حقیقت بهشت و جهنمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: بهشت و جهنم، معاد ، عدالت ، حکمت ، بقا ، جاودانگی فطری.
پرسش: بهشت و جهنم خیال است یا واقعیتی تکان‌دهنده؟
پاسخ: قبل از آنکه به بحث درباره وجود بهشت و جهنم و شناخت حقیقت آن بپردازیم، لازم است مطالبی را درباره حقیقت معاد و دلایل اثبات آن یادآور شویم:


معنای لغوی معاد

[ویرایش]

معاد از ماده (عود) به معنای بازگشتن است.
[۱] المنجد، ص ۵۳۶.
و به بازگشت دوباره روح به بدن، در روز قیامت گفته می‌شود. ایمان به معاد و بازگشت به جهان آخرت ، منحصر به دین اسلام نبوده و مورد پذیرش همه ادیان آسمانی است. همه پیامبران ، پس از موضوع خداشناسی و توحید ، بر موضوع معاد شناسی تأکید نموده و بشر را به ایمان و توجه به حیات اخروی فراخوانده‌اند.

معاد از دیدگاه اسلام

[ویرایش]

از منظر اسلام، که کامل‌ترین ادیان آسمانی است، معاد جزو اصول دین بوده و ایمان به آن، شرط مسلمانی و از ارکان دین اسلام است.

معاد در قرآن کریم

[ویرایش]

حدود یک ششم از آیات قرآن کریم درباره مسائل و موضوعات این حادثه بزرگ است؛ مسائل و موضوعاتی چون برزخ ، روز قیامت ، حشر و نشر، میزان ، حساب، بهشت و دوزخ .

دلایل اثبات معاد

[ویرایش]

دلایل اثبات معاد را می‌توان در موضوعات زیر بیان نمود:

← ۱. عدالت خداوند


در میان موجودات عالم هستی، تنها انسان است که از ویژگی (اختیار) برخوردار است و این امکان در وجودش نهفته شده است که از آزادی و اختیارش در مسیر خیر و نیکی و طاعت و بندگی خدا و خدمت به خلق خدا و یا در مسیر زشتی و بدی‌ها بهره گیرد، از عمل به دستورات الاهی سرپیچی نموده و به حقوق دیگران ـ به‌ویژه ناتوانان و بیچارگان ـ تعدی نماید و حتی با پیامبران الاهی و مؤمنان نیز به مبارزه برخیزد.
بدون شک سرانجام روزی فرا می‌رسد که طبق سنت الاهی همه انسان‌ها باید طعم مرگ را بچشند و به اصل خویش بازگشته و به ملاقات خالق بشتابند، حال اگر مرگ در حالی فرا رسد که انسان‌های مؤمن و وارسته، پاداش اعمالشان را نگرفته و کافر و فاسق به کیفر کردارشان نرسیده باشند و حق مظلوم از ظالم ستانده نشده باشد و با این شرایط، پس از این جهان نیز جهانی دیگر به نام (آخرت) در پیش نباشد که هر انسانی نتایج اعمال نیک و بد خویش را بی هیچ کم و کاستی دریافت کند، آیا این با عدالت خداوند سازگار است؟! البته که سازگار نیست زیرا خداوند حکیم ، کاری برخلاف حکمت و عدل نمی‌کند و چون دنیا شایستگی ایفای حق مؤمن و مفسد را ندارد، باید روزی باشد که همه به جزای ا عمال خود برسند؛ چنان‌که خدای بزرگ در قرآن کریم می‌فرماید: « اَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقینَ کَالْفُجّارِ »؛ «آیا پرهیزکاران را همچون فاجران قرار می‌دهیم»؟! به یقین چنین نیست و آنان طبق وعده‌های الهی که تخلف‌ناپذیر است، در محضر خداوند حاضر خواهند شد و البته برای تحقق این امر، ناگزیر باید قیامتی باشد که تفاوت آنان را در دادگاه عدل الاهی آشکار سازد.

← ۲. حکمت و رحمت خداوند


حکمت خدای حکیم اقتضا می‌کند که مرگ، پایان زندگی نباشد؛ زیرا در این صورت، کار خداوند کار کوزه‌گری را می‌ماند که کوزه‌ها را از صبح تا شام می‌سازد و پس از خشک شدن، بر زمین می‌کوبد و خرد می‌کند.
خدا انسان را آفریده و از ناتوانی به توانایی و از نادانی به دانایی رسانیده است و چون انسان به کمال دنیایی دست می‌یابد، او را هلاک می‌سازد. اما آیا با این مرگ همه چیز پایان می‌پذیرد؟ اگر چنین باشد، خردمندانه و حکیمانه نیست. حکیمانه این است که اگر انسان امکان تعالی بیشتر را دارد، بسترش برای او فراهم گردد و انسان بدان دست یابد و با مرگ، نیست و نابود نشود.
[۳] مبدأ و معاد، مرکز تحقیقات اسلامی سپاه، مبحث معاد
بدون شک خدای سبحان حق است و کار باطل نمی‌کند و نیز این جهان را بیهوده و عبث نیافریده است. این عالَم متحرک هدفی دارد و می‌رود تا در آنجا آرام گیرد و آن عالم قیامت است. حال که خدای حکیم، کاری برخلاف حکمت نمی‌کند، باید روزی باشد که غایت و هدف این عالم محسوب گردد.
از سویی نیز لازمه رحمت خدا این است که بشر را به کمالش برساند. باید قیامتی باشد تا بشر فراورده‌ی کار خود را بیابد و به کمال هستی برسد.
[۴] جوادی آملی، عبدالله، یاد معاد، نشر فرهنگی رجا، چاپ سوم، ص ۹ ـ ۱۰۸.


← ۳. جاویدان‌طلبی انسان


حس بقا و میل به ماندن، یک درخواست فطری در وجود انسان است. همه انسان‌ها زندگی را دوست دارند و می‌خواهند باشند و زندگی آنان با مرگ پایان نپذیرد و دستخوش نیستی و نابودی نشود. از‌این‌رو غایت انسان لذات مادی نیست؛ چون با رسیدن به آنها خاموش نمی‌شود؛ بلکه فطرتاً متوجه کمال است و با پیمودن مراتب خلقت در دنیا ، متوجه آخرت می‌شود و استعدادهایش به فعلیت می‌رسد و به مبدأ بازمی‌گردد.
[۵] جعفر السبحانی، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، مؤسسة الامام الصادق علیه‌السلام، الطبعة الرابعة، ج ؟؟؟، ص ۷ ـ ۱۷۶.


←← فطری بودن میل به جاودانگی


میل به جاودانگی فطری است؛ وگرنه انسان‌ها از مرگ هراسی نداشتند؛ چنان‌که می‌بینیم، انسان‌ها از یک‌سو بنا بر اقتضای فطرتشان از مرگ می‌گریزند و از سوی دیگر برای ماندن و جاویدان شدن دست به کوشش می‌زنند.
تمام خواسته‌های فطری بشر برای رساندن انسان به کمال هستند و حکمتی دارند. این حکمت ، نشانگر وجود عالمی دیگر است؛
[۶] آشتیانی، سیدجلال‌الدین، معرفة المعاد، ص ۲۶.
چون دنیا، شایستگی جاودانه زیستن را ندارد.
[۷] ربانی، محمدرضا، معاد ربانی، ص ۱۲۹.
ترس از مرگ و لوازم آن که در طول تاریخ آثار خود را بروز داده، نشانه‌ای بر فطری بودن میل به بقاست.
[۸] اقتباس از سؤال ۱۲۵، (سایت: دلیل‌های عقلی و فطری اثبات معاد).
، و میل به جاودانگی با معاد، محقق می‌شود.
حال که اصل معاد را با استفاده از دلایل محکم عقلی و نقلی و با توجه به فطرت درونی انسان ثابت کردیم، لازم است بیفزاییم که بدون تردید تمام بحث‌های معاد، سر‌انجام به یکی از دو نقطه بهشت و یا دوزخ ختم می‌شود و اما در‌باره حقیقت بهشت و دوزخ باید گفت:

حقیقت بهشت

[ویرایش]

بهشت یعنی کانون انواع مواهب و نعمت‌ های الاهی، اعم از معنوی و مادی، بهشت وعده حتمی خداوند به فرمانبرداران و نوعی تفضل است، بهشت برای بهشتیان سرای امن و سلامت است.

← نمونه‌ای از آیات قرآن


چنان‌که خداوند درباره بهشتیان چنین می‌فرماید:

←← آیه ۵۱ سوره دخان


« اِنَّ الْمُتَّقینَ فی مَقامٍ اَمینٍ »؛ «پرهیزکاران در جایگاه امن و امانی هستند.»،

←← آیه ۱۲۸ سوره انعام


« لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ »؛ «برای آنان نزد پروردگارشان خانه سلامت است.»،

←← آیه ۱۳ سوره انسان


« لایَرَوْنَ فیها شَمْسا وَ لازَمْهَریرا »؛ «در بهشت نه خورشیدی می‌بینند (که از گرمایش اذیت شوند) و نه سرمای سخت (که از سردیش ناراحت گردند).»

←← آیه ۱۳۳ سوره آل‌عمران


« وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الاَْرْضُ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقینَ »؛ «و بهشتی که پهنای آن (به پهنای) آسمان‌ها و زمین است، برای پرهیزکاران آماده شده است.»

حقیقت جهنم

[ویرایش]

همان‌گونه که خداوند بهشت را برای فرمانبرداران آفریده، جهنم را نیز برای گنهکاران خلق کرده است. دوزخ یعنی کانون انواع رنج‌ها و محرومیت‌ها، جهنم وعده‌گاه شیطان و پیروان اوست.

← نمونه‌ای از آیات قرآن


چنان‌که قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:

←← آیه ۸۵ سوره ص


« لَاءَمْلَئَنَّ جَهَنَّمَ مِنْکَ وَ مِمَّنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ اَجْمَعینَ »؛ «همانا جهنم را از تو (شیطان) و از کسانی که از تو پیروی کنند پر می‌کنم.»

←← آیه ۴۳ سوره حجر


« وَ اِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ اَجْمَعینَ »؛ «و همانا وعده‌گاه همگی آنان (پیروان شیطان) جهنم است.»

محقق شدن وعده الاهی

[ویرایش]

با تفصیلی که گذشت؛ بر اساس آیات و روایات و به حکم عقل ، تردیدی بر تحقق وعده الاهی و تخلف‌ناپذیری پاداش مؤمنان و پارسایان و کیفر و عذاب مجرمان باقی نمی‌ماند؛ «وَعدَاللهِ، لاَ یُخلِفُ اللهُ المیعاد»؛ در نتیجه بهشت و جهنم، نه‌تنها دو واقعیت تکان‌دهنده روز قیامت هستند، بلکه با استناد به آیات و روایات مسلم و اثبات شده که اکنون آفریده شده‌اند و آنها که در این واقعیت عظیم تشکیک کرده و یا تحقق آن را خیالی بیش فرض نمی‌کنند، به‌زودی و برای همیشه، حقیقت آن را در خواهند یافت.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. المنجد، ص ۵۳۶.
۲. ص (۳۸)، آیه ۲۸.    
۳. مبدأ و معاد، مرکز تحقیقات اسلامی سپاه، مبحث معاد
۴. جوادی آملی، عبدالله، یاد معاد، نشر فرهنگی رجا، چاپ سوم، ص ۹ ـ ۱۰۸.
۵. جعفر السبحانی، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، مؤسسة الامام الصادق علیه‌السلام، الطبعة الرابعة، ج ؟؟؟، ص ۷ ـ ۱۷۶.
۶. آشتیانی، سیدجلال‌الدین، معرفة المعاد، ص ۲۶.
۷. ربانی، محمدرضا، معاد ربانی، ص ۱۲۹.
۸. اقتباس از سؤال ۱۲۵، (سایت: دلیل‌های عقلی و فطری اثبات معاد).
۹. دخان (۴۴)، آیه ۵۱.    
۱۰. انعام (۶)، آیه ۱۲۸.    
۱۱. انسان (۷۶)، آیه ۱۳.    
۱۲. آل‌عمران (۳)، آیه ۱۳۳.    
۱۳. ص (۳۸)، آیه ۸۵.    
۱۴. حجر (۱۵)، آیه ۴۳.    
۱۵. زمر (۳۹)، آیه ۲۰.    
۱۶. هروی به امام رضا علیه‌السلام می‌گوید:«مرا از بهشت و آتش جهنم خبر ده که آیا آفریده شده اند یا نه ؟ آن حضرت فرمود:بله (آنها آفریده شده‌اند). هنگامی‌که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله به آسمان عروج کرد، وارد بهشت شد و آتش را دید. هروی می‌گوید، به آن حضرت گفتم:کسی که منکر آفریده شدن بهشت و آتش باشد، چگونه است؟ حضرت فرمود:پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و ما را تکذیب کرده است و بهره‌ای از ولایت ما ندارد و در آتش جهنم جاویدان است. خداوند متعال می‌فرماید:این همان جهنمی است که مجرمان آن را تکذیب می‌کردند، آنان در میان جهنم و آب سوزان در رفت و آمدند (الرحمن (۵۵)، آیه ۴۳ ۴۴).»؛ " أَخْبِرْنِی عَنِ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ أَهُمَا الْیَوْمَ مَخْلُوقَتَانِ فَقَالَ نَعَمْ...." نک:بحار الانوار، ج ۸، ص ۲۸۴.    
۱۷. الرحمن (۵۵)، آیه ۴۳ ۴۴.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : بهشت و جهنم | کلام | معاد شناسی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار