غلبه بر خوابذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: کم‌تر خوابیدن، خواب.

پرسش: چه کنیم کم‌تر بخوابیم؟

پاسخ:



اهمیت خوابیدن[ویرایش]

خوابیدن همچون غذا خوردن و آشامیدن یکی از مهم‌ترین اعمال حیاتی به شمار می‌رود. تمام جان‌داران مهره‌دار، حتی ساده‌ترین انواع جان‌داران بدون خواب قادر به ادامه حیات خود نیستند، با این تفاوت که انسان‌ها اغلب در شب به خواب می‌روند و روز به فعالیت می‌پردازند؛ اما برخی جانوران روز می‌خوابند و شب به فعالیت می‌پردازند. [۱]

خوابیدن در قرآن[ویرایش]

قرآن کریم خوابیدن را یکی از نشانه‌های قدرت خداوند و اسرار خلقت حکیمانه او می‌داند. قرآن کریم می‌فرماید: «از نشانه‌های قدرت اوست خوابیدن شما در شب و روز تا این‌که از فضل پروردگار به طلب روزی برخیزید، در این (حالت) برای قومی که سخن حق را بشنوند، عبرت‌هایی است». [۲]

مقدار نیاز خواب انسان[ویرایش]

چه مقدار خواب، جواب‌گوی نیاز طبیعی انسان است؟
در جواب باید گفت افراد تا آن‌ اندازه به خواب نیاز دارند که بتوانند در طول روز کاملاً بیدار، هشیار و سرحال باشند. نیاز اختصاصی هر فرد به خواب نسبت به دیگری متفاوت است، سن، عادت، شرایط زندگی همه در میزان و مدت خواب دخالت دارند. قاعده‌ای که بیش‌تر عمومیت دارد این است که هر‌ اندازه عمر شخص بیش‌تر شود، احتیاج او به خواب کم‌تر خواهد بود... پیرمردان بسیار کم‌خوابند، غالباً پنج یا شش ساعت اگرچه عمیق هم نباشد، برایشان کافی است، فرد بالغ و جوان معمولاً در شبانه‌روز به هفت یا هشت ساعت خواب نیازمند است؛ ولی می‌توان بی‌آن‌که به سلامتی آسیبی برسد، از این قاعده عمومی تجاوز کرد؛ یعنی بیش از هشت ساعت یا کم‌تر از آن خوابید. بسیارند اشخاصی که در شبانه‌روز بیش از پنج تا شش ساعت نمی‌خوابند و در‌عین‌حال دارای سلامت کامل هستند و مقاومتشان در کار بسیار است. [۳]

علل فزون‌خوابی[ویرایش]

ابتدا لازم است اشاره‌ای به علل فزون‌خوابی افراد داشته باشیم. عللی که به فزون‌خوابی کمک می‌کند از قرار زیر است که خود می‌تواند منجر به اختلال جدی روان‌شناختی شود:
۱. محیط و اطرافیان کسل و پرخواب؛
۲. شکست‌های متوالی؛
۳. اهمال‌کاری و فردا‌ فردا کردن در برنامه‌ها و کارها؛
۴. عدم فعالیت‌های فیزیکی؛
۵. بی‌کاری؛
۶. پرخوری و چاقی؛
۷. بی‌هدفی در زندگی و نیافتن سؤال‌های بنیادین زندگی از کجا آمده‌ام به کجا می‌روم؟ من به عنوان انسان چه وظایفی در هستی دارم و...؟
۸. باورهای نادرست؛
۹. عدم اعتماد به نفس و ... .

راهکارها[ویرایش]

اگر زیاد به خواب می‌روید، ابتدا بهتر است علل آن را بیابید و بعد در پی درمان آن برآیید. با‌این‌حال ما چند دستورالعمل تجربی را بیان می‌کنیم، امیدواریم با عمل کردن به این خواسته‌ها مشکل شما برطرف گردد.

← حجامت کردن
در این باره به دو روایت اشاره می‌کنیم:

←← حدیثی از امام کاظم
در روایتی از موسی بن جعفر (علیه‌السّلام) منقول است که: خاریدن بدن، غلبه خواب بر انسان و... علامت زیادتی خون و (غلظت) آن است [۴] که می‌شود آن را با حجامت درمان نمود.

←← حدیثی از پیامبر
در این رابطه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمودند: غلبه خواب را می‌توان با حجامت درمان کرد. [۵]

← خواندن آیه ۱۱۰ سوره کهف
هر موقع که می‌خواهید بخوابید، این آیه شریفه را بخوانید: «قُلْ اِنَّما اَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحی اِلَیَّ اَنَّما اِلهُکُمْ اِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ اَحَداً». [۶]

←← حدیثی از امام صادق
چون که از امام صادق (علیه‌السّلام) منقول است: «هر فرد در موقع خوابیدن آیه شریفه فوق را بخواند، هر وقت از شب که بخواهد بیدار شود، بیدار می‌گردد». [۷]

← خوابیدن پیش از ظهر
پیش از ظهر به ویژه بین ساعت ۱۱ تا ۱۲ که اوج خواب طبیعی است، بخوابید.

← خوردن غذای سبک
از خوردن غذاهای سنگین و دارای پروتئین زیاد در شب خودداری کنید و غذاهای سبک میل نمایید.

← تنظیم دمای هوای اتاق
دمای هوای اتاق خود را تنظیم کنید؛ مثلاً در زمستان زیاد گرم نباشد و در تابستان از هوای معتدل برخوردار باشد.

← کم کردن خواب به مرور
سعی کنید هر شب، مقداری از خوابتان را کم کنید تا به مرور زمان خواب شما به حالت مقبول تنظیم گردد.

← انجام ورزش ملایم
ورزش‌های ملایم در کاهش خواب تأثیرات بسیار مفیدی دارد. از انجام آن غفلت نکنید.

← رفتن در هوای آزاد
در موقع مطالعه هنگامی که خواب بر شما غلبه کرد، به بیرون از اتاق بیایید و در هوای آزاد تنفس نمایید.

← پاشیدن آب به صورت
در کنار میز مطالعه‌تان ظرف آب تمیز بگذارید و تا خواب شما را فرا گرفت، مقداری آب به صورت خود بپاشید و این کار گذشتگان ما در حین مطالعه بوده است.

پانویس[ویرایش]
 
۱. فراهانی، حسن، روان‌شناسی خواب و رؤیا، مجله معرفت، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، سال دهم، شماره ۱۱، بهمن ۱۳۸۰.
۲. روم/سوره۳۰، آیه۲۳.    
۳. اسلامی، رقیه، دانستنی‌های جهان علم، ص۳۱۳، به نقل از کتاب فلسفی، محمدتقی، آیة‌الکرسی، ص۱۴۵، تهران، انتشارات نشر معارف اسلامی.
۴. مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، ص۱۵۶، تهران، انتشارات رشیدی.
۵. مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، ص۱۵۱، تهران، انتشارات رشیدی.
۶. کهف/سوره۱۸، آیه۱۱۰.    
۷. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۲، ص۱۷۵، ح۱۵۷، تهران، مکتبة الصدوق.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «غلبه بر خواب»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۳/۲۸.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه‌ابزار