فدکیهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، خطبه‌ فدکیه، دوره جاهلیت.
پرسش: در بخشی از خطبه‌ فدکیه آمده است: «تخافون ان یتخطفکم الناس»، این عبارت به توصیف چه دوره‌ای از زندگی اعراب می‌پردازد؟ عصر جاهلیت یا مسلمانان صدر اسلام؟
پاسخ: حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها، دختر گرامی پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ در این جمله ـ «تخافون أن یتخطفکم الناس من حولکم»؛ می‌ترسیدید مردم از اطراف، شما را بربایند ـ از خطبه فدکیه، زندگی عرب پیش از اسلام را بیان می‌کند. برای روشن شدن این مسئله، جمله مورد نظر را به‌صورت خلاصه بررسی می‌کنیم.


معنای واژه تخطف[ویرایش]

کلمه «تخطف» از «خطف» به معنای گرفتن همراه با سرعت است. [۱] [۲]

هم‌معنا بودن کلام حضرت زهرا با آیه قرآن[ویرایش]

این سخن حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ اشاره به آیه شریفه قرآن کریم دارد که می‌فرماید: « وَ اذْکُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلیلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِی الْأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ یَتَخَطَّفَکُمُ النَّاسُ فَآواکُمْ وَ أَیَّدَکُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُون »؛ [۳] به یاد آورید آن زمانی را که شما گروهی ضعیف و اندک در این سرزمین بودید و می‌ترسیدید که دیگران شما را بربایند؛ ولی خداوند پناهتان داد و شما را یاری کرد و از چیزهای پاکیزه روزیتان کرد، باشد که شکر خدای را به‌جا آورید.
بدیهی است که قدرتمندان از مردم ضعیف به‌عنوان نوکر و برده بیگاری می‌کشند، آنها را استعمار می‌کنند و از آنها در جهت منافع خود بهره‌برداری می‌کنند.

مراد حضرت زهرا از بیان خطبه[ویرایش]

حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ در اینجا با استفاده از این آیه شریفه می‌فرماید: «تخافون أن یتخطفکم الناس من حولکم»؛ یعنی شما مردم، آن‌قدر ضعیف و بیچاره بودید که می‌ترسیدید مردم قبیله‌های دیگر شما را بربایند؛ شما را برده خود کنند و اموال شما را به تاراج ببرند. روشن است که منظور دختر پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ زمان پیش از بعثت است؛ به دلیل جمله‌ای که به دنبال آن بیان می‌کند: فأنقذکم الله تبارک و تعالی بأبی محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله؛ پس خدای تبارک و تعالی به‌وسیله پدرم محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ شما را نجات داد.
همین مضمون در قرآن کریم نیز آمده است. آنجا که می‌فرماید: « ...وَ کُنْتُمْ عَلی‌ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْها... »؛ [۴] و شما بر لبه پرتگاهی از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد.

ناچیز بودن مردم از نظر اعتقادی و دنیایی[ویرایش]

حضرت می‌فرماید: شما علاوه بر اینکه از نظر اعتقادی و آخرت بر لبه‌ آتش جهنم بودید، از نظر دنیایی هم بسیار ضعیف و بیچاره بودید؛ ولی خدای متعال به‌وسیله‌ پدرم ـ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ شما را نجات داد. شاید حضرت در اینجا می‌خواهد بفرماید شما مردم خودتان چیزی نبودید، نه از نظر فکری و فرهنگی و اعتقادی مردمی قوی بودید و نه از نظر مادی. خدا به‌وسیله‌ پدر و شوهرم [۵] شما را نجات داد و اکنون شما قدرناشناسی می‌کنید.

پانویس[ویرایش]
 
۱. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص ۲۸۶، دارالعلم الدار الشامیة، دمشق، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ ق.
۲. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ۹، ص ۷۵، دار صادر، بیروت، چاپ سوم، ۱۴۱۴ ق.    
۳. انفال (۸)، آیه ۲۶.    
۴. آل‌عمران (۳)، آیه ۱۰۳.    
۵. البته حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ را به دنبال این فراز ذکر می‌کند.


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : حدیث شناسی | تفسیر حدیث




جعبه‌ابزار