عوامل توکلذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش: چه چیزهایی باعث توکل نکردن می شود؟ و چگونه می توان توکل کرد؟
پاسخ: توکل، توکل به خدا، عوامل توکل، برکات توکل


معنای توکل[ویرایش]

یکی از مفاهیم عام در اخلاق اسلامی که ناظر به صفتی نفسانی و بیانگر رابطه ای خاص میان انسان و خداوند است، مفهوم « توکل » است. توکل، منزلی از منازل سالکین الی الله و مقامی از مقامات موحدین است و از بالاترین درجات اهل یقین است. [۱] [۲]
توکل، عبارت است از اعتماد و اطمینان قلبی بنده در جمیع امور خود به خدا، و حواله کردن همۀ کارهای خود را به او و تکیه بر حول و قوۀ الهی نمودن. [۳]
پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرمود: « از جبرئیل (علیه السلام) پرسیدم: توکل چیست ؟ پاسخ داد: آگاهی به این واقعیت که مخلوق، نه زیان می رساند و نه عطا و منعی دارد، و اینکه چشم از دست و سرمایه مردم برداری؛ هنگامی که بنده ای چنین شد جز برای خدا کار نمی کند و به غیر او امیدی ندارد. و اینها همگی حقیقت و مرز توکل اند». [۴]
این صفت با ارزش آثار بسیار مثبتی در زندگی انسان دارد و شایسته است که همه ما با فراهم آوردن اسباب و عوامل آن از آثار و برکات توکل بهره مند شویم.

عوامل توکل[ویرایش]

در آیات قرآن عوامل متعددی برای توکل بیان شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود.

← اطمینان انسان به فقر ذاتی خود
‌« ای مردم همه شما نیازمندان به خدا هستید و تنها خداوند است که بی نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش است.» [۵] کسانی که خود را در برابر خداوند متعال فقیر مطلق بدانند زمینه توکل به خداوند را فراهم کره اند.

← یقین به اینکه قادر مطلق خداوند است
در قرآن مجید در موارد متعددی مردم را به این مسأله توجه داده که به دیگران اعتماد نکنند، در گرفتاری ها و سختی ها به خدا توجه کنید و به طور کلی امور خود را به خدا واگذارید و با اعتماد بر او دنبال فعالیت خویش بروید، از جمله می فرماید: "اگر خداوند زیانی به تو برساند، هیچ کس جز او نمی‌تواند آن را برطرف سازد! و اگر خیری به تو رساند، او بر همه چیز تواناست (و از قدرت او، هر گونه نیکی ساخته است [۶] ".هم چنین می فرماید:"بگو: «همه کارها (و پیروزیها) به دست خداست!» [۷] در آیه دیگری می فرماید:"و اگر خداوند، (برای امتحان یا کیفر گناه،) زیانی به تو رساند، هیچ کس جز او آن را برطرف نمی‌سازد و اگر اراده خیری برای تو کند، هیچ کس مانع فضل او نخواهد شد! آن را به هر کس از بندگانش بخواهد می‌رساند و او غفور و رحیم است!". [۸]

← یقین به علم خدا به تمام امور
یقین به اینکه عالم مطلق خداست، قرآن می فرماید:" کار خود را به خدا وا می گذارم همانا خداوند نسبت به بندگانش بیناست.... [۹] ».

← یقین به مسبب الاسباب بودن خداوند
یقین به اینکه مسبب الاسباب حقیقی خداوند است، قرآن در این باره می فرماید:" بگو: «چه کسی می‌تواند شما را در برابر اراده خدا حفظ کند اگر او بدی یا رحمتی را برای شما اراده کند؟!» و آنها جز خدا هیچ سرپرست و یاوری برای خود نخواهند یافت‌." [۱۰] به عبارت دیگر؛ یقین به اینکه خداوند علت تامه و کامل همه امور است و همه را کفایت می کند قرآن می فرماید: " آیا خداوند برای نجات و دفاع از بنده اش کافی نیست." [۱۱]

← توکل مایه سعادت
توکل را مایه سعادت خود بدانیم زیراخدای متعال در باره توکل فرموده است: " و چرا بر خدا توکل نکنیم، با اینکه ما را به راه‌های (سعادت) رهبری کرده است؟!" [۱۲]

← یقین به غایت الامور بودن خداوند
یقین به اینکه سر انجام همه امور به خداوند بر می گردد و خداوند غایت الامور است. [۱۳]

← یقین به رزاقیت خدا
یقین به اینکه رازق واقعی خداوند متعال است. [۱۴] کسی که تنها خداوند را روزی رسان خود بداند تنها بر او توکل خواهد کرد.

← یقین به حاکم بودن خداوند
یقین به اینکه حاکمیت مطلق از آن خداست. چنانکه قرآن می فرماید:" بگو: «اگر می‌دانید، چه کسی حکومت همه موجودات را در دست دارد، و به بی پناهان پناه می‌دهد، و نیاز به پناه‌دادن ندارد؟!» [۱۵]
با شناخت اسباب و عوامل توکل و ایجاد آنها در حقیقت موانع و چالش های توکل را برطرف کرده ایم و می توانیم از توکل به خدا که بالاتر ین سرمایه است بهرمند شویم.
پاسخ های مرتبط:
پاسخ شماره:۳۳۱۲ (سایت:۵۴۳۵)     ۲۴۳۴ (سایت:۲۵۵۴)    


پانویس[ویرایش]
 
۱. برگرفته از نمایۀ ارتباط اخلاق و توکل سؤال ۲۴۳۴ (سایت:۲۵۵۴).    
۲. . مهدی نیلی پور، بهشت اخلاق، ج۱، ص ۲۸، انتشارات مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر، چاپخانه شریعت، قم، ۱۳۸۵، ج۲، ص ۷۰۱.
۳. . ملا احمد نراقی، معراج السعاده، ص ۷۷۹.    
۴. . نک:نمایه شماره ۹۹ (سایت:۲۳۸۵)، جواب اجمالی.    
۵. . فاطر(۳۵) آیه ۱۵.:" یأَیهَُّا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلیَ اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنیِ‌ُّ الْحَمِید"    
۶. . انعام(۶) آیه ۱۷:" وَ إِن یمْسَسْک اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا کاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِن یمْسَسْک بخَِیرٍْ فَهُوَ عَلیَ‌ کلُ‌ِّ شیَ‌ْءٍ قَدِیر"    
۷. .آل عمران(۳) آیه ۱۵۴:" قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ کلَُّهُ لِلَّهِ"    
۸. .یونس(۱۰) آیه ۱۰۷:" وَ إِن یمْسَسْک اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا کاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِن یرِدْک بخَِیرٍْ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ یصِیبُ بِهِ مَن یشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیم‌"    
۹. .غافر(۴۰) آیه ۴۴:" وَ أُفَوِّضُ أَمْری إِلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصیرٌ بِالْعِباد..."    
۱۰. .احزاب(۳۳) آیه ۱۷:" قُلْ مَنْ ذَا الَّذی یعْصِمُکمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرادَ بِکمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِکمْ رَحْمَه وَ لا یجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِیا وَ لا نَصیرا.    
۱۱. .زمر(۳۹) آیه ۳۶:"أَ لَیسَ اللَّهُ بِکافٍ عَبْدَهُ.    
۱۲. .ابراهیم (۱۴) آیه ۱۲:" وَ ما لَنا أَلاَّ نَتَوَکلَ عَلَی اللَّهِ وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا"    
۱۳. .هود (۱۱) آیه ۱۲۳:"... وَ إِلَیهِ یرْجَعُ الْأَمْرُ کلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَ تَوَکلْ عَلَیه‌..."    
۱۴. .نحل(۱۶) آیه ۷۳:" وَ یعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا یمْلِک لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَیئاً وَ لا یسْتَطیعُون‌".    
۱۵. .مومنون(۲۳) آیه ۸۸:" قُلْ مَنْ بِیدِهِ مَلَکوتُ کلِّ شَی‌ءٍ وَ هُوَ یجیرُ وَ لا یجارُ عَلَیهِ إِنْ کنْتُمْ تَعْلَمُونَ".    



منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «عوامل توکل»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۷/۲۶.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | فضائل اخلاقی | توکل




جعبه‌ابزار