شوخ‌طبعیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: شوخ‌طبعی، حضرت علی علیه‌السلام.
پرسش: آیا مخالفان امام علی ـ علیه‌السلام ـ شوخ‌طبعی ایشان را نشانی از شایسته نبودن حضرتشان برای خلافت عنوان کرده‌اند؟
پاسخ:


شیوه مخالفان امام علی

[ویرایش]

افرادی که بعد از رحلت نبی مکرم اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ با امامت و خلافت امام علی ـ علیه‌السلام ـ مخالفت کردند، بهانه‌های مختلفی آوردند که یکی از آنها این بود که ایشان زیاد شوخی می‌کند!
منظور آنان از این جمله، عیب‌گیری بر حضرتشان بوده و ظاهراً خواستند به غلط به مردم چنین بباورانند که ایشان همه چیز را به شوخی می‌گیرد و انسانی جدی نیست؛ و گرنه صرف شوخ‌طبعی نقص به شمار نمی‌آید.

شایعه‌پراکنی میان مردم

[ویرایش]

در مورد این‌که چه کسانی این عیب را بر حضرت مطرح کردند، دو دیدگاه وجود دارد:

← دیدگاه اول


آنچه از سخنان امیرالمؤمنین ـ علیه‌السلام ـ در نهج البلاغه به دست می‌آید، این است که عمرو عاص در زمان خلافت آن‌ حضرت، این مطلب را میان اهل شام پخش می‌کرد.
[۱] . شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، ص ۱۱۵، خ ۸۴، هجرت، قم، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.



← دیدگاه دوم


ولی ابن ابی‌الحدید چنین تبلیغاتی را به خلیفه دوم نیز نسبت می‌دهد. که البته ممکن است چنین سخنانی از زمان رحلت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مطرح شده و در ادامه، عمرو عاص در زمان معاویه مبادرت به پخش آن کرده باشد.

پاسخ امام علی

[ویرایش]

در هر صورت این‌که چنین نسبتی به آن حضرت داده شده است در تاریخ وجود دارد؛ اما پاسخی که امام علی علیه‌السلام به آنان می‌دادند، جالب است.
ایشان می‌فرماید: «مرا از پسر زانیه تعجب است، که به مردم شام وانمود می‌کند که در من شوخ‌طبعی است، و انسانی بازیگرم، شوخی می‌کنم و در بازی کردن کوشایم. او به باطل سخن گفته، و با این‌گونه سخن مرتکب گناه شده. بدانید که بدترین گفتار دروغ است. او در سخن راندن دروغ می‌گوید، و وعده می‌دهد و تخلف می‌کند؛ چون درخواست می‌کند، اصرار می‌ورزد، و چون از او درخواست شود، بخل می‌ورزد، به عهدش خیانت می‌کند و قطع رحم می‌نماید، و چون به میدان جنگ آید، برای شعله‌ور ساختن جنگ چه امر و نهی‌ها می‌کند، البته پیش از بیرون آمدن شمشیرها از غلاف!!، و چون جنگ آغاز شود بزرگ‌ترین حیله‌اش برای نجات خود، نشان دادن عورتش به مردم است! به خدا قسم، یاد مرگ مرا از بازی باز می‌دارد، و نسیان آخرت او را از گفتن حق مانع می‌شود. او با معاویه بیعت نکرد، مگر به شرط بخشیده شدن مصر به او، و اخذ رشوه کمی برای دست برداشتن از دین‌.
[۴] شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، ترجمه، انصاریان، ص ۱۶۸، خ ۸۳، پیام آزادی، تهران، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.


برخی ویژگی‌های امام

[ویرایش]

البته باید توجه داشت امیر المؤمنین ـ علیه‌السلام ـ به جهت جامعیت وجودی، واجد صفات متعدد ـ بلکه جامع اضداد ـ بودند؛ از یک‌سو آن حضرت انسانی شوخ‌طبع و شاداب بوده و در جای مناسب به اقتضای حال مزاح نموده و دارای طبع نرم و لطیفی بودند؛ اما در‌عین‌حال در جایی که اقتضای جدیت و صلابت داشت، به اندازه‌ای شدت عمل به خرج می‌دادند که حتی دوستان از هیبت آن حضرت به هراس می‌افتادند.
برخی گزارش کنندگان جنگ احد می‌گویند: در هنگامی که جنگ شدید شده بود، چشمان آن حضرت مانند دو کاسه‌ای از خون بود و از برق نگاه آن حضرت، دل‌ها از جا کنده می‌شد.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. . شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، ص ۱۱۵، خ ۸۴، هجرت، قم، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
۲. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة ت الحسون، خطبه ۸۴، ص ۱۶۵.    
۳. ابن أبی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله، شرح نهج البلاغة، ج ۱، ص ۱۸۶، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.    
۴. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، ترجمه، انصاریان، ص ۱۶۸، خ ۸۳، پیام آزادی، تهران، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.
۵. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۴۱، ص ۱۴۷، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۶. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج ۱، ص ۱۱۵، دار الکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار