يعني قسمت راسته كه ميگن قسمت هر چي باشه همونه .......... منظور از قسمت چیست؟
پاسخ:


معنای قسمت

[ویرایش]

«قسمت» به معاني مختلفي به كار برده مي شود كه اعتقاد به برخي از آن ها، موجه است و به برخي ديگر ناموجه و بي دليل.

← نقش افراد در وقوع حوادث


قسمت به اين معنا كه: «يك رويداد، معلول يك سري عوامل است كه با تحقق آن عوامل ، قطعاً آن رويداد به وقوع خواهد پيوست»، كاملاً منطقي و صحیح است؛ مثلاً اگر كسي هر روز ورزش كند، عضلاتش قوي خواهد شد و يا اگر در عبور از خيابان دقت نكند، تصادف رخ خواهد داد.

← عدم اختیار انسان


معني ديگر براي قسمت، آن است كه: «نقش فرد در حوادث كاملاً ناديده گرفته شده، همه چيز به مقدرات واگذار گردد». اين برداشت نادرست است. توجيه خوبي براي اهمال و ناتواني ها است و با آموزه هاي ديني در تضاد است. بنا بر اين مي توان گفت:

← معنای صحیح قسمت


معناي صحيحي كه براي قسمت وجود دارد، قضا و قدر الهي است و اينكه اراده انسان در سرنوشت او مؤثر است. البته اراده انسان تنها عامل تعيين‌ كننده رخدادهاي زندگي او نيست . بسياري از مردم در موارد زيادي از وقايع زندگي تعبير مي‌كنند كه «قسمتش چنين بود». از اين تعبير معمولاً معناي جبر برداشت مي‌شود، در حالي كه «قسمت» به معناي « جبر » و سرنوشت حتمي گريزناپذير، نيست ؛ تنها معناي مقبولي كه براي «قسمت» وجود دارد، قضا و قدر است كه با اراده و اختیار انسان منافاتي ندارد.

قسمت در ازدواج

[ویرایش]

بر اين اساس اگر منظور از وجود قسمت و تقدیر و سرنوشت در ازدواج ، اين است كه در همسر گزيني، عقل و تدبير، تحقيق و مشورت، سپس گزينش همسر مطلوب، نقشي ندارد، بلكه به حکم جبر از ازل مقرر گشته كه فلان دختر بايد همسر فلان پسر شود، سخني نادرست است.
اما اگر منظور اين است كه براي هر فردي مقدراتي در امور مختلف از جمله در كيفيت و كميت و ويژگي هاي ازدواج متناسب با عملكردش رقم مي خورد، بايد گفت: بله همين گونه است ، اما اين به معناي عدم دخالت انسان در اين امور نيست و خود ما در نوع رقم خوردن اين قسمت و اين تقدير نقش بسيار مهمي را ايفا مي كنيم .

به عبارت روشن تر

[ویرایش]

۱. سرنوشت انسان متأثر از افکار و عقاید دروني و عملكردهاي خود، اطرافيان و جامعه است كه در آن زندگي ميكند. سرنوشت چيزي جز بازتابِ تراوش دروني و بروني افراد و جامعه نيست كه با ميل و اراده آن را انتخاب ميكند.
۲. سرنوشت انسان تابع دو دسته عوامل تأثير گذار مادي و معنوي است كه فرد يا جامعه به آن عوامل رو آورده، از آنها بهره برده و زمينه تأثير گذاري آنها را در سرنوشت فراهم ساخته اند.

← انسان صاحب اراده و اختیار


خداوند از يك سو، انسان را صاحب اراده آفریده ، به او عقل و درايت و قوّه فهم و تشخيص عنايت كرده تا خود انتخابگر راه زندگي و تعيين كننده مسير سرنوشتش باشد، از ديگر سو، دو گونه عوامل مادي و معنوي را تعيين كننده سرنوشت انسان قرار داده؛ يعني انسان، فهيم و صاحب اراده است كه با اختيار خويش انواع عوامل مادي و معنوي را ميتواند به كار گيرد و سرنوشت خويش را بسازد.
حال به اختيار انسان است كه از كدام دسته از عوامل با چه ميزاني و در چه وضعيتي بهره مي برد و سرنوشت خود را با انتخابش - از جمله انتخاب همسر و ازدواج ، چگونه مي سازد.
آن چه بين مردم به خصوص در مساله ازدواج معروف است، قسمت به معناي عدم تأثير فرد در سرنوشت خود و تعيين همسر از قبل و سلب اختيار از انسان مي‌باشد ، كه از نظر اسلام مردود است، چون خداوند به آدمي، اختيار و اراده داده است . در همه امور از جمله ازدواج، حق انتخاب و گزينش محفوظ مي‌باشد. شاهد آن روايات زيادي است كه همگان را به دقت در انتخاب همسر فراخوانده و ضوابطي را در اين امر منظور داشته‌اند.

←← انتخاب هسر در کلام امام صادق(ع)


امام صادق(ع) مي‌فرمايد:
«زن همچون گردنبندي است كه شخص آن را بر گردن خود آويزان مي‌كند، پس بنگر چه چيزي را بر گردن آويخته‌اي!».
[۱] محمدي ري شهري، ميزان‌الحكمه، ج ۲، ص ۱۱۸۲، انتشارات دارالحديث، ۱۴۱۶ ق


←← در کلام رسول اکرم(ص)


از رسول اکرم (ص) نقل شده: «فردي مناسب براي ازدواج را در نظر بگيريد و انتخاب كنيد، زيرا زنان تان فرزنداني شبيه خواهران و برادران خود متولد مي‌كنند».
[۲] محمدي ري شهري، ميزان‌الحكمه، ج ۲، ص ۱۱۸۲، انتشارات دارالحديث، ۱۴۱۶ ق
اگر انسان اعم از زن و مرد در انتخاب همسر خود نقشي نداشته باشد، اين روايات معني ندارد.

عدم منافات علم خدا با اختیار انسان

[ویرایش]

ازدواج مانند امور ديگر، در قلمرو علم الهی است، يعني خداوند مي‌داند فلان شخص با چه كسي ازدواج خواهد كرد، ولي علم پرودگار اختيار را از او نمي‌گيرد، زيرا علم الهی به عمل اختياري انسان تعلق گرفته است.
البته به یقین در همه امور عالم علل ناشناخته اي هم وجود دارد كه بر ما پوشيده است و اراده خاص خداوند در موارد عديده اي هم جريان دارد ، اما اين به معناي حتميت و قطعيت در همه اين امور نيست . جدي ترين تقديرات هم با تلاش هاي مختلف خود انسان دگرگون مي شود . تلاش ها مي تواند تلاش هاي معنوي يا مادي و ظاهري باشد .

علت نبود موقعیت ازدواج

[ویرایش]

كسي كه هنوز ازدواج نكرده ، يقينا سرنوشت و قسمت او تاكنون همين بوده ؛ يعني عوامل مقدمه ساز رقم خوردن ازدواج براي او فراهم نشده و به احتمال زياد خود او هم در اين قسمت تاثير گذار بوده است . چه بسا اگر به گونه ديگري رفتار مي نموده ، قسمتش اين نمي شد مثلا اگر در برابر انتخاب خواستگاران معيار ديگري داشت، يا اگر وضعيت خانواده او به گونه ديگري مي بود يا حتي نوع فرهنگ حاكم بر جامعه متفاوت از اين مي بود، چه بسا قسمت او تاهل و ازدواج بود .
همچنين اگر خود فرد يا خانوداه او در آينده به شكل و گونه اي ديگر رفتار نمايند ، قسمتش نيز به شكل ديگري رقم مي خورد. اين حقيقت اختيار انسان در همه امور زندگي است ؛ در نتيجه به هيچ وجه نبايد از عوامل مقدمه ساز و تاثير گذار در امر ازدواج غافل شد . بر اين اساس به دلیل بركات و ثمرات ازدواج و تناسبي كه با وضعيت طبيعي زندگي بشري دارد لازم است كه هر فردي با تلاش و پي گيري صحیح و معقول و بالا بردن توانمندي ها و مهارت هاي فردي و نشان دادن مشروع و معقول قابليت ها و جذابيت هاي خود در فضاهاي مناسب ، زمينه انتخاب شدن براي زندگي مشترك را براي خود فراهم آورد .
هرچند اگر به هر دليل اين امر مهيا نشد ، نمي توان آن را نقص و مانعي در مسیر سعادت و رستگاري و زندگي شاد و موفق در دنیا و آخرت به حساب آورد و بايد بر اساس همان شرايط براي زندگی خود برنامه ريزي نمود و هيچگاه از بهبود وضعيت به سمت سعادت بيشتر غافل و مايوس نشد .

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمدي ري شهري، ميزان‌الحكمه، ج ۲، ص ۱۱۸۲، انتشارات دارالحديث، ۱۴۱۶ ق
۲. محمدي ري شهري، ميزان‌الحكمه، ج ۲، ص ۱۱۸۲، انتشارات دارالحديث، ۱۴۱۶ ق


منبع

[ویرایش]
سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | ازدواج




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار