درود فرستادن به خودمان در نمازذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: نماز، سلام در نماز.

پرسش: چرا در نمازها به خودمان درود می‌فرستیم؟ («و السلام علینا و علی عبادالله الصالحین»).

پاسخ:



مراد از امور تعبدی[ویرایش]

اکثر عبادات (از جمله نماز و اجزای آن‌ها) اموری تعبدی می‌باشند؛ بدین معنی که حکمت و علت تشریع آن‌ها بیان نشده و ما آن‌ها را صرفاً به جهت این‌که از جانب خداوند علیم و حکیم صادر شده است، متعبد می‌شویم و البته این در صورتی است که پیش از پذیرش تعبدی احکام و فروع دین، با پذیرش تحقیقی، اصول دین بر ما ثابت و مبرهن شده باشد.
اما با وجود این، بیان چند مطلب، خالی از فایده نیست:

تشریع و تبیین سلام‌های آخر نماز[ویرایش]

مطلب اول آن‌که براساس روایات، سلام آخر نماز، تحلیل نماز است.

← حدیثی از امام صادق
امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرماید: «تحریم الصلاة التکبیرُ و تحلیلها التسلیم»؛ [۱] مراد از تحریم نماز آن است که پس از گفتن تکبیر نباید امور منافی با نماز انجام شود و مراد از تحلیل نماز آن است که پس از تسلیم و سلام دادن آخر نماز انجام امور منافی با نماز (مثل سخن گفتن با دیگران و ...)، جایز است.

← حدیثی دیگر
البته در برخی روایات نیز آمده است که سلامِ در آخر نماز وسیله‌ای است برای امنیت پیدا کردن از بلای دنیا و عذاب آخرت؛
حضرت امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «معنی السلام فی دُبُر کل صلاة الامان، ‌ای مَن اَدّی اَمَرَ الله و سنة نبیّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) خاضعاً له و خاشعاً فیه فله الامان من بلاء الدنیا و براءةُ من عذاب الآخرة»؛ [۲] معنای سلام در آخر هر نمازی امنیت است؛ یعنی کسی که امر الهی و سنت پیامبر خدا را درحالی‌که در برابر خداوند خاضع و خاشع است انجام بدهد، برای او نسبت به بلای دنیا پناهگاه و مقامِ امنی خواهد بود و رهایی و برائتی خواهد بود نسبت به عذاب آخرت.
ظاهراً آنچه که از روایات، نسبت به تشریع و تبیین سلام‌های آخر نماز استفاده می‌شود، چیزی بیش از این نیست؛ اما از آن‌جا که روایاتِ در باب تسلیم آخر نماز متعدد و متفاوت است و چندگونه سلام در آن‌ها آمده است، در بین فقهای اسلام در تعیین این‌که با کدام سلام نماز تمام می‌شود و کدام سلام مستحب است، اختلاف وجود دارد. [۳]

برکات سلام دادن[ویرایش]

مطلب دومی که قابل ذکر می‌باشد این است که طبق آیات شریفه زیر، سلام قولی از جانب [[|پروردگار رحیم]] و تحیّتی مبارک از طرف اوست. بنابراین سلام دادن به هر کس ـ حتی به خودمان ـ سبب نزول رحمت و برکتی است از سوی خداوند متعال بر ما.

ــ «سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ»؛ [۴] «سلام قولی از جانب پروردگار رحیم».

ــ «فَاِذا دَخَلْتُمْ بُیُوتاً فَسَلِّمُوا عَلی اَنْفُسِکُمْ تَحِیَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبارَکَةً طَیِّبَةً»؛ [۵] «پس چون به خانه‌هايى [كه گفته شد] درآمديد، به يكديگر سلام كنيد؛ درودى كه نزد خدا مبارک و خوش است».

← روایتی از امام صادق
و نیز در روایت دیگری از امام صادق (علیه‌السّلام) آمده است: «هرگاه داخل منزل خود شدی بگو: بسم الله و بالله، و سپس به اهل منزل سلام بده، و اگر کسی در خانه نباشد بگو: بسم الله و سلامٌ علی رسول الله و علی اهل بیته و السلام علینا و علی عباد الصالحین فإذا قلت ذلك فر الشيطان من منزلك لا؛ و هنگامی که این کلمات را گفتی، شیطان از منزل شما فرار می‌کند». [۶]

دیدگاه عرفا[ویرایش]

و اما مطلب سوم، آن‌چه تا بدین‌جا مطرح شد، همگی بر‌اساس و در پرتو نصوص قرآن و روایات بود، اما درعین‌حال عرفای اسلام نیز در این‌گونه مسائل مطالبی در کتب مربوط به اسرار عبادات طرح که خالی از لطف نیستند:

← دیدگاه امام خمینی
مثلاً حضرت امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه) در باب سرّ سلام نماز، مطالبی لطیف و دقیق مطرح می‌کند و نسبت به سرّ «و السلام علینا و علی عبادالله الصالحین» می‌فرماید:

... و در آخر تشهد توجه به مقام نبوت پیدا کرد و در محضر ولایت آن سرور، ادب حضور را که سلامِ شفاهی است به جا آورد و پس از آن به تعیّنات نورِ ولایت، (علینا) که قوای ظاهره و باطنه خود و «عبادالله الصالحین» است توجه کرده، ادب حضور را ملحوظ داشت. [۷]

معرفی منابع[ویرایش]

۱. آقارضا همدانی، مصباح الفقیه، ج۲، ص۳۸۵ و ۳۸۶، مکتبة الصدر.
۲. امام خمینی، روح‌الله، آداب نماز، مؤسسه نشر و تنظیم امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه).

پانویس[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۲، ص۳۱۰.    
۲. منسوب به امام صادق (علیه‌السّلام)، مصباح الشریعة، بیروت، مؤسسه اعلمی، ص۹۵، باب ۴۳.    
۳. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۲، ص۳۰۰ ۳۱۲.    
۴. یس/سوره۳۶، آیه۵۸.    
۵. نور/سوره۲۴، آیه۶۱.    
۶. سبزواری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، ص۲۳۱، مؤسسة آل‌البیت (علیهم‌السلام)، چ۱.    
۷. موسوی خمینی، سیدروح‌الله، سرّ الصلوة، ص۱۱۴.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «درود فرستادن به خودمان در نماز»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۸/۱۶.    







جعبه‌ابزار