دخالت فرزندان در مشاجره والدینذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: مشاجره، پدر و مادر، دخالت، فرزندان.

پرسش: پدر و مادری که دعوا و جر و بحث می‌کنند، آیا فرزندان آن‌ها حق دخالت دارند؟ چون گاهی اوقات دخالت بچه‌ها باعث تمام شدن دعوا می‌شود، این کار درست است یا خیر؟

پاسخ:


مشاجره در خانواده[ویرایش]

بخشی از مشاجرت در بین اعضای خانواده طبیعی است و با ‌اندکی زیرکی و ملایمت و مدارا جای خود را به مهربانی و صفا خواهد داد؛ اما بخشی از نزاع‌ها بنیان خانواده را تهدید می‌کند و موجب سلب ثبات و امنیت می‌شوند. آن‌طور که پیداست دغدغه سؤال به این بخش باز می‌گردد و به نوعی وجدان را به راه‌حل فرا می‌خواند.

حق دخالت فرزندان[ویرایش]

اول از حق دخالت بگوییم، آن هم در سازمان خانواده. آن‌چه قرآن می‌فرماید و عقل هم اذعان دارد این است که نمی‌توان بی‌اعتنا اطراف را نگریست و نسبت به مسائل پیرامون خصوصاً مسائل خانوادگی نظر نداشت؛ چون خانواده مبدأ و سرنوشت زندگی یک انسان است و سرآغاز خودسازی و دیگرسازی. مهم‌ترین گام در دیگرسازی، ساختن خانواده است:

← سخن خداوند متعال
«یا ایها الَّذینَ آمَنوا قوا انفسَکم و اهلیکم ناراً»؛ [۱]‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خود و خانواده خویش را از آتش دوزخ نگاهدارید.
وقتی پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به رسالت مبعوث شد، فرمان یافت که خویشاوندانِ خود را از خدا بترساند: «و انذِر عَشیرتَک الاقربینَ؛ [۲]‌ای پیغمبر! خویشاوندان خود را از خدا بترسان». علاوه بر این، آشتی و اصلاح روابط بین مؤمنان دستور اکید اسلام است و به تبع، آیه: «انَّما المؤمنونَ اخوةٌ فاصلحوا بین اخَوَیکم»، در سوره حجرات و روایات بسیاری از اهل بیت (علیهم‌السلام) در این رابطه به ما رسیده است. مَثَل داستانِ خانواده و اجتماع، مَثل داستان آن عده است که در کشتی سوارند و یکی جای خود را سوراخ می‌کرد و می‌گفت که من کاری به دیگران ندارم، سهم خودم است و خود می‌دانم. در چنین محیط‌هایی آرامش با رعایت همه افراد حفظ می‌شود و همه باید کمک کنند تا آرامش و نشاط به جمع بازگردد.

عوامل اختلاف در خانواده[ویرایش]

فرزندان چه‌گونه می‌توانند در اصلاح رفتار پدر و مادر نقش بیافریند.
در ابتدا باید به سرچشمه اختلاف‌ها پی برد؛ یعنی با بررسی‌های عالمانه و موشکافانه دانست که عمده اختلاف پدر با مادر از کجا آب می‌خورد، آن وقت آن را از سرچشمه مهار کرد؛ چون عوامل اختلاف طبق شرایط اجتماعی و فرهنگی و موقعیتی خانواده‌ها مختلف است، ما به چند عامل کلی اشاره کرده و شما را به مطالعه کتاب‌ها و تتبع بیش‌تر در زندگی‌تان دعوت می‌کنیم؛ بلکه راحت‌تر به منشأ مشاجرات دست بیابید. برخی از این عوامل، عبارتند از:

← نشناختن عوامل فردی
نشناختن و به کار نبستن عوامل فردی ثبات خانواده: که نتیجه‌اش بروز تزلزل در بدنه خانواده خواهد بود؛ مثلاً اگر تقوا و رعایت ادب و حفظ عفت موجب ثبات است، قهراً بی‌تقوایی، بی‌ادبی و بی‌عفتی خانواده‌ها را ناپایدار می‌کند.
چند عامل از این عوامل، عبارت‌ا‌ند از:
أ. پاکی و رعایت تقوا؛
ب. رعایت حقوق یکدیگر؛
ج. حفظ عفت؛
د. همدلی و هم‌آوایی اعضای خانواده در غم و شادی و سختی و گشایش زندگی؛
و. پاسخ مثبت به تمناهای مشروع؛
ه‌ . وجود فرزند؛
ی. محدود ساختن توقعات و تحمل و گذشت.

← علت اجتماعی
مداخله و تحریکات مخرب فامیل، دوستان و اطرافیان در زندگی که گاهی آگاهانه است و گاهی ناآگاهانه؛ مثلاً عده‌ای به بهانه اصلاح و دلسوزی، سبب بحث برانگیزی در خانواده دیگران می‌شوند یا بعضی از سر محبت بیش از ‌اندازه و حمایت‌های بی‌مورد از زن یا مرد، ناآگاهانه زندگی آنان را متزلزل می‌کنند.

← مسائل سیاسی
به معنای طرف‌داری افراطی از احزاب، گروه‌ها و عقیده‌های سیاسی.

← علت فرهنگی
اختلاف در سبک زندگی، فکر، تربیت خانوادگی، سطح سواد و معلومات که از موارد عامل فرهنگی‌اند.

← علت اقتصادی
فقر و محرومیت و توانایی ‌اندک مالی و اختلاف در توزیع هزینه‌های زندگی، فشار مضاعفی را بر زن و شوهر وارد می‌کند و آرامش روانی آنان را تبدیل به بازخوردهای رفتاری و روانی با هم‌دیگر می‌کند. هم‌چنین مشغول بودن مرد به فعالیت‌های اقتصادی و توجه نداشتن به امور خانواده، در بروز این‌گونه رفتارها تأثیر دارند.

← علت زیستی و غریزی
ممکن است یکی از اعضا به خاطر مسائل فیزیولوژیکی با مشکل مواجه باشد که حساس و زودرنج باشد یا مسائل را به مشکل نگاه و تفسیر کند.

← علت روانی و عاطفی
مثل بدبینی، بی‌اعتمادی و بدگمانی یا حسادت و بدخواهی و امثال آن‌ها. [۳]

علت اختلاف و دعوا در خانواده، هر چه باشد، مهم این است که در این‌گونه موارد چه راهکاری را باید در پیش گیریم و اساساً وظیفه ما چیست؟

وظیفه ما[ویرایش]

گاهی پدر و مادر در حرارت جدال و نزاع‌اند که این‌جا خیلی نمی‌شود به مداخله پرداخت و نصیحت معمولاً نتیجه مثبتی در پی ‌ندارد. گاهی پدر و مادر از حالت نزاع خارج‌اند؛ اما هم‌چنان ظرفیت مجادله را دارند که فرزندان به شیوه‌های زیرکانه و عالمانه می‌توانند بر پدر و مادر تأثیر مثبت و سازنده‌ای بگذارند و زمینه ایجاد کشمکش را از ریشه بخشکانند.

← رشد فکری، معنوی و علمی
۱. اساسی‌ترین راه برای کم شدن پرخاشگری در وجود خود یا دیگران رشد فکری، معنوی و علمی است. سعی کنیم با رشد کمالات خود از روش‌های سازنده‌تری در رفتار دیگران استفاده بریم.

← اعتماد به خدای متعال
۲. برای برخورد منطقی با این‌گونه ناملایمات لازم است به جای اتکا به توانایی‌های خود، به خدای دانا و توانا تکیه کنیم. انسان عاقل بهتر است بداند و اطمینان داشته که خود نمی‌تواند از عهده محاسبه و کنترل همه عوامل برآید. دو سوره مهم قرآن (فلق و ناس) به طور کلی به ضرورت پناه بردن به خداوند از انواع شرهایی که در کمین انسان‌اند، تأکید می‌کند.

← شجاعت
انسان باید ضمن حفظ حقوق و حرمت اشخاص ـ خصوصاً پدر و مادر ـ با استواری و شجاعت و البته با ادب و احترام، کارهای آنان را نقد کند. امر به معروف و نهی از منکر در درجه اول شجاعت انسان را می‌پرورد و مانع اصلی این مسئله هم ترس یا شرمی است که شخص از افراد دیگر دارد.

← راهکارها برای اصلاح رفتار دیگران
نوشتن نامه، گفت‌و‌گوی خصوصی جداگانه و صمیمی، هدیه دادن، متوجه ساختن ضررها و پی‌آمدهای اختلاف و شمردن آثار مثبت سازگاری، حذف مداخله‌گرها، غربال کردن تعابیر و سوء برداشت‌ها و...، مشورت با گروه مشاوران خانواده و کمک از آنان، از جمله راه‌هایی است که در اصلاح رفتار دیگران تأثیر می‌گذارد. [۴]

معرفی منابع[ویرایش]

۱. خانواده در اسلام، آیت‌الله حسین مظاهری، نشر شفق.
۲. نظام خانواده در اسلام، شیخ حسین انصاریان.
۳. خانواده متعادل، دکتر محمدرضا شرفی، نشر انجمن اولیا و مربیان (مفید و خواندنی).
۴. سیری در مسائل خانواده، چاپ و نشر بین‌الملل، چاپ اول، ۱۳۸۱ ش.
۵. دکتر سوزان فوروارد، تربیت مسموم، ترجمه مهدی قراچه‌داغی، نشر البرز، تهران، ۱۳۷۲ ش.

پانویس[ویرایش]
 
۱. تحریم/سوره۶۶، آیه۶.    
۲. شعراء/سوره۲۶، آیه۲۱۴.    
۳. طاهری، حبیب‌الله، سیری در مسائل خانواده، ص۱۱۳-۱۲۰، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، چاپ اول، ۱۳۸۱ ش.
۴. جمعی از نویسندگان، پرسش‌های امروز جوانان، ج۲، تهران، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات کمک آموزشی، ۱۳۸۱ ش.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «دخالت فرزندان در مشاجره والدین»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۹/۰۵.    



جعبه‌ابزار