عصمت حضرت زهرا از دیدگاه اهل سنتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:عصمت، عصمت حضرت زهرا(س)، اهل سنت.
پرسش:در رابطه با عصمت حضرت زهرا(سلام الله علیها) لطفاً توضیحاتی بدهید و ا ینکه نظر اهل تسنن در این رابطه چیست و شیعه چگونه این شبهه را رد می کند؟
پاسخ:


تعریف عصمت

[ویرایش]

عصمت، یک صفت نفسانی و نیروی درونی است که دارنده را از فکر و خیال انجام گناه، چه رسد به ارتکاب گناه، باز می‌دارد و در اصطلاح به معناى مصون و محفوظ بودن از خطا، نسیان، لغزش و گناه است. علامه طباطبایی مى‌ فرماید: منظور از "عصمت" وجود امرى است در انسان معصوم که باعث حفظ او از وقوع در آنچه که جایز نیست (مثل خطا و معصیت) مى‌شود.

انوع عصمت

[ویرایش]

در یک تقسیم بندی کلی عصمت بر دو نوع است: ۱- مصونیت و معصومیت کلى؛ ۲- عصمت نسبى، که قابل شدت و ضعف است.

گروه های معصومین

[ویرایش]

براین اساس معصوم به پنج گروه اطلاق می شود:
۱.همه انبیاء الهی.
۲. همه ائمه.
۳. همه فرشتگان الهی.
۴. عصمت غیر گروه های سه گانه (زیرا عصمت ملازم با نبوت یا امامت نیست زیرا ممکن است فردی معصوم باشد ولی پیامبر نباشد) مانند حضرت فاطمه (سلام الله علیها)و حضرت مریم(سلام الله علیها).
۵. گروهی از انسان‌های مخلص.
عصمت ائمه نیز تفاوت با عصمت پیامبران ندارد؛ آنان نیز از ابتدای ولادت معصوم‌ اند
[۲] راهنماشناسی، محمد تقی مصباح یزدی، ص ۶۷۳.
، جز این که درباره ائمه اطهار، به جای دریافت و ابلاغ وحی، از تبیین و توضیح معارف وحیانی سخن می‌رود
[۳] منشور عقایدامامیه، ص۱۱۰ و ۱۱۱.
[۴] پرسمان عصمت، حسن یوسفیان، ص ۴۳.
.

دلایل عقلی و نقلی عصمت حضرت زهرا(سلام الله علیها)

[ویرایش]

دلائل عقلی عصمت ائمه (علیهم السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) همان است که در عصمت انبیاء آمد اما دلائل نقلی عصمت این بزرگواران عبارتند از:

آیه تطهیر

[ویرایش]

قرآن می‌ فرماید: خداوند «تنها» می‌ خواهد پلیدی و گناه را از شما "اهل بیت" دور سازد و شما را کاملاً پاک کند. در این بخش از آیه دو ضمیر جمع به کار رفته است که هر دو به صورت جمع مذکر آمده است، و ربطی به همسران پیامبر (صلی الله علیه وآله) پیدا نمی کند.
همچنین تعبیر به "انّما" که معمولاً برای حصر است و امروز در فارسی به جای آن «فقط» یا «تنها» گفته می‌شود، دلیل بر آن است: موهبتی که در این آیه آمده ویژه ی خاندان پیامبر (صلی الله علیه وآله) است و شامل دیگران نمی‌شود.
جمله «یرید» (خداوند اراده دارد و می‌خواهد ....) اشاره به اراده تکوینی پروردگار است ، یعنی خداوند با یک فرمان تکوینی اراده کرده است که شما را از هر گونه آلودگی پاک و مصون دارد، نه اراده تشریعی، زیرا اراده تشریعی، به معنی مکلف ساختن آنها به حفظ پاکی خویش است و می‌دانیم این تکلیف منحصر به خاندان پیامبر(صلی الله علیه وآله) نیست، همه مسلمانان مکلف و موظفند که خود را پاک نگه دارند.
و اما «رجس» در لغت به معنی شیء ناپاک
[۶] خواه از نظر طبع آدمی آلوده و منفور باشد یا به حکم عقل یا شرع، و یا همه ی این ها، به همین جهت راغب در مفردات بعد از آن که رجس را به معنی شیء قذر (آلوده) معنی می‌کند، چهار صورت برای آن ذکر می‌نماید (آلوده از نظر طبع آدمی ، یا عقل، یا شرع ، و یا همه این ها).
است و اگر در بعضی از کلمات بزرگان رجس به معنی «گناه» یا «شرک» یا «اعتقاد باطل» یا «بخل و حسد» تفسیر شده در حقیقت بیان مصداق هایی از این مفهوم وسیع و گسترده است.
به هر حال با توجه به الف و لام جنس که بر سر این کلمه آمده (اَلرِّجْس) و در این جا معنی عموم را می‌رساند مفهوم آیه چنین است که خداوند اراده کرده هرگونه و هر نوع از انواع آلودگی را از آنان دور سازد.
جملة «وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» با توجه به این که معنی «تطهیر» پاک ساختن است تأکید مجددی است بر مسألة نفی رجس و نفی همه پلیدی‌ها که در جمله قبل آمده است ،
و واژه «تطهیراً» که به اصطلاح مفعول مطلق است باز هم تأکید دیگری بر این معنی است.
نتیجه این که خداوند با انواع تأکیدها اراده فرموده است که اهل بیت پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) را از هر گونه پلیدی و آلودگی پاک و مبّرا سازد. طبق روایاتى که از اهل سنت نقل شده است، عایشه و ام سلمه به صراحت اعلام داشتند که آیه تطهیر در شأن آنها نازل نشده است.
[۷] بدران، عبدالقادر، تهذیب تاریخ دمشق، ج ۴، ص ۹۰۸.
[۹] قندوزى، ینابیع المودة، ص ۲۴۹.
[۱۰] ابن حجر عسقلانى، الصواعق المحرقه، ص ۱۴۱ .
[۱۱] اهل بیت در آیه تطهیر، ص ۲۸ - ۲۰.
البته ادله ی دیگر این نکته را به وضوح بیان می کنند که اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه وآله) در چهارده معصوم منحصر است.

عصمت حضرت زهرا و اهل سنت

[ویرایش]

اهل سنت اگرچه مناقب فراوانی را برای حضرت زهرا سلام الله علیها نقل می کنند
[۱۳] حاکم، مستدرک حاکم، ج ۴، ص: ۱۳۹، شماره ی حدیث: ۴۷۸۳،( یا فاطمة‌ إن‌ الله یغضب‌ لغضبک‌ و یرضی لرضاک‌) دار المعرفتة، ۱۴۱۸هـ، ۱۹۹۸م.
[۱۴] شرح النووی- ج ۸، ص: ۲۴۳، دار ابی حیان ۱۴۱۵هـ ۱۹۹۵م- سایت سنی نیوز
، اما غالب آنان همانطور که عصمت را برای امامان معصوم قبول ندارند برای ایشان نیز قبول ندارند. اما با توجه به استدلالی که درباره آیه تطهیر عرض شد و اعتراف همه که حضرت زهرا(سلام الله علیها) از اهل بیت پیامبر است. می توان عصمت حضرت را نتیجه گرفت. با توجه به مناقبی که در کتب اهل سنت ذکر شده است نیز می توان این عصمت را ثابت کرد. همان طور که در مناقب حضرت در کتب اهل سنت موجود است ، خداوند با غضب ایشان غضبناک می شود.
[۱۵] حاکم، مستدرک حاکم، ج ۴، ص: ۱۳۹، شماره ی حدیث: ۴۷۸۳.
اگر ایشان شخص غیر معصومی باشد و مانند افراد عادی زندگی کند، پس چه بسا به خاطر امور فراوان وپیش پا افتاده ای که چه بسا ظالمانه و غیر عادلانه نیز باشد عصبانی شود. حال اگر بپذیریم که خداوند نیز با عصبانیت این شخص، عصبانی شود، به این معنا است که -معاذ الله- خداوند نیز ظالمانه عصبانی شود و طرف مقابل را مورد خشم قرار دهد، امری که با حکمت، قدرت، و....خداوند ناسازگار است و همه ادله توحید و صفات خداوند این را رد می کند.
بله در بیان بعضی از علمای اهل سنت اعتراف ضمنى به عصمت حضرت زهرا وجود دارد مثلا آلوسی - یکى از پرآوازه ترین مفسران اهل سنت - در تفسیر آیه ۴۲ سوره آل عمران، از یکسو حضرت مریم(علیها السلام) را معصوم از گناه شمرده، از تمامى پلیدى هاى حسّى، معنوى و قلبى پاک مى داند و از سوى دیگر، بر دیدگاه کسانى که وى را سرور تمامى زنان جهان، از آغاز تا انجام مى شمارند، مى تازد و با اقامه شواهد گوناگونى چنین نتیجه مى گیرد که این ویژگى شایسته فاطمه زهرا(علیها السلام) است.
[۱۶] آلوسی ، سید محمود،روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ج‌۲، ص ۱۴۹.
پرواضح است که جمع میان این دو سخن، جز با پذیرش عصمت حضرت زهرا(علیها السلام) سازگار نیست.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۲، ص ۱۳۴ (کلام فی عصمة الانبیاء).    
۲. راهنماشناسی، محمد تقی مصباح یزدی، ص ۶۷۳.
۳. منشور عقایدامامیه، ص۱۱۰ و ۱۱۱.
۴. پرسمان عصمت، حسن یوسفیان، ص ۴۳.
۵. «انَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِرَّکُمْ تَطهیراً» سوره احزاب/۳۳،آیه۳۳.    
۶. خواه از نظر طبع آدمی آلوده و منفور باشد یا به حکم عقل یا شرع، و یا همه ی این ها، به همین جهت راغب در مفردات بعد از آن که رجس را به معنی شیء قذر (آلوده) معنی می‌کند، چهار صورت برای آن ذکر می‌نماید (آلوده از نظر طبع آدمی ، یا عقل، یا شرع ، و یا همه این ها).
۷. بدران، عبدالقادر، تهذیب تاریخ دمشق، ج ۴، ص ۹۰۸.
۸. مجمع البیان، ج ۸، ص ۱۵۶.    
۹. قندوزى، ینابیع المودة، ص ۲۴۹.
۱۰. ابن حجر عسقلانى، الصواعق المحرقه، ص ۱۴۱ .
۱۱. اهل بیت در آیه تطهیر، ص ۲۸ - ۲۰.
۱۲. طباطبایی، المیزان، ج ۱۶، ص ۳۲۴ - ۳۱۶.    
۱۳. حاکم، مستدرک حاکم، ج ۴، ص: ۱۳۹، شماره ی حدیث: ۴۷۸۳،( یا فاطمة‌ إن‌ الله یغضب‌ لغضبک‌ و یرضی لرضاک‌) دار المعرفتة، ۱۴۱۸هـ، ۱۹۹۸م.
۱۴. شرح النووی- ج ۸، ص: ۲۴۳، دار ابی حیان ۱۴۱۵هـ ۱۹۹۵م- سایت سنی نیوز
۱۵. حاکم، مستدرک حاکم، ج ۴، ص: ۱۳۹، شماره ی حدیث: ۴۷۸۳.
۱۶. آلوسی ، سید محمود،روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ج‌۲، ص ۱۴۹.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : حضرت زهرا | عصمت | کلام




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار