غصب فدک و ابوبکرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: فدک، غصب فدک، فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، تصرف فدک، ابوبکر، مشروعیت.
پرسش: ابوبکر به دلیل نداشتن مشروعیت (به‌عنوان جانشینی پیامبر صلوات الله علیه) اجازه گرفتن فدک را از حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ نداشت یا به فرض داشتن مشروعیت هم این عمل غصب محسوب می‌شود؟
پاسخ:


ماجرای فدک[ویرایش]

برای آگاهی از ماجرای فدک، موقعیت جغرافیایی و چگونگی مالکیت حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ بر آن، سؤال شماره ۳۴۲۵ را مطالعه کنید. [۱]

تصرف در مال غیر[ویرایش]

با توجه به این‌که مالکیت حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها بر فدک به دلالت آیه «وَ ءَاتِ ذَا الْقُرْبیَ‌ حَقَّهُ وَ الْمِسْکِینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ لَا تُبَذِّرْ تَبْذِیرًا»؛ «و حق نزدیکان را بپرداز، و (هم‌چنین حق) مستمند و وامانده در راه را! و هرگز اسراف و تبذیر مکن» [۲] به تفصیلی که در سؤال ارجاعی آمده اثبات گردیده، ابوبکر حق گرفتن فدک از حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ را بدون اذن و رضایت او نداشت؛ زیرا تصرف در مال دیگری به ناحق و بدون رضایت مالک، غصب است و بر غاصب واجب است عین مال یا مثل یا قیمتش را به صاحبش برگرداند و نزد خداوند توبه نماید. [۳]

← استثنا شدن پیامبر و امامان
اصل اولیه که جایز نبودن تصرف و گرفتن مال دیگری بدون اذن و رضایت صاحب مال بود، در مورد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و جانشینان بر حق ایشان به دلیل آیه «النَّبِیُّ أَوْلی‌ بِالْمُؤْمِنِینَ‌ مِنْ‌ أَنْفُسِهِمْ»؛ «پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است» [۴] و روایت منقول از حضرت رسول، [۵] استثنا شده است؛ یعنی پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و امامان معصوم علیهم‌السلام می‌توانند در اموال مؤمنان تصرف نمایند، حتی اگر خودشان رضایت نداشته باشند و اجازه ندهند.

ابوبکر و تصرف فدک از باب ولایت[ویرایش]

اگر ابوبکر می‌خواست از باب ولایت و جانشینی پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ به استناد آیه «النَّبِیُّ أَوْلی‌ بِالْمُؤْمِنِینَ‌ مِنْ‌ أَنْفُسِهِمْ» نیز فدک را از حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ بگیرد، ابتدای امر باید مشروعیت و منصوب شدن ایشان از سوی پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ ثابت می‌شد تا بتواند از باب ولایت، در اموال مؤمنان بدون رضایت ایشان دخل و تصرف نماید؛ درحالی‌که چه شیعه، و چه سنی قبول دارند ابوبکر، از سوی رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، به خلافت و جانشینی منصوب نشده است ـ چنان‌چه حضرت علی علیه‌السلام ـ منصوب گردیده ـ بلکه به انتخاب گروهی از مسلمانان، جانشینی پیامبر گرامی اسلام را عهده‌دار شد. پس ولایت هم نداشت تا بتواند فدک را بگیرد و در آن تصرف نماید.

اگر ایشان از جانب رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله به جانشینی منصوب می‌شد، آن‌گاه می‌توانست فدک را بنا بر مصلحت اسلام از حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ بگیرد؛ حتی اگر آن حضرت رضایت نمی‌دادند. البته هیچ‌گاه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها پافشاری و مقاومت نمی‌کردند؛ بلکه با رضایت خاطر، فدک را برای پیشبرد اهداف اسلام به او پیشکش می‌نمودند و آن‌گاه موضوعی برای غصب باقی نمی‌ماند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa۴۲۱۴.
۲. اسراء (۱۷)، آیه ۲۶.    
۳. طرابلسی، ابن براج، قاضی، عبدالعزیز، المهذب، محقق، مصحح، جمعی از محققین و مصححین تحت إشراف شیخ جعفر سبحانی، ج ۱، ص ۴۳۴ ۴۳۵،‌ دفتر انتشارات اسلامی، قم، جاپ اول، ۱۴۰۶ق.    
۴. احزاب (۳۳)، آیه ۶.    
۵. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح:غفاری، علی‌اکبر، آخوندی، محمد، ج ‌۱، ص ۵۲۹، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : تاریخ خلفاء | ابوبکر | فدک




جعبه‌ابزار