رباط و مرابطهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: رباط، مرابطه.
پرسش: معنای رباطه و مرابطه در فقه چیست؟
پاسخ:


مقابله با متجاوزان[ویرایش]

یکی از احکام فقهی و مسائلی که در قرآن کریم و روایات به آن اهمیت داده شده است، حفظ و نگهبانی از مرزهای کشور اسلام و مقابله با متجاوزان است.

← دیدگاه قرآن کریم
قرآن کریم می‌فرماید:«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! (در برابر مشکلات و هوس‌ها،) استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز)، پایدار باشید و از مرزهای خود، مراقبت کنید و از خدا بپرهیزید، شاید رستگار شوید»! [۱]
در فقه نیز عنوانی به نام «مرابطه» آمده است که احکام مخصوص مرزبانی، مقابله با حملۀ دشمنان به سرزمین‌های اسلامی ، و مسائل مربوط به آن مطرح شده است.

معنای لغوی ربط[ویرایش]

«ربط» در لغت، به‌معنای بستن و محکم کردن است. [۲] اینکه قرآن کریم می‌فرماید:« وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرینَ مِنْ دُونِهِم‌... ». [۳] در اینجا، رباط مصدر به معنای مربوط است؛ یعنی بسته شده، یا جمع «ربیط» است و به همان معنا؛ ولی استعمال آن در اسب‌هایی که برای جهاد بسته می‌شوند، غلبه پیدا کرده است. [۴]

معنای رباط الخیل[ویرایش]

بنابراین «رباط الخیل» به‌معنای اسب‌هایی است که برای جنگ آماده شده است.

معنای مرابطه[ویرایش]

مرابطه هم از ریشۀ «ربط» است که به باب مفاعلة رفته و به معنای مواظبت کردن (از طریق بستن و منع کردن) است. [۵]

معنای مرابط[ویرایش]

به شخصی که در مرزها حاضر شده و از تمامیت کشور اسلامی محافظت می‌کند، « مرابط » گفته می‌شود. [۶]

معنای رباط[ویرایش]

«رباط»؛ نیز مصدر «ربط» است که به همان معنای بستن می‌آید.

معنای اصطلاحی رباط، مرابطه و مرابط[ویرایش]

در اصطلاح فقها رباط و مرابطه به وقتی گقته می‌شود که عده‌ای جهت مراقبت از مرزها و مراقبت از تحرکات دشمن در آن‌سوی مرزها در آن مناطق حاضر شوند و اگر در آنجا برای مدتی ساکن شوند به آنان «مرابط» گفته می‌شود. [۷]

مرابطه در کتاب‌های حدیثی و فقهی[ویرایش]

در کتاب‌های فقهی بحثی دربارۀ «مرابطه» آمده است. شیخ طوسی در کتاب تهذیب الاحکام ، عنوانی آورده است به نام «مرابطه در راه خدا» [۸] که در آن روایاتی از ائمه ـ علیهم‌السلام ـ آورده است که مسلمانان را به حفظ مرزهای کشور اسلام تشویق کرده است. [۹] و از جایی که حفظ مرزها جنبۀ تهاجمی ندارد، شرکت در آن حتی برای شیعیان که حکومت‌های وقت را قبول نداشته‌اند، از طرف امامان معصوم ـ علیهم‌السلام ـ مجاز شمرده شده است؛ لذا فقها با توجه به این روایات مرزبانی از کشورهای اسلامی را حتی در زمان غیبت امام معصوم ـ علیه‌السلام ـ مستحب دانسته‌اند.

← سخنی از علامه حلی
علامه حلی در این‌باره می‌فرماید: مرابطه (مرزداری) در زمان حضور امام ـ علیه‌السلام ـ مستحب مؤکد است و در زمان غیبت امام ـ علیه‌السلام ـ نیز مستحب است؛ زیرا معمولاً در حفظ مرزها ، جنگ و درگیری نیست و فقط جهت مراقبت و نشان دادن نیروها به دشمن است. [۱۰] بله همان‌طور که در روایات اشاره شده است، اگر در حین مرزبانی؛ دشمنان به سرزمین اسلام حمله کنند، مرزبان می‌تواند جهت دفاع از خود و دفاع از اسلام و نه به‌خاطر دفاع از سلاطین و حاکمان ستمگر، وارد مبارزه شده و از اسلام محافظت نماید.

مرابطه در فقه[ویرایش]

در پایان خاطر‌نشان می‌شود که مرابطه در فقه به معنای مرزداری از کشور اسلامی است و احکام خاص خود را دارد.


پانویس[ویرایش]
 
۱. آل‌عمران (۳)، آیه ۲۰۰.    
۲. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‌۷، ص ۳۰۲، دار الفکر، بیروت، ۱۴۱۴ ق.    
۳. انفال (۸)، آیه ۶۰.    
۴. ریاضی، حشمت الله، ترجمه بیان السعادة، ج ‌۶، ص ۷۱، مرکز انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران، ۱۳۷۲ ش.
۵. فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، ج ‌۲، ص ۲۱۵، دار الرضی، قم، بی‌تا.
۶. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج ‌۷، ص ۴۲۲، انتشارات هجرت، قم، ۱۴۱۰ ق.    
۷. عاملی، زین‌الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (المحشی - کلانتر)، ج ‌۲، ص ۳۸۵، انتشارات داوری، قم، ۱۴۱۰ق.    
۸. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج ‌۶، ص ۱۲۵، باب المرابطة فی سبیل الله، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ق.    
۹. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج ‌۶، ص ۱۲۵، باب المرابطة فی سبیل الله، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ق.    
۱۰. علامه حلی، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ج ‌۱۴، ص ۴۴، مجمع البحوث الاسلامیة، مشهد، چاپ اول، ۱۴۱۲ ق.


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست.    


رده‌های این صفحه : فقه | جهاد | آیات الاحکام




جعبه‌ابزار