عمر بن عبدالعزیزذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امام سجاد علیه‌السلام، عمر بن عبدالعزیز، حکومت.
پرسش: آیا عمر بن عبدالعزیز تصمیم گرفت حکومت را به امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ بدهد؟
پاسخ:


تولد امام سجاد[ویرایش]

در کتاب «اعیان الشیعه» آمده است: «امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ در سال ۳۶ یا ۳۷ یا ۳۸ هـ در مدینه تولد یافت.

سال و سن وفات امام[ویرایش]

و در سال ۹۴ یا ۹۵ هـ وفات یافت. در وقت وفات ۵۵ یا ۵۶ یا ۵۷ یا ۵۸ یا ۵۹ سال داشت.

خلفای معاصر دوره امام سجاد[ویرایش]

دوران امامت ایشان مصادف است با حاکمیت یزید سپس معاویة بن یزید و بعد هم مروان بن حکم، سپس عبدالملک بن مروان و در نهایت در زمان ولید بن عبدالملک به شهادت رسید و در بقیع مدفون شد». [۱]

دیدگاه‌های گوناگون درباره روز وفات امام[ویرایش]


← دیدگاه علامه مجلسی
«علامه مجلسی» در «جلاء العیون» آورده است: «در روز وفات آن جناب اختلاف کرده‌اند، بعضی گفته‌اند: در ۱۸ محرم سال ۹۴ هـ. واقع شد.

← دیدگاه شیخ طوسی
«شیخ طوسی» ۲۵ محرم همین سال را ذکر کرده است و برخی سال ۹۵ را گفته‌اند.

← دیدگاه کلینی و ابن شهر آشوب
«کلینی» این قول را اختیار کرده و «ابن شهر آشوب» گفته است: وفات آن حضرت در روز ۱۱ یا ۱۲ محرم سال ۹۵ واقع شد.

← دیدگاه کفعمی
«کفعمی» ۲۴ محرم همین سال را ذکر کرده است.

دیدگاه‌های گوناگون درباره سال وفات امام[ویرایش]

در مدت عمر آن جناب نیز اختلاف است و اکثراً ۵۷ سال را گفته‌اند.

← دیدگاه کلینی
کلینی به سند معتبر از امام صادق ـ علیه‌السلام ـ روایت کرده که امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ در وقت وفات ۵۷ سال داشت و وفات آن جناب در سال ۹۵ هـ واقع شد.» [۲]

← دیدگاه طبری
همان‌گونه که مشاهده می‌شود، بیشترین اختلاف در مورد سال ۹۴ یا ۹۵ هـ می‌باشد. «طبری» سال وفات «امام سجاد علیه‌السلام» را سال ۹۶ هـ.ق ذکر کرده است. [۳]

← دیدگاه مسعودی
«مسعودی» در«مروج الذهب» می‌نویسد: «در سال ۹۵ هـ علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب در پادشاهی ولید وفات کرد و در مدینه در بقیع دفن شد. و پنجاه و هفت ساله بود و به قولی در ۹۴ هـ درگذشت.» [۴]

← دیدگاه یعقوبی
این در حالی است که یعقوبی می‌نویسد: «عمر بن عبدالعزیز ده روز گذشته از صفر سال ۹۹ هـ.ق به زمامداری رسید.» [۵]

ادله رد واگذاری حکومت عبدالعزیز به امام[ویرایش]


← دلیل اول:
این تاریخ تقریباً مورد اتفاق همه مورخان است. بنابراین با مقایسه‌ای که بین تاریخ شهادت امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ با دوران حکومت عمر بن عبدالعزیز انجام می‌دهیم، احتمال واگذاری حکومت از طرف عمر بن عبدالعزیز به امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ منتفی می‌شود.

← دلیل دوم:
از طرفی اکثر مورخان زمان شهادت امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ را در دوران ولید بن عبدالملک ذکر کرده‌اند که از سال ۸۶ تا ۹۶ هـ خلافت داشته است. [۶] پس اگر شهادت امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ در سال ۹۴ یا ۹۵ و یا ۹۶ هـ صورت گرفته باشد، که اکثر مورخین بر این امر اتفاق دارند، باید در دوران ولید بن عبدالملک صورت گرفته باشد؛ درحالی‌که دوران عمر بن عبدالعزیز تقریباً ۳ سال بعد از ولید بن عبدالملک بوده است.

← دلیل سوم:
در کتاب «زندگانی امام سجاد علیه‌السلام» نوشته «عبدالرزاق موسوی مقرم» آمده است: «مورخان اتفاق بر این دارند که آن حضرت به فرمان ولید بن عبدالملک مسموم شد و در ماه محرم به شهادت رسید.» [۷]

← دلیل چهارم:
اگر قول غیر مشهور را هم درباره شهادت امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ بپذیریم، [۸] باز هم چیزی در مورد واگذاری حکومت از طرف عمر بن عبدالعزیز به امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ نقل نشده است.

← دلیل پنجم:
به علاوه اینکه «عبدالله بن عطاء تمیمی گوید: روزی با علی بن الحسین ـ علیه‌السلام ـ در مسجد نشسته بودم، ناگهان عمر بن عبدالعزیز که آن روز جوانی زیبا و عیاش بود و حتی بند نعلینش نقره بود از آنجا گذشت، حضرت به من فرمود: ای عبدالله! این جوان عیاش را می‌بینی، وی روزی بر این مردم حکومت کند و چون بمیرد، اهل آسمان او را لعن کنند. و اهل زمین بر او رحمت فرستند.» و این مطلب با ادعای فوق در تناقض آشکاری است. [۹]

پانویس[ویرایش]
 
۱. امین، محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳، ج ۱، ص ۶۲۹.
۲. علامه مجلسی، جلاء العیون، تهران، کتاب فروشی اسلامیه، ۱۳۴۸ ش، ص ۶۷۳.
۳. طبری، محمد بن جریر، الرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، نشر اساطیر، چاپ چهارم، ۱۳۷۵، ج ۵، ص ۳۶۲.
۴. مسعودی، مروج الذهب، بیروت، انتشارات دارالاندلس، چاپ دوم، ج ۳، ص ۱۶۰.
۵. یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم، ۱۳۶۲، ج ۲، ص ۲۶۱ و طبری، محمد بن جریر، پیشین، ج ۹، ص ۳۹۴۷.
۶. خواجویان، محمدکاظم، تاریخ تشیع، مشهد، انتشارات دانشگاهی، چاپ چهارم، ۱۳۷۴، ص ۶۴.
۷. موسوی مقرم، عبدالرزاق، زندگانی امام زین‌العابدین ـ علیه‌السلام ـ ترجمه حبیب روحانی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، ص ۱۳۷۴، ص ۶۰۱.
۸. یعقوبی، ابن واضح، تاریخ یعقوبی، ج ۲ ص ۲۶۳، شهادت امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ را در سال ۹۹ و یا ۱۰۰ هـ ذکر شده است.
۹. مجلسی، بحارالانوار، بیروت، موسسه الوفاء، سال ۱۴۰۳، چاپ دوم، ج ۴۶، ص ۲۳.    


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم    


رده‌های این صفحه : تاریخ معصومان | امام سجاد | بنی امیه




جعبه‌ابزار