حقیقت آرامشذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: آرامش، اطمینان، حقیقت، یاد خدا، حسن ظن، اعتماد به نفس.

پرسش: حقیقت آرامش چیست و راه های رسیدن به آن کدام است؟

پاسخ: آرامش به معنای طمأنینه و راحتی فکر در زندگی، حقیقت مطلوبی است که اسلام آن را ستوده است و راه‌هایی برای رسیدن به آن تعیین کرده است. برخی از عوامل رسیدن به آرامش که در متون اسلامی ما آمده است عبارت‌اند از: یاد خدا، حسن ظن، اعتماد به نفس، دوری از آرزوهای دور و دراز، ازدواج، نظم در زندگی و کارها، استفاده از شب برای استراحت، استفاده از غذاهای سالم و طبیعی؛ مثل انگور سیاه، نظافت؛ مانند شستن سر، شستن لباس و... ، در مقابل عوامل متعددی وجود دارد که مانع تحقق آرامش اند؛ مانند رغبت و علاقه به دنیا، حسادت، شک و دو دلی، طمع و... .

نتیجه این‌که در متون دینی ما راه‌های دست‌یابی آرامش بیان شده است و همین امر بهترین دلیل بر امکان دست‌رسی به آن است، علاوه بر آن از مطالعه زندگی بزرگانی که به دستورات دین عمل کرده‌اند و به آرامش درونی رسیده‌اند می‌توان به این واقعیت رهنمون شد که کسب آرامش در زندگی یک شعار نیست و این چیزی است که ما خود می‌توانیم با به کار بستن دستورات دینی آن را در خود احساس و تجربه نماییم.


معنی آرامش

[ویرایش]


آرامش یعنی طمأنینه، تسکین و آسودگی خاطر که در مقابل آن تشویش، نگرانی و اضطراب است.

آرامش در اسلام

[ویرایش]

از نظر اسلام آرامش و طمأنینه امری واقعی، حقیقتی و دست‌یافتنی است. در متون دینی ما راه‌های به دست آوردن آرامش بیان شده است و همین امر بهترین دلیل بر امکان دست‌رسی به آن است. علاوه بر این مطالعه زندگی بزرگانی که به دستورات دین عمل کرده‌اند و به آرامش درونی رسیده‌اند، می‌تواند ما را به این واقعیت رهنمون سازد که کسب آرامش در زندگی یک شعار نیست و این چیزی است که ما خود می‌توانیم با به کار بستن دستورات دینی آن را در خود احساس و تجربه نماییم.

عوامل پیدایش و ایجاد آرامش

[ویرایش]

قرآن و [۲]     عوامل متعددی را برای آرامش بیان نموده‌اند؛ برخی از آنها عبارتند از:

← ذکر و یاد خدا


در قرآن آمده است: ««الا بذکر الله تطمئن القلوب»»؛ همانا با یاد الاهی قلب ها آرام می‌شود.
منظور از یاد و ذکر خدا یعنی این که انسان همیشه توجه و یقین داشته باشد که هیچ موجودی در عالم نمی‌تواند مستقل و جدای از «الله» وجود داشته باشد تا چه رسد به این که بتواند منشأ اثر باشد: «ان العزة لله جمیعاً»؛ «تمام عزت از او است»، و تمام قدرت و ملک و هستی از اوست. عزت و ذلت بندگان نیز به دست اوست. او بر همه چیز تواناست: «قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلی‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ».

چنین انسانی هیچ نگرانی و خوف و حزنی ندارد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید: «فمن تبع هدای فلاخوف علیهم...»؛ "کسی که دنبال هدایت من باشد او دیگر خوف و نگرانی ندارد".

بله اگر انسان واقعا با تمام وجودش باور داشته باشد که هیچ دگرگونی و قدرتی در عالم نیست مگر این‌که وابسته به خداوند بزرگ است و آن گاه با زبان بگوید: «لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم»، دیگر دغدغه و اضطرابی ندارد. رسول مکرم اسلام ـ صلي‌الله‌عليه‌وآله ـ فرمودند: ذکر «لاحول ولا قوة الا بالله» شفای از ۹۹ درد است که کمترین آن دردها، غم و غصه است.

← توکل به خدا


توکل یعنی این که انسان وظیفه خود را در حد توانایی انجام داده و نتیجه کارها را به خداوند واگذار نماید. قرآن مجید می‌فرماید: «ومن یتوکل علی الله فهو حسبه»؛ "کسی که بر خدا توکل کند خداوند او را کفایت می‌کند".

← رضایت به خواست الاهی


اگر انسان باور داشته باشد که خداوند متعال همیشه خیرخواه بندگان خود است و به خواست الاهی گردن نهد هیچ دغدغه‌ای نخواهد داشت.

← ارتباط و اطاعت از اولیای الاهی


خداوند به پیامبرش می‌فرماید: "هنگامی که از مردم خمس و زکات دریافت می کنی بر آنها درود بفرست؛ زیراکه صلوات تو بر آنها، مایه آرامش آنها است": «ان صلوتک سکن لهم».

← ازدواج با همسر مومن و صالح


قرآن می‌فرماید: "یکی از نشانه‌ها و آیات الاهی این است که برای شما از جنس خودتان همسرهایی آفرید تا با او به سکونت و آرامش برسید".

← استراحت در شب


خداوند در قرآن می‌فرماید: «هو الذی جعل لکم اللیل لتسکنوا فیه»؛ "او همان کسی است که شب را برای شما قرار داد تا در آن آرام شوید".

← خوردن غذای سالم و طبیعی


در روایات وارد شده است که: سن، (المحاسن‌) عَنْ بَکْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ شَکَا نَبِیٌّ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ إِلَی اللَّهِ الْغَمَّ فَأَمَرَهُ بِأَکْلِ الْعِنَبِ؛ خوردن انگور سیاه، غم و غصه را از بین می‌برد.

← پاکیزگی و نظافت


در روایات زیادی آمده است که: شستن لباس (قال علی عليه‌السلام: غسل الثیاب یذهب بالهم و الحزن)،
و شستن سر (قال الصادق عليه‌السلام: "من وجد هما فلایدری ما هو فلیغسل رأسه") و... باعث از بین رفتن غم و غصه می‌شود. اینها بعضی از عوامل ایجاد آرامش است که در روایات و آیات مطرح شده است.
از طرف دیگر، اگر انسان از چیزهایی که مانع آرامش است و برای انسان پریشانی خاطر می‌آورد دوری کند، زمینه رسیدن به حالت طمأنینه و آرامش را فراهم ساخته است. بعضی از عوامل از بین رفتن آرامش که در روایات بدان‌ها اشاره شده است، عبارت‌اند از:

← دل‌بستگی به دنیا


قال رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وآله: «الرغبة فی الدنیا تورث الغم و الحزن، و الزهد فی الدنیا راحة القلب و البدن»؛ پیامبر اکرم ـ صلي‌الله‌عليه‌وآله ـ فرمود: "رغبت و علاقه به دنیا موجب غم و حزن انسان است و زهد و بی‌رغبتی به دنیا موجب راحتی قلب و بدن است".
امام خمینی ـ رحمة‌الله ـ نیز با توجه به روایات به فرزندشان حاج سید احمد فرمودند: «... من آنچه ملاحظه کردم و مطالعه در حال قشرهای مختلف نمودم، به این نتیجه رسیده‌ام که قشرهای قدرتمند و ثروتمند، رنج‌های درونی و روانی و روحیشان از سایر اقشار بیش‌تر و آمال و آرزوهای زیادی که به آن نرسیده‌اند بسیار رنج‌آورتر و جگر خراش‌تر است... آنچه مایه نجات انسان‌ها و آرامش قلوب است، وارستگی و گسستگی از دنیا و تعلقات آن است که با ذکر و یاد دائمی خدای تعالی حاصل می‌شود».
[۱۶] وعده دیدار، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، نامه ۲۶/۴/۱۳۶۳.


← طمع و چشم داشت به مال مردم


قال رسول الله صلي‌الله‌عليه‌وآله: «من نظر الی ما فی ایدی الناس، طال حزنه و دام اسفه»؛ پیامبر اکرم ـ صلي‌الله‌عليه‌وآله ـ فرمودند: "کسی که به مال دیگران طمع و چشم داشت، داشته باشد حزن و اندوهش طولانی خواهد شد".

← حسادت


امیرالمؤمنین علی ـ عليه‌السلام ـ فرمود: "غیر از حسود ظالمی را ندیدم که شبیه‌ترین کس به مظلوم باشد؛ زیرا دارای قلبی غصه‌دار و حزنی پیوسته است".
[۱۸] مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۳، ص۲۵۶.


← شک و عدم رضایت


رسول خدا ـ صلي‌الله‌عليه‌وآله ـ فرمودند: "همانا که خداوند با حکمت و فضلش، راحتی و شادی را در یقین و رضا قرار داده و غصه و ناراحتی را در شک و نارضایتی گذاشته است".
[۱۹] مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۶۱.


نتیجه بحث

[ویرایش]

پس دست‌یابی به آرامش تنها یک شعار نیست؛ بلکه حقیقتی دست‌یافتنی و دارای راه‌های عملی بسیاری است که در متون دینی به وضوح بیان شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فیومی مقری، أحمد بن محمد بن علی، المصباح المنیر، طمأن.    
۲. رعد/سوره۱۳، آیه۲۸.    
۳. نساء/سوره۴، آیه۱۳۹.    
۴. آل‌عمران/سوره۳، آیه۲۶.    
۵. بقره/سوره۲، آیه۳۸.    
۶. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۴، ص۸۸.    
۷. طلاق/سوره۶۵، آیه۳.    
۸. توبه/سوره۹، آیه۱۰۳.    
۹. روم/سوره۳۰، آیه۲.    
۱۰. یونس/سوره۱۰، آیه۶۷.    
۱۱. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۶، ص۳۲۳.    
۱۲. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۶، ص۸۴.    
۱۳. شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ج۱، ص۶۱۲.    
۱۴. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۶، ص۳۲۳.    
۱۵. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۸، ص۲۴۰.    
۱۶. وعده دیدار، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، نامه ۲۶/۴/۱۳۶۳.
۱۷. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۱۷۴.    
۱۸. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۳، ص۲۵۶.
۱۹. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۶۱.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «حقیقت آرامش»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۸/۱۲.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار