سیره اخلاقی امام علیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: سیره اخلاقی ، امام علی .

پرسش: در مورد سیره اخلاقی امام علی(ع) توضیح دهید؟

پاسخ: بیان سیره اخلاقی امام علی کار ساده‌ای نیست با این حال مختصرا در رابطه با عدالت ، زهد ، شجاعت ، انفاق ، صبر و رفتار با بردگان در سیره آن حضرت در ادامه مطالبی عنوان می‌شود.


مقدمه[ویرایش]

در پاسخ به سؤال شما توجه به یک نکته ضروری است و آن این‌که پی بردن به سیره کسانی که از نوادر عالم هستی‌اند، آن‌گونه که هست کار ساده‌ای نیست. شبلی شمیّل می‌گوید:« علی(ع) پیشوای همه بشر است، شرق و غرب در گذشته و حال نظیر او را ندیده است». [۱]

ویژگی‌های امام علی[ویرایش]

با این حال شمایی کلّی از ویژگی‌های علی را ترسیم می‌کنیم:

← علی و عدالت
ابن عبدالبرّ مالکی می‌نویسد: مالی نزد علی نمی‌آوردند مگر آن که بی‌درنگ آن را تقسیم می‌کرد و چیزی از آن را در بیت‌المال نمی‌گذاشت مگر آن که در آن روز مستحقّی نمی‌یافت و می‌فرمود: ای دنیا دیگری را فریب بده. هیچ چیزی برای خود از بیت‌المال بر نمی‌داشت و دور و نزدیک در نزد او یکسان بود و کسی را به امارت شهرها نمی‌گمارد مگر آن‌که از اهل دین و امانت باشد و هنگامی که گزارشی از خیانت کارگزارانش می‌رسید، به او نامه می‌نوشت و به دنبال آن ابلاغ می‌کرد، وقتی نامه‌ام به تو رسید آن‌چه در بیت‌المال است حفظ کن تا کسی را بفرستم که اموال را تسلیم او نمایی. سپس به آسمان نگاه می‌کرد و می‌گفت:« خدایا تو می‌دانی که من آن‌ها را دستور ندادم تا به بندگانت ستم کنند». [۲]
ابن ابی الحدید معتزلی از فضیل نقل می‌کند که گفت: «مؤثرترین عاملی که مردم را از اطراف علی پراکنده نمود، عدالت او در تقسیم اموال بود، زیرا او اشراف را بر دیگران برتری نمی‌داد و هم‌چون پادشاهان با سران قبایل ساخت و ساز نمی‌کرد و هیچ کس را با بیت‌المال به سوی خود جلب نمی‌کرد ولی معاویه برخلاف او مردم را با بیت‌المال جذب می‌کرد، لذا این‌گونه افراد به سراغ معاویه می‌رفتند. [۳]

← زهد امام علی
ابن اثیر می‌گوید:«ما از ترسیم زهد علی ناتوانیم» [۴] علی آمد تا نظریه اسلام را در حکومت نشان دهد. او آمد تا نان جویی را که آردش به دست همسرش تهیه می‌شد بخورد و بر کیسه آن نان خشک مهر بزند و بگوید: من دوست ندارم از غذایی که نمی‌دانم چگونه تهیه شده بخورم و هرگز در قصرهای مجلل و باشکوه سکونت نکرد. [۵]
جرج جرداق می‌گوید:« آیا حکمرانی را سراغ دارید که از پوشیدن لباس نرم خودداری کند، زیرا که در گوشه و کنار کشور کسانی هستند که لباس زیر به تن دارند؟! و بیم داشته باشد از این که در همی پس‌انداز کند چون در بین مردم تهی‌دستان هستند و اگر نمی‌تواند گرسنگان را سیر کند خود نیز گرسنه بمان دو حتی از فرزندان و اصحاب خود بخواهد که آن‌ها نیز گرسنه باشند». [۶]

← شجاعت و فداکاری
امام صادق می‌فرماید:« پرچم‌داران کفر در جنگ احد نُه نفر بودند که همه آن‌ها به دست امام علی به هلاکت رسیدند. خوابیدن علی در بستر پیامبر در لیله المبیت نشانی از خودگذشتگی و فداکاری آن حضرت است که در راه اعتلای اسلام از هیچ کوششی دریغ نکرد.

← صبر و بردباری
زندگانی امام علی بعد از پیامبر را به دوره‌های زیر می‌توان تقسیم کرد:
۱ دوره صبر و مدارا که ۲۵ سال طول کشید. (از سال ۱۱ هجری تا ۳۵ هجری)
۲ دوره به قدرت رسیدن امام (چهار سال و نُه ماه).
بنابراین صبر و تحمل حضرت بسیار زیاد بوده است و با همین ویژگی توانسته از اسلام و مسلمین حفاظت نماید.

← انفاق به فقرا و یتیمان
به اتفاق مفسران آیه۲۷۴ سوره بقره که می‌فرماید:« کسانی که اموال خود را (در راه فقرا) شب و روز پنهان و آشکار انفاق می‌کنند»، [۷] درباره علی نازل شده است و آن حضرت پیوسته از یتیمان و مستمندان دستگیری می‌کرد و روح بزرگ و مهربان او تا پایان عمر از انفاق به فقرا لحظه‌ای آرام نگرفت. در این زمینه شواهد بسیاری موجود است. [۸]

← آزاد کردن بردگان
این کار از مستحبات مورد تأکید در اسلام است و از رسول اکرم روایت شده که فرمودند:« هر کس بنده مؤمنی را آزاد ساخت، خداوند عزیز جبّار در برابر هر عضوی از آن بنده عضوی از شخص آزاد کننده را از آتش جهنم آزاد می‌سازد». [۹]
علی در این زمینه نیز پیشگام بود و موفق شد از حاصل دست‌رنج خود ( نه از بیت‌المال) هزار بنده را بخرد و آزاد سازد و امام صادق به این حقیقت گواهی داده است. [۱۰]

منابع برای مطالعه بیش‌تر[ویرایش]

(۱) سبحانی، جعفر، پژوهشی عمیق در زندگانی علی بن ابی‌طالب.
(۲) ناظم زاده قمی، اصغر، تجلّی امامت، دفتر تبلیغات اسلامی.
امید آن که سیره آن حضرت الگوی ما و شما در تمامی ابعاد زندگی قرارگیرد ان‌شاءالله.

پانویس[ویرایش]
 
۱. جرج جرداق، الامام علی صوت العدالة الانسانیه، ج۱، ص۷.
۲. ناظم‌زاده قمی، اصغر، تجلی امامت، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ سوّم، ص۶۷.
۳. ابن ابی الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۲، ص۱۹۷.
۴. ناظم‌زاده قمی، اصغر، تجلی امامت، ص۶۶.
۵. قطب محمد، العدالة الاجتماعیه فی الاسلام.
۶. الامام علی صوت العدالة الانسانیه، ج۱، ص۷.
۷. بقره/سوره۲، آیه۲۷۴.    
۸. سبحانی، جعفر، فروغ ولایت، انتشارات صحیفه، ص۲۹۶.
۹. کلینی، روضه کافی، ج۲، ص۱۸۱.
۱۰. مجلسی محمدباقر، بحارالانوار، ج۴۱، ص۴۳.


منبع[ویرایش]

سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «سیره اخلاقی امام علی (علیه‌السلام)»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۱/۱۲.    






جعبه‌ابزار