عدم حضور امام علی در جنگ ایرانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امام علی علیه‌السلام، مشورت با خلفا.
پرسش: آیا براساس تاریخ طبری، امام علی ـ علیه‌السلام ـ به ایران حمله کرده و بسیاری را کشته است؟
پاسخ: فتوحات مسلمانان در ایران در عصر عمر بن خطاب صورت گرفته است و این فتوحات در دوران خلفای بعدی در اطراف جهان اسلام ادامه داشته است؛ اما منابع در هیچ‌جا ذکری از شرکت علی ـ علیه‌السلام ـ در این جنگ‌ها نکرده‌اند.


همکاری امام با خلفا بنا بر مصلحت اسلام[ویرایش]

حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ با خلفای عصر خویش در مواقع حساس و آنجا که به اساس اسلام مربوط می‌شد، همکاری داشته‌اند؛ ولی این چنین نبود که همواره امام ـ علیه‌السلام ـ مسئولیت‌های محوله خلفا را بپذیرند.

عدم پذیرش برخی مسئولیت‌ها از جانب امام[ویرایش]

عمر در جریان سفر به شام، از امام ـ علیه‌السلام ـ خواست که به همراه ایشان حرکت کند؛ اما امام ـ علیه‌السلام ـ نپذیرفتند و همین‌طور در جریان جنگ قادسیه که مبارزین مسلمان از عمر طلب کمک خواستند، خلیفه از امام ـ علیه‌السلام ـ خواست که به‌عنوان فرمانده جنگ به‌سوی جبهه جنگ با ایرانیان حرکت کند؛ ولی امام ـ علیه‌السلام ـ نپذیرفت و از‌این‌رو خلیفه، سعد بن ابی‌وقاص را به فرماندهی برگزید. [۱]

یاری لشکر اسلام در قالب مشورت[ویرایش]

اما با توجه به دلاوری‌ها و سابقه تجربیات جنگی علی علیه‌السلام، خلیفه از راهنمایی‌ها و همکاری‌های ایشان بهره می‌گرفت؛ ولی به‌طور مستقیم حضرت حاضر به همکاری و شرکت در فتوحات نبوده؛ ولی از آنجا که حضرت، نسبت به سرنوشت مسلمانان و اسلام نمی‌توانست بی‌تفاوت باشد، تنها در قالب مشورت و ارائه نظرات خویش، لشکر اسلام را یاری می‌داد. [۲]

مشاورت عمر با امام علی[ویرایش]

از این جهت در هیچ‌یک از منابع دیده نشده که خلیفه از حضرت نظری مشاورانه خواسته باشد و ایشان ارائه نکرده باشد.
مورخین اهل‌سنت هم به مشاورت عمر با علی ـ علیه‌السلام ـ معترفند و گفته‌اند: عمر کاری را بدون مشورت با علی ـ علیه‌السلام ـ انجام نمی‌داد؛ زیرا به خردمندی و دقت نظر و دینداری او معتقد بود و مشهور است که بیش از هفتاد مرتبه عمر گفته است «لولا علی لهلک عمر». [۳] [۴]

همکاری یاران امام با خلفا[ویرایش]

لذا اصحاب و یاران امام علی ـ علیه‌السلام ـ هم به پیروی از حضرت، در مواردی که به نفع اسلام و مسلمین بود، با خلفا همکاری می‌نمودند، و به‌عنوان استاندار یا نیروی نظامی و یا حتی فرمانده سپاه اسلام با دستگاه خلافت همراهی می‌کردند؛ چنانچه سلمان و عمار به ترتیب استانداری مدائن و کوفه را در عصر عمر پذیرفتند. و براء بن عازب به‌عنوان فرمانده نیروی اسلام در عهد خلیفه ثانی قزوین را فتح کرد. [۵]
بديهی است كه اگر علی ـ علیه‌السلام ـ نمی‌خواست يارانش در هيچ زمينه‌ای با خلافت همكاری داشته باشند، آنان هيچ اقدامی انجام نمی‌دادند و امام می‌توانست آنان را از شركت در امور نهی كند؛ ولی اين كار را هرگز نكرد.

پانویس[ویرایش]
 
۱. بلاذری، فتوح البلدان، (بخش مربوط به ایران)، ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران، نشر سروش، چاپ سوم، ۱۳۶۴، ص ۱۸.
۲. مفید، الارشاد، ترجمه محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران، نشر اسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۶، ص ۱۹۸.    
۳. رسولی محلاتی، سیدحاتم، زندگانی امیرالمؤمنین، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، چ چهارم، ۱۳۷۴، ص ۲۵۸.
۴. مفید، ارشاد، ترجمه محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران، نشر اسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۶، ص ۱۹۲.    
۵. بلاذری، فتوح البلدان، (بخش مربوط به ایران)، ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران، نشر سروش، چاپ سوم، ۱۳۶۴، ص ۸۰.


منبع[ویرایش]
سایت اندیشه قم    






جعبه‌ابزار