ضرورت بعثت


پرسش: ضرورت و لزوم بعثت انبیاء از نگاه درون دینی و برون دینی چیست؟
کلیدواژه: فلسفه نبوت، لزوم بعثت، فلسفه بعثت، بعثت، بعثت انبیاء
پاسخ:


مقدمه[ویرایش]

مسائل و مباحث کلامی و اعتقادی از جهت روش شناسی یکسان نیستند. پاره ای از آنها فقط با استدلال عقلی، و برخی دیگر فقط با دلایل نقلی، و دسته سوم، با براهین عقلی و دلایل نقلی اثبات پذیرند.
مسئله ضرورت بعثت انبیا تنها با برهان عقلی اثبات می شود. اگر با آیات و روایات و دلایل نقلی به اثبات آن بپردازیم، مشکل دور لازم می آید؛ زیرا در این صورت اثبات ضرورت بعثت انبیا بر آیات و روایات توقف دارد و اثبات حجّیت آیات و روایات نیز به ضرورت بعثت انبیا متوقف است.
این مطلب مورد اتفاق متکلمان شیعه و معتزله است؛ ولی اشاعره که منکر حسن و قبح عقلی اند به استدلال عقلی در این مسئله توجه نکردند؛ زیرا لازمه این استدلال قبول حسن و قبح عقلی است.

ضرورت بعثت در کلام خدا[ویرایش]

شایان ذکر است که تمسک ما به آیات قرآنی و روایات پیشوایان دین در مسئله ضرورت بعثت انبیاء، از باب تعبد و استدلال به دلایل نقلی نیست؛ بلکه گاه می توان از این آیات و روایات براهین عقلی استخراج کرد؛ به عبارت دیگر، با نگاه بیرون دینی به قرآن، نیازمندی به پیامبر را، به صورت عقلی می پذیریم؛ به هر حال، قرآن از زوایای گوناگونی بعثت انبیا را لازم و ضروری شمرده است و مسائلی هم چون: تثبیت و تکمیل توحید، امیدواری به قیامت، رفع اختلاف، فصل خصومت، اجرای عدالت در جامعه بشری، اتمام حجت، تزکیه، تعلیم کتاب و حکمت و... را به عنوان فلسفه بعثت پیامبران بیان نموده است. به آیات ذیل توجه می کنیم:

← بعثت انبیا برای عبادت خداوند و اجتناب از طاغوت
(وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کلِّ أُمَّه رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ)؛ [۱] ما در هر امتی رسولی برانگیختیم که خدای یکتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب نمایید.
(وَإِلَی عَاد أَخَاهُمْ هُوداً قَالَ یاقَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ مَا لَکمْ مِنْ إِله غَیرُهُ أَفَلاَ تَتَّقُونَ)؛ [۲] و به سوی قوم عاد برادرشان، هود را (فرستادیم) گفت: ای قوم من! (تنها) خدا را پرستش کنید که جز او معبودی برای شما نیست. آیا پرهیز گاری نمی کنید؟!
انبیا، علاوه بر تشویق مردم به عبادت خداوند و اجتناب از طاغوت و بت های ساختگی، پرهیز از طاغوت و بت نفس را نیز توصیه می کردند، که بدترین بت، بت نفس آدمی است. تبعیت از هوا و هوس و تمایلات نفسانی، آدمی را از قرب الهی و صراط مستقیم دور می سازد و به انحراف و اعوجاج می کشاند و انسان ها در عصر جدید بیش تر از گذشته گرفتار بت پرستی اند. تاریخ گواهی می دهد که هر گاه مردم از انبیا فاصله گرفتند، گرفتار شرک و طاغوت شدند.

← حکومت و داوری به حق میان مردم و مخالفت با هوای نفسانی
(یا دَاوُدُ إِنَّا جَعَلْنَاک خَلِیفَه فِی الْأَرْضِ فَاحْکم بَینَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلاَ تَتَّبِعِ الْهَوَی فَیضِلَّک عَن سَبِیلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِینَ یضِلُّونَ عَن سَبِیلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِیدٌ بِمَا نَسُوا یوْمَ الْحِسَابِ)؛ [۳] ای داود! ما تو را خلیفه (و نماینده ی خود) در زمین قرار دادیم، پس میان مردم به حق داوری کن و از هوای نفس پیروی مکن که تو را از راه خدا منحرف سازد؛ کسانی که از راه خدا گمراه شوند، عذاب شدیدی به خاطر فراموش کردن روز حساب دارند.
چه بسیار احکامی که اگر انسان بخواهد از طریق تجربه، به حسن و قبح و بایستی و نبایستی آن پی ببرد، گرفتار ضرر جبران ناپذیر بشود؛ حقایقی که، به یک معنا، تجربه ناپذیرند و با تجربه آنها گوهر آدمی متلاشی می شود؛ مثل، روابط جنسی که در اسلام حکم به محدودیت آن آمده است، اگر حکمش به دست تجربه بشری نهاده شود، ارزش ذات و گوهر انسانی را تنزل می دهد و بعد از کشف ضررهای آزادی جنسی، توان جبرانش از بشر گرفته می شود.

← ایجاد عدالت اجتماعی توسط مردم
(لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَینَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْکتَابَ وَالْمیزَانَ لِیقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ)؛ [۴] ما رسولان خود را به دلایل روشن فرستادیم، و با آنها کتاب (آسمانی) و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت قیام کنند.

← تعلیم کتاب و دستورهای الهی و حکمت و آنچه آدمیان نمی دانند
(کمَا أَرْسَلْنَا فِیکمْ رَسُولاً مِنْکمْ یتْلُوا عَلَیکمْ آیاتِنَا وَیزَکیکمْ وَیعَلِّمُکمُ الْکتَابَ وَالْحِکمَه وَیعَلِّمُکمْ مَا لَمْ تَکونُوا تَعْلَمُونَ)؛ [۵] همان گونه که رسولی از خودتان در میان شما فرستادیم، تا آیات ما را بر شما بخواند و شما را پاک کند و به شما کتاب و حکمت بیاموزد و آنچه را نمی دانستید به شما یاد دهد.

← خروج مردم از ظلمت به نور
(کتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیک لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَی صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمیدِ)؛ [۶] کتابی است که بر تو نازل کردیم، تا مردم را از تاریکی ها به سمت روشنایی، به فرمان پروردگارشان در آوری، به سوی راه خداوند توانا و ستوده.

← اتمام حجت بر مردم
(رُسُلاً مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ لِئَلاَّ یکونَ لِلنَّاسِ عَلَی اللّهِ حُجَّه بَعْدَ الرُّسُلِ وَکانَ اللّهُ عَزِیزاً حَکیماً)؛ [۷] پیامبرانی که بشارت دهنده و بیم دهنده بودند، تا بعد از این پیامبران، حجتی برای مردم بر خدا باقی نماند؛ و خداوند توانا و حکیم است.

← احیا و زنده کردن آدمیان
(یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکمْ لِمَا یحْییکمْ)؛ [۸] ای کسانی که ایمان آورده اید؛ خدا و پیامبرش را اطاعت کنید، هنگامی که شما را به سوی چیزی می خواند که شما را حیات می بخشد.

← امر به معروف و نهی از منکر و بیان احکام و رها کردن زنجیرهای اسارت
(الَّذِینَ یتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِی الْأُمِّیَ الَّذِی یجِدُونَهُ مَکتُوباً عِندَهُمْ فِی التَّورَاه وَالْإِنْجِیلِ یأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَینْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْکرِ وَیحِلُّ لَهُمُ الطَّیبَاتِ وَیحَرِّمُ عَلَیهِمُ الْخَبَائِثَ وَیضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلاَلَ الَّتِی کانَتْ عَلَیهِمْ فَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنْزِلَ مَعَهُ أُوْلئِک هُمُ الْمُفْلِحُونَ)؛ [۹] همان ها که از فرستاده ی خدا، پیامبر امّی، پیروی می کنند؛ پیامبری که صفاتش را، در تورات و انجیلی که نزدشان است، می یابند؛ آنها را به معروف دستور می دهد و از منکر باز می دارد؛ اشیای پاکیزه را برای آنها حلال می شمرد و ناپاکی ها را تحریم می کند و بارهای سنگین و زنجیرهایی را که بر آنها بود، بر می دارد؛ پس کسانی که به او ایمان آوردند و حمایت و یاری اش کردند و از نوری که با او نازل شده پیروی نمودند، آنان رستگاران اند.

← رفع اختلاف ها
(کانَ النَّاسُ أُمَّه وَاحِدَه فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِیینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکتَابَ بِالْحَقِّ لِیحْکمَ بَینَ النَّاسِ فِیما اخْتَلَفُوا فِیهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِیهِ إِلاَّ الَّذِینَ أُوتُوهُ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیناتُ بَغْیاً بَینَهُمْ فَهَدَی اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللّهُ یهْدِی مَنْ یشَاءُ إِلَی صِرَاط مُسْتَقِیم)؛ [۱۰] مردم، قبل از بعثت انبیا، یک امت بودند. خداوند به جهت اختلافی که در میان آنان پدید آمد، انبیایی به بشارت و انذار برگزید و با آنان کتاب را به حق نازل فرمود، تا طبق آن در میان مردم و در آنچه اختلاف کرده اند حکم کنند، این بار در خود دین و کتاب اختلاف کردند و این اختلاف پدیدار نشد، مگر از ناحیه ی کسانی که انگیزه حسادت داشتند. در این هنگام بود که خدا کسانی را که ایمان آوردند، در مسائل مورد اختلاف، به سوی حق رهنمون شد و خدا هر که را بخواهد به صراط مستقیم هدایت می کند.
مرحوم علامه طباطبائی، در تفسیر المیزان، جلد دوم، ذیل این آیه می فرماید: انسان به حسب فطرتش اجتماعی و تعاونی است و در آغاز اجتماعش یک امت بود؛ اما همان فطرت وادارشان کرد تا برای جذب منافع خود با یکدیگر اختلاف نمایند. در این جا برای برطرف کردن اختلاف ها به وضع قوانین نیازمند شدند. این قوانین لباس دین به خود پوشاند و مستلزم بشارت و انذار و ثواب و عقاب گردید، تا مردم از آن طریق مهذّب گردند؛ و به همین سبب، پیامبران مبعوث شدند؛ و رفته رفته، در دین نیز اختلاف پدیدار شد، شعبه ها و حزب ها پیدا شد؛ ولی این اختلاف ها بعد از تشریع دین، به جز دشمنی و ظلم و طغیان، منشأ دیگری ندارد؛ پس اختلاف ها دو قسم است: نخست، اختلاف در دین، که سرمنشأ آن ستمگری و طغیان است، و دوم، اختلافی که منشأش فطرت و غریزه بشری است. اختلاف دوم که همان اختلاف در امر دنیاست، باعث تشریع دین شد؛ و خدا به وسیله دین خود، عده ای را به سوی حق هدایت کرد و حق را روشن ساخت؛ پس دین الهی تنها وسیله سعادت برای نوع بشر است و حیات بشری را اصلاح می نماید.
علامه طباطبائی در توضیح اختلاف دوم می فرماید: هر انسانی دارای قریحه ای است که می خواهد انسان های دیگر را استخدام، و از آنها بهره کشی کند؛ و بر این اساس، اختلاف، و سرانجام هرج و مرج ظاهر می گردد و انسانیتِ انسان را به هلاکت می کشاند؛ پس انسان ها در عین این که در جهتی اتحاد دارند، از جهت دیگر اختلاف دارند. اختلاف در احساسات و ادراکات باعث می شود که هدف ها و آرزوها هم مختلف گردند و در نتیجه، اختلاف در افعال و اختلال در نظام اجتماعی پدیدار شود؛ در این جا ضرورت تشریع قوانین کلیه ای که عمل به آنها باعث رفع اختلاف شود و صاحب حق را به حقش برساند، آشکار می گردد.

ضرورت بعثت انبیا در کلام ائمه اطهار(علیه السلام)[ویرایش]

مرحوم کلینی [۱۱] پنج حدیث در باب لزوم بعثت انبیا و حجت های الهی بیان کرده است، یکی از آنها حدیث هشام بن حکم است که می گوید:
امام صادق(علیه السلام) به زندیقی که پرسید: پیغمبران و رسولان را از چه راهی ثابت می کنی؟ فرمود: چون ثابت کردیم که ما آفریننده و صانعی داریم که از ما و تمام مخلوقات، برتر و با حکمت و رفعت است و روا نباشد که خلقش او را ببیند و لمس کند و بی واسطه با یکدیگر برخورد و مباحثه کنند، ثابت شد که برای او سفیرانی در میان خلقش باشند که خواست او را برای مخلوقات و بندگانش بیان کنند و ایشان را به مصالح و منافع و موجبات تباه و فنایشان رهبری نمایند، پس وجود امر و نهی کنندگان از طرف خدای حکیم دانا در میان خلقش ثابت گشت و ایشان همان پیغمبران و برگزیده های خلق او باشند. حکیمانی هستند که به حکمت، تربیت شده و مبعوث گشته اند؛ با آن که در خلقت و اندام با مردم شریک اند، در احوال و اخلاق شریک ایشان نباشند؛ و از جانب خدای حکیم دانا به حکمت مؤید باشند. سپس آمدن پیامبران در هر عصری به سبب دلایل و براهینی که آورده اند ثابت شود، تا زمین خدا از حجتی که بر صدق گفتار و جواز عدالتش نشانه الهی دارد خالی نماند.
نتیجه آن که، تحقق هدف آفرینش انسان، که معرفت مبدأ، معاد و سایر مجهولات است، بدون بعثت انبیا محقق نمی گردد. خداوند سبحان بر اساس حکمت خود و قابلیت های انسان در پذیرش دعوت، پیامبران را مبعوث ساخت، تا توحید و یکتاپرستی و امیدواری به آخرت را به انسان ها بیاموزند و اختلاف ها و خصومت های مردم را رفع سازند و با تبشیر و انذار مردم و تشکیل حکومت دینی و آموزش کتاب و حکمت، بربندگان اتمام حجت نمایند.

ضرورت بعثت انبیا از دیدگاه متکلمان و حکما[ویرایش]

متکلمان اسلامی بر اساس اصل حسن و قبح عقلی و قاعده لطف، به اثبات مسئله ضرورت بعثت پیامبران پرداخته اند. آنان می گویند:
بعثت انبیا، به جهت بیان زشتی و زیبایی افعال و احوال قیامت، لطف است و لطف (احسانی که بندگان را، با حفظ اختیار، به طاعت خدا نزدیک و از معصیت او دور می سازد) حسن عقلی دارد و آنچه عقلا حسن و نیکو باشد، بر خداوند واجب است. [۱۲]

← دیدگاه آیت الله مصباح یزدی
استاد مصباح یزدی در کتاب راهنماشناسی، برای اثبات ضرورت بعثت انبیا، از برهانی استفاده می کند که از سه مقدمه تشکیل شده است:
۱. هدف آفرینش انسان، تکامل اختیاری است؛
۲. تکامل اختیاری انسان، در گرو افعال اختیاری است؛
۳. شناخت های عقلی و حسی انسان برای تشخیص راه کمال و سعادت کافی نیست؛
۴. پس خداوند می بایست راه دیگری غیر از حس و عقل را برای رساندن انسان به کمال نشان دهد. [۱۳]

← دیدگاه ابن سینا
فیلسوفان اسلامی، هم چون ابن سینا، با ذکر مقدماتی که ناظر بر جنبه اجتماعی انسان است، بر لزوم بعثت انبیا استدلال کرده اند:
۱. انسان به زندگی اجتماعی تمایل دارد؛ انسان به لحاظ فطری و طبیعی و شاید به دلیل مدنی بالطبع یا مستخدم بالطبع بودن، متمایل به زندگی اجتماعی است؛ و یا این که انسان کمال جو می باشد و تکامل و ترقی انسان با زندگی اجتماعی امکان پذیر است؛
۲. زندگی اجتماعی و دسته جمعی به قوانین اجتماعی نیازمند است؛ زیرا هر انسانی به مقتضای غریزه ی سودجویی، تلاش می کند تا منافع را برای خود جذب کند و همین امر سبب تعدی به حقوق هم نوعان، و در نهایت، منشأ تزاحم در منافع می گردد و برای رفع و تعدیل اختلاف ها و تزاحم ها باید قوانین اجتماعی وضع شوند؛
۳. تنها قوانینی می توانند سعادت و کمال انسان ها را تضمین و اختلاف های آنها را بر طرف کنند که نیازهای واقعی و طبیعی بشر را در همه ی جنبه های معنوی و مادی، دنیوی و اخروی، و فردی و اجتماعی مورد توجه قرار دهند و منافع و سعادت همه انسان ها را در نظر داشته باشند؛
۴. تنها حق تعالی قادر به وضع چنین قانونی است؛ زیرا لازمه آن، آگاهی به تمام ساختمان وجودی انسان واسرار و رموز آفرینش اوست و جز خداوند کسی توان کسب این علم و معرفت را ندارد؛
۵. قانون گذار باید با مردم سخن بگوید، تا آنها از وضع قوانین اطلاع یابند؛ [۱۴] و چون همه ی انسان ها صلاحیت دریافت سخن و وحی الهی را ندارند، پیامبرانی از بین آنان برای ابلاغ وحی مبعوث شدند.

شبهات منکران لزوم بعثت انبیا[ویرایش]

گروهی به نام براهمه و برخی دیگر، بعثت انبیا را محال و یا بی فایده و لغو دانسته اند؛ پاره ای از شبهات آنها به شرح ذیل است:
۱. دستاوردهای انبیا از دو حال بیرون نیست: یا با داوری های عقل موافق است، که در این صورت، بعثت انبیا کاری لغو و بیهوده است، و یا مخالف با عقل می باشد که در این مورد نیز دستورهای پیامبران قابل پذیرش نیست.
پاسخ این است که دستاوردهای انبیا بر دو نوع اند؛ نخست، دستورهایی که کاملا مطابق عقل اند و عقل نیز به همان ها حکم می کند، مانند حسن عدالت و قبح ظلم؛ دوم، دستوری که عقل نسبت به آنها نفیاً و اثباتاً ساکت است و در آن وادی قدم برنمی دارد. خداوند نیز می فرماید: (وَیعَلِّمُکمُ الْکتَابَ وَالْحِکمَه وَیعَلِّمُکمْ مَا لَمْ تَکونُوا تَعْلَمُونَ)؛ [۱۵] یعنی بخشی از تعلیمات انبیا، اموری است که خارج از آموزه های عادی بشری است. [۱۶]
۲. اگر هدف خداوند از بعثت انبیا هدایت همه مردم است، پس چرا پیامبران در برخی از مناطق مبعوث نشدند و عموماً در خاورمیانه حضور داشتند؟
پاسخ این اشکال در قرآن به صراحت آمده است. آن جا که می فرماید: (إِن مِنْ أُمَّه إِلاَّ خَلاَ فِیهَا نَذِیرٌ) [۱۷] و(وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کلِّ أُمَّه رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ)، [۱۸] یعنی هر امتی پیغمبری داشته است. [۱۹]
۳. اگر هدف بعثت انبیا تکامل انسان هاست، پس چرا خداوند جلوی فسادها را نگرفت تا اکثر مردم به صلاح برسند و غرض الهی بهتر تحقق یابد و چرا پیامبران را به گونه ای ارسال نکرد که جذابیت بیش تری داشته باشد؟
پاسخ بخش اول شبهه: خداوند متعال اراده کرده است که آدمیان با انتخاب و اختیار خود به کمال برسند، نه با جبر؛ به تعبیر قرآن
(لَوْ یشَاءُ اللَّهُ لَهَدَی النَّاسَ جَمِیعاً)؛ [۲۰] اگر خدا بخواهد، همه ی مردم را (جبراً) هدایت می کند.
پاسخ بخش دوم شبهه: این سخن کافران را خداوند چنین نقل کرده است:
(وَقَالُوا مَا لِهذَا الرَّسُولِ یأْکلُ الطَّعَامَ وَیمْشِی فِی الْأَسْوَاقِ لَوْلاَ أُنزِلَ إِلَیهِ مَلَک فَیکونَ مَعَهُ نَذِیراً أَوْ یلْقَی إِلَیهِ کنزٌ أَوْ تَکونُ لَهُ جَنَّه یأْکلُ مِنْهَا وَقَالَ الظَّالِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلاَّ رَجُلاً مَّسْحُوراً)؛ کافران گفتند: چیست این پیامبر را که غذا می خورد و در بازارها راه می رود؟ چرا به سوی او فرشته ای فرستاده نشده و با او انذار کننده ای نیست؟ یا این که چرا به سوی او گنجی انداخته نمی شود؟ یا این که چرا برای او باغی نیست، تا از آن باغ بخورد؟
و نیز در آیه ی دیگر می فرماید:
(فَلَوْلاَ أُلْقِی عَلَیهِ أَسْوِرَه مِن ذَهَب أَوْ جَاءَ مَعَهُ الْمَلاَئِکه مُقْتَرِنِینَ) [۲۱]؛ چرا طوق طلا بر دست او نیست و یا چرا به همراه او فرشتگان نیامدند؟
حضرت امیر مؤمنان علی(علیه السلام) در خطبه قاصعه، جواب این شبهه را چنین فرموده است: [۲۲]
موسی پسر عمران با برادرش هارون بر فرعون وارد شدند، در حالی که جامه های پشمین بر تن و عصایی در دست داشتند. آن دو با فرعون عهد بستند که اگر اسلام آورد، پادشاهی او بقا، و عزتش دوام یابد. فرعون گفت: «آیا شما تعجب نمی کنید از این دو نفر که با من شرط دوام عزت و بقای پادشاهی می بندند، در حالی که می بینید در چه حالتی از فقر و ذلت هستند؟ چرا بر این دو دست بندهای طلا آویخته نیست؟» به خاطر این که طلا و جمع آوری آن را بزرگ می داشت و پشم و پوشیدن آن را کوچک می انگاشت. اگر خدا می خواست زمانی که پیامبران را مبعوث می کرد، برای آنان گنج های طلا و معدن ها و باغ های پردرخت را قرار می داد و پرندگان آسمان و جانوران زمین را با ایشان همراه می ساخت؛ ولی اگر چنین می کرد، آزمایشْ ساقط و پاداشْ باطل می شد و خبرها (مربوط به قیامت و...) از بین می رفت و برای قبول کنندگان مزدهای آزمایش شدگان لازم نبود و مؤمنان مستحق ثواب نیکوکاران نبودند. [۲۳]
آیات مربوط به امتحان الهی نیز مؤید این پاسخ اند. قرآن در بیان امتحان انسان ها می فرماید:
(وَهُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ فِی سِتَّه أَیام وَکانَ عَرْشُهُ عَلَی الْمَاءِ لِیبْلُوَکمْ أَیکمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَلَئِن قُلْتَ إِنَّکم مَبْعُوثُونَ مِن بَعْدِ الْمَوْتِ لَیقُولَنَّ الَّذِینَ کفَرُوا إِنْ هذَا إِلاَّ سِحْرٌ مُبِینٌ)؛ [۲۴] او کسی است که آسمان ها و زمین را در شش روز = شش دوران - آفرید؛ و عرشِ (حکومتِ) او، بر آب قرار داشت؛ (به خاطر این آفرید) تا شما را بیازماید که کدام یک عملتان بهتر است. و اگر (به آنها) بگویی: «شما بعد از مرگ، برانگیخته می شوید»، مسلماً کافران می گویند: «این سحری آشکار است!»
(الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَیاه لِیبْلُوَکمْ أَیکمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَهُوَ الْعَزِیزُ الْغَفُورُ)؛ [۲۵] آن کس که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدام یک از شما بهتر عمل می کنید، و او شکست ناپذیر و بخشنده است.
(کلُّ نَفْس ذَائِقَه الْمَوْتِ وَنَبْلُوَکمْ بِالشَّرِّ وَالْخَیرِ فِتْنَه وَإِلَینَا تُرْجَعُونَ)؛ [۲۶] طعم مرگ را مى چشد. و شما را با بدى ها و خوبى ها آزمایش مى کنیم؛ و سرانجام به سوى ما بازگردانده مى شوید.


پانویس[ویرایش]
 
۱. . نحل(۱۶) آیه ۳۶.    
۲. . اعراف(۷) آیه ۶۵.    
۳. . ص(۳۸) آیه ۲۶.    
۴. . حدید(۵۷) آیه ۲۵.    
۵. . بقره(۲) آیه ۱۵۱.    
۶. . ابراهیم(۱۴) آیه ۱.    
۷. . نساء(۴) آیه ۱۶۵.    
۸. . انفال(۸) آیه ۲۴.    
۹. . اعراف(۷) آیه ۱۵۷.    
۱۰. . بقره (۲) آیه ۲۱۳.    
۱۱. . اصول کافی جلد، ج ۱، کتاب الحجه، باب الاضطرار.    
۱۲. . کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص ۳۵۳ ـ ۲۵۴.
۱۳. . راهنماشناسی، ص ۴۴ـ۵۲.
۱۴. . الهیات شفا، ص ۴۴۱ـ۴۴۴ و النجاه، ص ۳۰۳ـ ۳۰۸.
۱۵. . بقره(۲) آیه ۱۵۱.    
۱۶. . ر.ک: شهرستانی، ملل و نحل، ج ۱، ص ۲۵۸ـ ۲۵۹.
۱۷. . فاطر(۳۵) آیه ۲۴.    
۱۸. . نحل(۱۶) آیه ۳۶.    
۱۹. . راهنماشناسی، ص ۶۵.
۲۰. . رعد (۱۳) آیه ۳۱.    
۲۱. . زخرف(۴۳) آیه ۵۳.    
۲۲. . نهج البلاغه، خطبه ی ۱۹۲.
۲۳. . راهنماشناسی، ص ۷۱ـ۷۴.
۲۴. . هود(۱۱) آیه ۷.    
۲۵. . الملک(۶۷) آیه ۲.    
۲۶. . انبیاء(۲۱) آیه ۳۵.    



منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم    


رده‌های این صفحه : کلام | نبوت عامه | ضرورت نبوت




جعبه‌ابزار