فرزندان حضرت زهراذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، امام حسن علیه‌السلام، امام حسین علیه‌السلام، حضرت زینب سلام‌الله‌علیها، ام‌کلثوم سلام‌الله‌علیها.
پرسش: فرزندان حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ بعد از شهادت ایشان چه موقعیتی پیدا کردند؟
پاسخ: ثمره ازدواج حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ با حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ دو فرزند پسر به نام‌های امام حسن و امام حسین ـ علیهما‌السلام ـ و دو فرزند دختر به نام‌های زینب و ام‌کلثوم ـ سلام‌الله‌علیهما ـ می‌باشد.


سال ازدواج و وفات حضرت فاطمه[ویرایش]

ازدواج ایشان در سال دوم هجری صورت گرفته است و حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ بعد از رحلت پدر بزرگوارشان مدت کمی در قید حیات بودند و بعد از ۷۵ روز یا سه ماه [۱]و یا شش ماه [۲]به سرای باقی شتافتند.

موقعیت فرزندان حضرت زهرا پس از شهادت ایشان[ویرایش]

بعد از شهادت ایشان موقعیت امام حسن ـ علیه‌السلام ـ و امام حسین ـ علیه السلام ـ و حضرت زینب و ام‌کلثوم ـ سلام‌الله‌علیهما ـ به‌گونه‌ای بود که پیوند خاصی با موقعیت و شرایط پدر بزرگوارشان حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ داشت و دقیقاً مرتبط با برخورد حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ بود. در این دوران حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ به‌واسطه فشارهای سیاسی در محدودیت و تنگنای عجیبی قرار گرفته بود که خود آن حضرت در خطبه شقشقیه به آن اشاره می‌کند. [۳]خلافت که حق الهی بود از ایشان گرفته شد، از طرفی فدک هم توسط ابوبکر از خانواده حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ غصب شد. بنابراین طبیعی است که حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ و فرزندان ایشان در مضیقه و تنگنا قرار گرفتند. اما فرزندان فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ همواره در کنار پدر و از حمایت آن حضرت برخوردار بودند و در دوره‌ای بعد حامی و پشتیبان آن حضرت بودند. آنها در برخی از مواقع به‌واسطه اینکه رهبری امت اسلامی در دست نااهلان افتاده بود، اعتراض می کردند.

ازدواج مجدد امام علی[ویرایش]

پس از شهادت حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ علی ـ علیه‌السلام ـ با «امامه» ازدواج کردند. [۴]علاوه بر اینکه ام‌البنین و زن‌های دیگری نیز به خانه علی بن ابی‌طالب قدم نهادند، من جمله لیلی دختر مسعود بن خالد، اسماء بنت عمیس، فوله دختر جعفر حنفی و ام‌سعید و... [۵]
هر‌چند این ز‌ن‌ها به خانه آن حضرت آمدند، اما جای خالی مادر همواره در دل فرزندان علی ـ علیه‌السلام ـ برای همیشه باقی ماند. در دوران ۲۵ سال خانه‌نشینی امیرالمؤمنین علی ـ علیه‌السلام ـ فرزندان آن حضرت همواره در کنار پدر بودند و البته از حمایت و پشتیبانی آن حضرت برخوردار بودند. [۶]

حضرت علی حامی اولاد فاطمه[ویرایش]

پس از رحلت رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ـ برخلاف وصیت آن حضرت و برخلاف دستورات قرآن نه‌تنها با خاندان آن حضرت محبت و دوستی ننمودند، بلکه آنان را مورد اهانت و ستم قرار دادند، و طولی نکشید که نور دیدگان رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ به سرای دیگر شتافت. در چنین موقعی فقط وجود امیرالمؤمنین ـ علیه‌السلام ـ بود که امام حسن ـ علیه‌السلام ـ و اولاد دیگر فاطمه را در پناه محرومیت خود داشت.

امام حسن:[ویرایش]


← امام حسن مطیع فرمان امام علی
امام حسن ـ علیه‌السلام ـ همواره در کنار پدر بود و مطیع فرمان او، در برخی از منابع تاریخی آمده است که امام حسن ـ علیه‌السلام ـ در توسعه قلمرو اسلامی و فتوحات سِمَت فرماندهی را بر عهده داشته است.

← سخن ابن خلدون
ابن خلدون می‌نویسد: «امام حسن ـ علیه‌السلام ـ از افسران و فرماندهان جنگ‌های آفریقا و طبرستان (مازندران فعلی) بوده و فتوحاتی به دست مبارکش انجام گرفته است.» [۷]برخی از مورخان این مسئله را انکار کرده‌اند.

امام حسین:[ویرایش]


← ولادت امام حسین
ولادت این امام بزرگوار طبق اقوال اکثر مورخان در سال چهارم هـ در مدینه منوره بوده است. [۸]شهادت جانسوز و نابهنگام مادر بعد از رحلت رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ـ دومین مصیبت بزرگی بود که روح لطیف آن حضرت را سخت آزرده ساخت. غم هجران و جدایی از مادر همواره در دلش زنده بود. آن حضرت بعد از شهادت مادر همواره در مدینه بود و شاهد مظلومیت‌های پدر.

← روایتی از عسقلانی
ابن حجر عسقلانی در کتاب الاصابه به سند خود روایت کرده است که روزی عمر بن خطاب بر فراز منبر بود که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ به نزد او آمد و فرمود: از منبر پدرم به زیر آی، و بر فراز منبر پدر خودت برو. عمر از سخن امام حسین یکه خورد و گفت: پدر من منبری ندارد، طبق این نقل که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ خود راوی حدیث است، می‌گوید: پس از این ماجرا عمر مرا برگرفت و در کنار خود نشانید و چون از منبر به زیر آمد، مرا به خانه خود برد و به من گفت: «مَنْ عَلََمک؟» چه کسی این حرف را به تو یاد داد؟ حضرت می‌فرماید: گفتم: به خدا سوگند کسی این حرف را به من یاد نداد. [۹]

← اعتراض امام حسین به خلافت خلفا
آن حضرت هرگز خلافت خلفای سه‌گانه را نپذیرفت و در فرصت‌های مناسب به آنان اعتراض می‌کرد. در دوره عثمان هنگامی که او می‌خواست ابوذر را به ربذه تبعید کند، با اینکه عثمان دستور اکید داده بود که کسی به بدرقه ابوذر نرود، امام حسین ـ علیه‌السلام ـ همراه با پدر و برادرش امام حسن ـ علیه‌السلام ـ به بدرقه ابوذر شتافتند و به این وسیله نارضایتی خود را از اقدام عثمان اعلام نمودند. آنها وقتی به بدرقه ابوذر رفتند، هریک جمله‌ای گفتند.

← سخن امام حسین خطاب به ابوذر
امام حسین ـ علیه‌السلام ـ خطاب به ابوذر چنین گفت: «ای عموی من! پروردگار بزرگ قادر و توانا است، او می‌تواند هرچه را که می‌بینی، تغییر دهد. دل قوی دار، و از حرص و ذلت دوری کن، به خدا پناه ببر؛ زیرا صبر و استقامت نشانه دینداری و بزرگواری است». [۱۰]

در دوران خلافت امیرالمؤمنین ـ علیه‌السلام ـ امام حسن و امام حسین ـ علیهما‌السلام ـ همواره در کنار پدر بودند و در جنگ‌هایی که زمان آن حضرت رخ داد، حضوری شجاعانه و کارآمد داشتند.


زینب:[ویرایش]


← ولادت حضرت زینب
به احتمال قوی تولد زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ در ششمین سال از هجرت پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بوده است. [۱۱]مصیبت شهادت حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ در پنج سالگی زینب اتفاق افتاد. [۱۲]

← سخن بنت الشاطی درباره حضرت زینب
عایشه بنت الشاطی در رابطه با موقعیت حضرت زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ بعد از شهادت مادر می‌نویسد: «حوادث ناگوار او را پخته و آماده نمود، که جای مادر سفر کرده‌اش را بگیرد. و برای حسن و حسین ـ علیهما‌السلام ـ و ام‌کلثوم مادر باشد... غریب نیست که زینب جای مادر را بگیرد، در صورتی که هنوز به ده سالگی نرسیده بود». [۱۳]

← ازدواج حضرت زینب
حضرت زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ وقتی به سن بلوغ رسید، به ازدواج عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب درآمد، عبدالله در حبشه متولد شده بود و کسی است که پیغمبر ـ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ـ درباره او دعای خیر فرموده است. [۱۴]زینب با آنکه زن عبدالله بود و در خانه او به سر می‌برد، اما هیچ‌گاه پدر و برادرانش را فراموش نکرد. حضرت زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ به برادرانش محبت فوق‌العاده‌ای داشت. برادرانش نیز او را عزیز و گرامی داشته و احترام خاصی برای او قائل بودند. خصوصاً محبت و علاقه‌ای که بین زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ و امام حسین ـ علیه‌السلام ـ بوده است، بسیار عجیب و تحسین‌برانگیز است. زمانی که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ به جانب کربلا روانه شد، حضرت زینب ـ سلام‌الله‌علیها ـ نیز همراه برادر و همسفر آن حضرت بود و قبل از این «زمانی که علی ـ علیه‌السلام ـ برای فرو نشاندن فتنه طلحه و زبیر عازم عراق شد، زینب و شوهرش عبدالله نیز به کوفه رفتند و در آن شهر اقامت کردند.» [۱۵]

ام کلثوم:[ویرایش]

دومین دختری که خداوند متعال از فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ به امیرالمؤمنین علی ـ علیه‌السلام ـ عنایت فرمود، ام‌کلثوم نیز همانند خواهرش زینب همواره در کنار پدر و برادرانش بود.

← روایتی از دخیل
در این رابطه، علی محمد علی دخیل می‌نویسد: «حضرت ام‌کلثوم دختر حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ و حضرت فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ در سال ششم هجری متولد شد. این بانوی بزرگوار در فاجعه جانسوز کربلا از آغاز تا پایان شرکت داشت و بعد از گذشت چهار ماه و ده روز بعد از مراجعت از شام در مدینه وفات یافت. ام‌کلثوم نیز همانند برادران و خواهرش زینب همواره در کنار پدر بود. و از حمایت پدر برخوردار و زمانی که حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ در دوران خلافتش به کوفه رفت. ام‌کلثوم نیز به کوفه آمد. و به‌عنوان دختر خلیفه در چشم کوفیان بزرگ بود، گرچه بزرگداشت ایشان از جانب مردم هیچ‌گاه او را از چهارچوب تواضع و اخلاق متعالی و کمال ادب خارج نکرد.» [۱۶]

انزوای فرزندان فاطمه[ویرایش]

بنابراين بعد از شهادت حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌عليها ـ به‌علت به وجود آمدن شرايط سیاسی خاصی و کنار گذاشته شدن حضرت علی ـ عليه‌السلام ـ از صحنه سیاسی، عملاً زندگی آن حضرت و فرزندانش در انزوا سپری شد، علاوه بر اينکه با غصب فدک توسط خليفه (ابوبکر) اين زندگی با سختی‌های خاص خودش همراه بود. فرزندان حضرت علی ـ عليه‌السلام ـ در اين دوره همواره در کنار پدر بودند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابن سعد، طبقات، بیروت، دار بیروت للطباعة و النشر، ۱۳۷۷، ج ۸، ص ۱۸.    
۲. بلاذری، انساب الاشراف، بیروت دارالتعارف للمطبوعات، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۴۰۲.
۳. نهج‌البلاغه، خطبه سوم.
۴. با آنکه امامه در تنظیم خانواده و سرپرستی فرزندان زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ نهایت مراقبت را داشت، ولی متأسفانه صاحب فرزند نمی‌شد و علی ـ علیه‌السلام ـ مصمم شد که ازدواج دیگری انجام دهد. (ابوالفضل پرچمدار کربلا، ص ۲۴).
۵. بنت شاطی، بانوی کربلا، ترجمه سیدرضا صدر، لبنان، ۱۳۷۰، ص ۶۰.
۶. فضل الله کمپانی، حسن کیست؟، تهران، مؤسسه انتشارات فراهانی، چاپ سوم، ۱۳۵۴، ص ۱۷.
۷. فضل الله کمپانی، حسن کیست؟، تهران، مؤسسه انتشارات فراهانی، چاپ سوم، ۱۳۵۴، ص ۵۲.
۸. شیخ مفید، ارشاد، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، انتشارات علمیه اسلامیه، ج ۲، ص ۳۲.    
۹. ابن حجر عسقلانی، الاصابة فی تمییز الصحابة، مصر، مکتبة التجاریه، ۱۳۵۸، ج ۱، ص ۲۳۲ یا ۲۳۳.
۱۰. علامه امینی، الغدیر، ترجمه محمد‌باقر بهبودی، تهران، کتابخانه بزرگ اسلامی، ج ۸، ص ۳۰۱.    
۱۱. شهیدی، سیدجعفر، زندگانی فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ نوزدهم، ۱۳۷۳، ص ۲۴۴.
۱۲. بنت شاطی، بانوی کربلا، ترجمه سیدرضا صدر، لبنان، ۱۳۷۰، ص ۶۰.
۱۳. بنت شاطی، بانوی کربلا، ترجمه سیدرضا صدر، لبنان، ۱۳۷۰، ص ۶۱.
۱۴. ابن حجر عسقلانی، الاصابة فی تمییز الصحابة، مصر، مکتبة التجاریه، ۱۳۵۸، ج ۴، ص ۴۸.
۱۵. شهیدی، سیدجعفر، زندگانی فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ نوزدهم، ۱۳۷۳، ص ۲۴۵.
۱۶. علی محمدعلی دخیل، ام‌کلثوم، ترجمه صادق آیینه‌وند، تهران، امیر کبیر، ۱۳۶۳، ص ۹ و ۲۴.


منبع[ویرایش]
سایت اندیشه قم    






جعبه‌ابزار