عاطفه پدریذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله، حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها، طهارت ، علاقه و انس، عصمت ، خلقت خاص.
پرسش: آیا حدیث زیر صحیح هست: از امام جعفر بن محمد روایت شده که فرمود: پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ قبل از خواب صورتش را بین سینه‌های دخترش فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ قرار می‌داد، (بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۷۸).
پاسخ:


اقسام روایات[ویرایش]

در یک نگاه کلی روایات ما به دو دسته تقسیم می‌شوند: یک دسته روایاتی که قابل اعتماد و استناد هستند و به‌عنوان حدیث صحیح، قوی و... از آنها یاد می‌شود و دسته‌ دوم روایاتی که قابل اعتماد نیستند و به‌عنوان ضعیف، مجهول و.. از آنها یاد می‌گردد.

وظیفه فقیهان در برابر روایات سند[ویرایش]

فقیهان و کارشناسان علوم اسلامی برای عمل کردن به روایات سند آنها را بررسی می‌کنند تا از وضع و حال رجال سند با خبر شوند که آیا آنان که واسطه‌ی نقل حدیثند، شرایط لازم را دارند یا ندارند. هرجا پس از فحص و جست‌وجو به این نتیجه برسند که سند حدیث مشکل ندارد و از اعتبار برخوردار است، به آن حدیث توجه نموده و به کار می‌گیرند و در استنباط حکم شرعی به آن استدلال می‌کنند؛ اما در جایی که روایتی سند نداشته و مرسل باشد یا سند آن ضعیف باشد، آن روایت را قابل اعتماد ندانسته و به آن استدلال نمی‌کنند.

مصدر اصلی روایت مورد پرسش[ویرایش]

روایتی که مورد پرسش واقع شده و در بحارالانوار آمده است، مصدر اصلی آن کتاب مناقب آل ابی‌طالب، تألیف ابن شهر آشوب است.

متن حدیث مذکور[ویرایش]

متن حدیث در مناقب چنین است:عن الباقر و الصادق علیه‌السلام:"انه کان النبی ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ لاینام حتی یقبل عرض وجه فاطمة و یضع وجهه بین ثدیی فاطمة و یدعولها، و فی روایة:حتی یقبل عرض وجنة فاطمة او بین ثدییها". [۱] [۲] امام باقر و امام صادق ـ علیه‌السلام ـ فرمودند: پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ نمی‌خوابید تا این‌که وسط چهره فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ را می‌بوسید و صورت خویش را بین سینه‌های او می‌نهاد و برایش دعا می‌کرد.
در روایتی هم‌چنین آمده است:تا این‌که کنار یا وسط‌ونه فاطمه یا بین سینه‌های او را می‌بوسید.

سخن ابن شهر آشوب[ویرایش]

مرحوم ابن شهر آشوب صاحب کتاب مناقب (ت ۵۸۸ ه) در مقدمه کتابش می‌گوید: من این روایات را از جماعتی از اصحاب خود یا از اهل سنت گرفته‌ام و یک سند و طریق کلی نیز برای بیشتر کتاب‌هایی که از آنها نقل کرده ـ چه آن کتاب‌ها از عامه و چه از خاصه ـ آورده است.

مرسل بودن روایت مذکور[ویرایش]

اما روایتی که مورد سؤال واقع شده سند و مأخذی برایش ذکر ننموده و به‌صورت مرسل آورده است، بنابراین مورد اعتماد و استناد صد‌در‌صد نیست.

یادآوری چند نکته[ویرایش]

بر فرض صحیح بودن این قبیل روایات، توجه به نکاتی می‌تواند راهگشا باشد:

← ۱. طهارت و پاکیزگی اهل بیت
پیامبر و اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ از شأن و مقام خاصی برخوردار بوده و ویژگی‌هایی از نظر روحی و معنوی دارند که نمی‌توان دیگران را با آنان مقایسه کرد. از باب نمونه، کتاب آسمانی قرآن بر طهارت و پاکیزگی فوق‌العاده‌ی آنان گواهی داده که به آیه تطهیر معروف است، آن‌جا که می‌فرماید:« انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیراً »؛ [۳] خداوند فقط می‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و به‌طور کامل شما را پاک سازد».

←← مراد از تعبیر به انما
تعبیر به "انما" که معمولاً در زبان عرب برای منحصر کردن در موضوع و مورد خاصی است، دلیل بر این است که این موهبت ویژه خاندان پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است، بنابراین معصومان با تأیید و اراده تکوینی پروردگار و اعمال پاک خویش، با این‌که می‌توانند گناه کنند، هرگز به سراغ گناه نمی‌روند.

←← معنای رجس
واژه «رجس» به معنای چیز ناپاک است، خواه ناپاک از نظر طبع آدمی باشد یا به حکم عقل یا شرع و یا همه اینها.

←← معنای تطهیر
واژه «تطهیر» به معنای پاک ساختن و در حقیقت تأکیدی بر از بین بردن «رجس» و دوری از پلیدی‌هاست.

←← مراد از تعبیر به اهل بیت
تعبیر به «اهل بیت» براساس نظر همه علما ی اسلام و مفسران، اشاره به اهل بیت پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است و بسیاری از روایات در منابع اهل سنت و شیعه، دلالت می‌کند بر این که مقصود از آن فقط پنج نفرند: پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله، علی علیه‌السلام، فاطمه سلام‌الله‌علیها، حسن ـ علیه‌السلام ـ و حسین ـ علیه‌السلام ـ که به «خسمه طیبه» یا «اصحاب کساء» معروف‌اند.

←← شاهدی بر عصمت پیامبر و اهل بیت
آیه تطهیر برهانی روشن بر عصمت پیامبر و اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ است؛ زیرا همه گناهان رجس و پلیدی هستند. [۴]

←← فرازی از زیارت جامعه کبیره
در زیارت بسیار ارزشمند « جامعه کبیره » نیز می‌خوانیم: «عصمکم الله من الزلل و آمنکم من الفتن و طهرکم من الدنس و اذهب عنکم الرجس و طهرکم تطهیراً»؛ [۵] خداوند شما را از لغزش‌ها نگه داشت و از فتنه انحرافات در امان قرار داد و از آلودگی‌ها پاک ساخت و پلیدی را از شما دور کرد و به‌طور کامل پاک نمود.

← ۲. خلقت خاص حضرت فاطمه
حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ در میان دختران و اهل بیت پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ از جایگاه ویژه‌ای برخوردار و یک دختر استثنایی است. وی از نظر خلقت و آغاز نشو و نمایش فوق‌العاده و برجسته است.

←← حدیثی از امام صادق
به حدیثی که با چند سند ابن شهر آشوب آورده است، توجه می‌کنیم:
«ابوعبیده‌ی خداء و غیر او از امام صادق علیه‌السلام ـ چنین نقل کرده است که رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فاطمه را زیاد می‌بوسید، بعضی از همسران حضرت این کار را ناپسند شمرده و اعتراض کردند. پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرمود: وقتی که مرا به‌سوی آسمان عروج دادند، جبرئیل دستم را گرفت و به بهشت وارد کرد، خرمایی در اختیار من قرار داد که آن را خوردم ـ در روایتی آمده است: ـ سیبی را به من داد و خوردم. این میوه تبدیل به نطفه‌ای در صلب من گشت؛ همین که به زمین فرود آمدم، با خدیجه همبستر شدم و او به فاطمه باردار شد. بنابراین فاطمه حوری بهشتی است که در جمع آدمیان قرار گرفته؛ هرگاه به بوی بهشت مشتاق شوم، دخترم را می‌بویم. [۶]
آری رابطه پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ با دخترش زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ بسیار عمیق و پرمعناست و علاقه شدید او نسبت به این دختر آشکار و نمایان است.

← ۳. محبت و عاطفه بین اعضای خانواده
در زندگی انسان‌های سالم به‌طور طبیعی، ارتباط بین اعضای یک خانواده به‌صورت صمیمی مشاهده می‌شود که خالی از ریبه و شهوت است، خواه نگاه کردن آنان به یکدیگر باشد یا دست دادن به محارم یا بوسیدن آنان؛ مثلاً انسان وقتی که مادرش یا خواهرش و یا دخترش از سفر زیارتی برمی‌گردند، آنان را می‌بوسد؛ چون که از خانه خدا یا زیارت پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ یا امامان و معصومان ـ علیهم‌السلام ـ برگشته است، این بوسیدن به جهت تبرک و اجر معنوی است و بس.
گاهی اتفاق می‌افتد که خداوند فرزندی زیباروی و با ادب و شایسته به پدر و مادر عنایت می‌فرماید. اگر این پدر یا مادر فرزند پر جاذبه خود را به‌طور مکرر می‌بوسند و با او انس و علاقه خاصی دارند، این نشانگر یک رابطه پدر و فرزندی یا مادر با فرزند است و به‌طور طبیعی در میان بعضی از خانواده‌ها دیده می‌شود و کسی هم آن پدر یا مادر را سرزنش و نکوهش نمی‌کند.

← ۴. رعایت آداب اجتماعی و خانوادگی
به نظر می‌رسد منشأ اصلی سؤال این است که از این عبارات، این‌گونه توهم و خیال شده که پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ سینه حضرت فاطمه ـ سلام‌الله‌علیها ـ را در‌حالی‌که پوششی نداشته می‌بوسید، در‌صورتی‌که این توهم و خیال باطل است؛ چون در میان انسان‌های معمولی نگه داشتن این‌گونه حریم‌ها و پوشش‌ها امر عادی است و رعایت نکردن این امور را خلاف آداب اجتماعی و خانوادگی می‌دانند؛ چرا باید نسبت به ساحت اهل بیت عصمت و طهارت ـ علیهم‌السلام ـ چنین تصور و خیال باطلی داشته باشیم.
بنابراین وقتی که در بین انسان‌های عادی این انس و علاقه‌ها دیده شود و ایرادی نداشته باشد، برای انسان‌های معصوم و پاک و برجسته‌ای مانند پیامبر و اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ چگونه خواهد بود؟!
آری، آنان که از هر نوع آلودگی و گناه پاک و منزه هستند، این قبیل کارها در زندگی آنها به دلیل مصلحت و حکمتی است که در این موارد وجود دارد، و احادیثی که مضمون آن مورد پرسش قرار گرفته، مشکلی نخواهد داشت.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابن شهرآشوب، المناقب، ج ۳، ص ۳۳۴.    
۲. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۴۲.    
۳. احزاب (۳۳)، آیه ۳۳.    
۴. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۷، ص ۲۹۲.    
۵. مفاتیح الجنان، ص ۹۰۳.
۶. ابن شهرآشوب، المناقب، ج ۳، ص ۳۳۴.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست.    






جعبه‌ابزار