خشوع مطلوب در نمازذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: نماز، خشوع.

پرسش: چه خشوعی در نماز مطلوب است؟


خشوع باطنی[ویرایش]

نکته قابل توجّه در تفسیر خشوع، این است که هر چند از نظر قرآن و حدیث، خشوع شامل فروتنی ظاهر و باطن می‌گردد، لیکن تردیدی نیست که مطلوب اصلی، خشوع قلبی و باطنی است؛ زیرا در صورتی که این معنا تحقّق یابد، خشوع ظاهری به دنبال آن خود به خود حاصل می‌شود، چنان‌که از امام علی (علیه‌السّلام) روایت شده که فرمود:
«مَن خَشَعَ قَلبُهُ للَّهِ (عزّ‌وجلّ) خَشَعَت جَوارِحُهُ فَلا یَعبَثُ بِشَیءٍ؛ [۱] اگر کسی دلش برای خدای (عزّ‌وجلّ) فروتن باشد،‌ اندامش نیز فروتن می‌شوند و با چیزی بازی نمی‌کند. و در حدیثی دیگر می‌فرماید که پیامبر (صلی‌اللَّه‌علیه‌وآله) شخصی را دید که در نماز با ریش خود بازی می‌کند.» خطاب به او فرمود:
«انّه لَو خَشَعَ قَلبُهُ لَخَشَعَت جَوارِحُهُ؛ [۲]اگر دلش خاشع بود‌ اندامش نیز خاشع می‌شد.»
اما خشوع ظاهری بدون خشوع باطن، نه تنها مطلوب نیست، بلکه بسیار مذموم و نکوهیده است، چنان‌که پیامبر خدا (صلی‌اللَّه‌علیه‌وآله) می‌فرماید:
«ایّاکُم وَ تَخَشُّعَ النِّفاقِ، وَ هُو ان یُری الجَسَدُ خاشِعاً وَ القَلبُ لَیس بِخاشِعٍ؛ [۳]از خشوع منافقانه بپرهیزید و آن، چنین است که بدن خاشع نشان داده شود در حالی که دل خاشع نیست.»
و در حدیثی دیگر از ایشان آمده:
«ما زادَ خُشوعُ الجَسَدِ علی ما فی القَلبِ فهُو عندَنا نِفاقٌ؛ [۴]کسی که جسمش، بیش از دلش خاشع باشد، این در نزد ما، نفاق است.»
بنا‌بر‌این، چکیده سخن در تفسیر خشوع مطلوب در نماز، عبارت است از: احساسِ حضور در محضر خدای سبحان با همه وجود، و توجّه تامّ قلب به ذات کبریایی او، به گونه‌ای که آثار آن، در اعضا و جوارح نمازگزار ظاهر گردد.

مراتب خشوع[ویرایش]

البته این حقیقت، مراتبی دارد که بالاترین مراتب آن، به اولیای خاصّ الهی اختصاص دارد [۵]که در حال نماز در قلّه انقطاع از غیر باری تعالی و توجّه تام به حضرت حق قرار می‌گیرند، و دیگران، به میزان مجاهدت و خودسازی، می‌توانند به این قلّه، نزدیک شوند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت‌نامه، ج۱، ح۴۲۸.
۲. ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت‌نامه، ج۱، ح۴۲۷.
۳. مجلسی، محمد‌باقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۱۶۴، ح۱۸۸.    
۴. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۳۹۶، ح۶.    
۵. ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، شناخت‌نامه، ج۲، ص۶۱۳ (سیره پیامبر، و اهل بیت در نماز)


منبع[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «وصل کردن روزه شعبان به ماه رمضان» تاریخ بازیابی۱۳۹۷/۷/۱۸.    


رده‌های این صفحه : آداب نماز | خشوع | مباحث اخلاقی




جعبه‌ابزار