غلبه بر ناامیدیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ناامیدی، یاد خدا، توکل.

پرسش: انسانی که از همه چیز ناامید شده، چه‌گونه می‌تواند بر ناامیدی خود غلبه کند و در همان حال پروردگار را مدنظر داشته باشد و به‌دنبال شناخت باشد؟

پاسخ: بهترین راه غلبه بر ناامیدی این است که انسان نحوه نگاه خود را نسبت به خود و دیگران و پدیده‌های زندگی اصلاح کند؛ زیرا انسان نمی‌تواند همه رویدادهای زندگی راکه به شکست و ناامیدی انسان منجر می‌شود تغییر دهد؛ ولی می‌تواند با «تغییر دادن باورهای خود»، واکنش خویش نسبت به این رویدادها را عوض کند. هم‌چنین یکی از روش‌های مؤثر در کاهش ناامیدی و غلبه بر آن، «ایمان و باورهای دینی» است. یکی دیگر از روش‌های عمده و مهم در درمان ناامیدی، توکل به خدا و ارتباط با منبع لایزال الهی است؛ زیرا یکی از علل ناامیدی در انسان، احساس ناتوانی در مواجهه با سختی‌ها و مشکلات زندگی است. وقتی انسان به خدا توکل می‌کند، احساس توانمندی نموده و یقین می‌کند که خداوند همیشه او را یاری خواهد نمود؛ از‌این‌رو هیچ‌گاه ناامید نمی‌شود.


انتظارات نامعقول[ویرایش]

قبل از هر چیز لازم است انسان علت ناامیدی خود را بشناسد و بداند که چه مسائلی باعث شده تا از همه چیز ناامید شود. به اعتقاد برخی روان‌شناسان ریشه و علت اصلی ناامیدی در انتظارات نامعقول از خود و دیگران است و اصولاً سه نوع تفکر و انتظار باعث ناامیدی در فرد می‌شود.

← مورد تأیید دیگران بودن
۱. این‌که فرد از خود انتظار داشته باشد که حتماً «باید» در انجام کارهای مهم عملکرد خوبی داشته باشد و مورد تأیید دیگران قرار گیرد. در غیر این صورت آدم بی‌ارزشی خواهد بود (قانون همه یا هیچ).

← با ملاحظه رفتار کردن
۲. دیگران «باید» با من مهربانانه و با ملاحظه رفتار کنند، ‌در غیر این صورت آدم‌های پستی هستند.

← مطابق میل بودن
۳. شرایط حتماً «باید» طبق میل من باشد و مانع اهداف من نشود.
این سه «باید» هستند که برای انسان توقع و انتظار بی‌مورد ایجاد نموده و تحمل ناکامی را در فرد کم می‌کنند. [۱]
وقتی انسان انتظار داشته باشد که حتماً باید عملکرد خوبی داشته باشد و مورد تأیید دیگران قرار گیرد. وقتی خلاف انتظارش محقق شود، یعنی در موردی با شکست مواجه شود یا دیگران برخورد شایسته با او نشان ندهند، فرد ناامید می‌شود. اگر اوضاع و شرایط نیز بر وفق مراد او نباشد، باز هم دچار یأس و ناامیدی خواهد شد.

تغییر دادن باورهای خود[ویرایش]

بنابراین بهترین راه غلبه بر ناامیدی این است که انسان نحوه نگاه خود را نسبت به خود و دیگران و پدیده‌های زندگی اصلاح کند؛ زیرا انسان نمی‌تواند همه رویدادهای زندگی راکه به شکست و ناامیدی انسان منجر می‌شود تغییر دهد؛ ولی می‌تواند با «تغییر دادن باورهای خود»، واکنش خویش نسبت به این رویدادها را عوض کند.

ایمان و باورهای دینی[ویرایش]

توجه: یکی از روش‌های مؤثر در کاهش ناامیدی و غلبه بر آن، «ایمان و باورهای دینی» است. در آیات و روایات به این نکته اشاره شده است که زندگی با درد و رنج زیادی عجین شده است.

← سخن خداوند متعال
خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:
ــ «لقد خَلَقنا الانسَانَ فی کبدٍ»؛ [۲] ما انسان را در سختی آفریدیم.
ــ هم‌چنان در قرآن آمده‌ است که سختی‌ها و مشکلات زندگی وسیله‌ای برای تکامل معنوی انسان و راهی به سوی سعادت و خوش‌بختی‌هاست، انسان از دل رنج‌ها و مشکلات به اوج و قله سعادت گام می‌نهد. [۳]
وقتی انسان این‌گونه باور و اعتقاد داشته باشد، هیچ‌گاه در زندگی ناامید نمی‌شود. از سوی دیگر افرادی که ناامید هستند، اگر روحیه مذهبی را در خویش تقویت کنند و بیش‌تر در این زمینه مطالعه نمایند، فلسفه ناکامی‌ها و مشکلات زندگی برای آنان روشن می‌شود.

← حدیثی از امام صادق
در حدیثی از امام صادق (علیه‌السّلام) آمده است که: «انّ الله اذا احبَّ عبداً غتّهُ بالبلاء غتّاً»؛ [۴] خدا زمانی که بنده‌ای را دوست بدارد، ‌او را در دریای شداید غوطه‌ور می‌سازد. این نوع نگرش و اعتقاد باعث می‌شود که انسان هیچ‌گاه در برابر سختی‌ها و شکست‌ها ناامید نشود؛ بلکه همه سختی‌ها را لطفی از سوی خداوند بداند.

یکی از علل ایجاد ناامیدی[ویرایش]

یکی از علل و زمینه‌های ایجاد ناامیدی، ارتباط طولانی و مداوم با افراد مأیوس، افسرده و مضطرب است. افرادی که نگاه منفی و بدبینانه نسبت به مسائل و رویدادهای زندگی دارند، باعث ایجاد روحیه ناامیدی در انسان می‌شوند؛ لذا سعی کنید از ارتباط با این‌گونه افراد پرهیز نموده، با افراد با نشاط و موفق ارتباط دوستانه برقرار نمایید.

گزینش هدف‌های کوچک‌تر[ویرایش]

هر کاری که می‌خواهید انجام دهید، ابتدا هدف‌های کوچک‌تر را انتخاب کنید تا بتوانید آسان‌تر به آن‌ها برسید، هدف‌های بزرگ را نیز به هدف‌های کوچک‌تر تقسیم کنید و مرحله‌به‌مرحله سعی کنید تا نهایتاً به هدف بزرگ‌تان برسید؛ زیرا اگر از همان ابتدا یک هدف کلی و کار دشوار را در نظر بگیرید، قطعاً موفق نمی‌شوید و این باعث می‌شودکه ناامید شوید و در آینده هم نتوانید هیچ کاری را انجام دهید.

توکل کردن به خداوند[ویرایش]

علاوه بر همه آن‌چه گذشت، یکی از روش‌های عمده و مهم در درمان ناامیدی، توکل به خدا و ارتباط با منبع لایزال الهی است؛ زیرا یکی از علل ناامیدی در انسان، احساس ناتوانی در مواجهه با سختی‌ها و مشکلات زندگی است. وقتی انسان به خدا توکل می‌کند، احساس توانمندی نموده و یقین می‌کند که خداوند همیشه او را یاری خواهد نمود؛ از‌این‌رو هیچ‌گاه ناامید نمی‌شود.

← حدیثی از امام باقر
امام باقر (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «من توکّل عَلی اللهِ لا یغلب و من اعتصم بالله لا یهزم»؛ [۵] کسی که بر خدا توکل کند، مغلوب نمی‌شود و کسی که بر دامن لطف‌ش چنگ زند، شکست نمی‌خورد.

← حدیثی از رسول خدا
رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نیز فرمود: «من اَحَبَّ ان یکونَ اقوی الناسِ فلیتوکَّلُ علی الله»؛ [۶] کسی که دوست دارد قوی‌ترین مردم باشد (و در برابر سختی‌ها توان مقاومت را داشته باشد)، باید بر خدا توکل کند؛ چون خداوند مطمئن‌ترین پشتوانه برای انسان است و انسان با استمداد به خدا می‌تواند بر ناامیدی غلبه کند.
امید است با رعایت اصول و نکات یاد‌شده بتوان بر ناامیدی فائق آمد.

معرفی منابع[ویرایش]

۱. آلبرت آلیس، زندگی عاقلانه، ترجمه مهرداد فیروزبخت، رشد، ۱۳۸۰ ش.
۲. درک راجد، تغییرات زندگی فشار روانی و شیوه‌های مقابله، ترجمه بهمن نجاریان، انتشارات رشد، ۱۳۷۹ ش.

پانویس[ویرایش]
 
۱. آلیس، آلبرت، احساس بهتر، بهتر شدن، بهتر ماندن، ص۲۰-۴۵، ترجمه مهرداد فیروز بخت، نشر رسا، ۱۳۸۲ س.
۲. بلد/سوره۹۰، آیه۴.    
۳. بقره/سوره۲، آیه۱۵۵.    
۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۲۰۸، بیروت.    
۵. محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، ج۱۳، ص۴۵۹، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۳۷۲ ش.    
۶. محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، ج۱۳، ص۴۵۷، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۳۷۲ ش.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «غلبه بر ناامیدی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۳/۰۷.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه‌ابزار