تنبلیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: تنبلی، امام محمدباقر (علیه‌السلام).

پرسش: حدیثی در مورد تنبلی از امام محمدباقر (علیه‌السلام) بفرمایید؟

پاسخ:



نهی از تنبلی

[ویرایش]

تنبلی یکی از آثار غفلت است که به‌شدت در شرع مقدس اسلام از آن نهی شده است و عامل بسیاری از عقب‌افتادگی‌ها و محرومیت‌هاست.

احادیثی از امام علی

[ویرایش]

در این رابطه امام علی (علیه‌السلام) می‌فرمایند:

← حدیث اول


الفشل منقصةٌ؛ کاهلی عامل نقص است؛ یعنی سُستی سبب نقص مرتبه و پستی شخصیت انسان می‌گردد.
[۲] آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ج۱، ص۴۹، ح۱۷۱، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.


← حدیث دوم


آفةُ النُّجْحِ الکَسَلُ؛ آفت پیروزی و کام‌یابی، کاهلی است؛
[۴] آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ‌ج۳، ص۱۱۲، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
یعنی رسیدن به مطالب و حاجات و مقامات بلند علمی و معنوی و هم‌چنین دست‌یابی به اهداف عالیه، با دوری از تنبلی امکان‌پذیر است.

← حدیث سوم


بالعمل یحصل الثواب لا بالکسل؛ به وسیله عمل، ثواب و پاداش‌های نیکو به دست می‌آید، نه با کسالت و کاهلی.
[۶] آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ج۳، ص۲۲۸، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.


حدیثی از امام باقر

[ویرایش]

در همین راستا بسیار مناسب و روشنگر است، روایتی از امام باقر (علیه‌السلام) که در منابع روایی ما موجود است، بیان شود. امام باقر (علیه‌السّلام) می‌فرماید:
«ایّاک و الکسل و الضَجر فانَّهُما مفتاحُ کلِّ شرٍ، من کسل لمْ یؤَدِّ حقاً و من ضجرَ لم یصبر علی حقٍّ؛ از تنبلی و کم‌حوصلگی بپرهیز، که این دو کلید هر شری است. کسی که تنبلی کند، هیچ حقی را نمی‌پردازد و ادا نمی‌کند و آدم کم‌حوصله، در راه حق ثابت و استوار نمی‌ماند».

مهار تنبلی

[ویرایش]

در پایان به یکی از روش‌های مهار تنبلی و دوری از تضییع وقت و عمر گران‌مایه که تقسیم اوقات شبانه‌روز و استقامت داشتن در اجرای این برنامه است، اشاره می‌شود.

← سخنانی از شهید ثانی


عالم زاهد و مربی نمونه و پارسا جناب شهید ثانی در کتاب منیة المرید فی آداب المفید و المستفید که ترجمه آن هم در دسترس می‌باشد، می‌فرماید:
ـ شاگرد (طالب علم، دانش‌جو، کسی که دنبال یادگیری حرفه و فن است) باید اوقات و فرصت‌های شبانه‌روز خود را طبق برنامه خود تقسیم‌بندی و طرح‌ریزی کند؛ زیرا این کار یعنی داشتن برنامه روزانه و تقسیم اوقات، موجب برکت و ازدیاد عمر علمی و فرصت‌های تحصیلی دانش‌جو می‌شود. شاگرد باید باقی‌مانده عمر خویش را غنیمت بشمارد؛ زیرا بازمانده عمر انسان آن‌چنان گران‌بهاست که نمی‌توان آن را ارزیابی کرد و قیمت و بهایی برای آن تعیین کرد. بهترین اوقات و فرصت‌ها برای حفظ کردن، سحرها و ساعات پس از نیمه‌شب و عالی‌ترین فرصت بحث و گفت‌وگوهای علمی، ساعات بامدادان و مطلوب‌ترین موقع برای کتابت و نگارش، اوقات نیمروز و سودمندترین لحظه‌ها برای بررسی و مطالعه و مذاکره شبانگاهان و بازمانده ساعات روز است.
[۸] حجتی، سید محمدباقر، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، ص۶۴۴ ـ ۶۴۵، ترجمه منیة المرید آداب المفید و المستفید، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.


منابع

[ویرایش]

۱. شیوه‌های بالندگی و شکوفایی اراده، محمدحسین حق‌جو، ناشر: انتشارات جواهریان، تهران.
۲. تعلیم و تعلم از دیدگاه شهید ثانی و امام خمینی (رحمهما الله)، سید احمد فهری، مرکز نشر فرهنگی رجاء.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ج۱، ص۲۴، ح۲۱۸.    
۲. آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ج۱، ص۴۹، ح۱۷۱، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
۳. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ج۱، ص۲۸۰، ح۵۳.    
۴. آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ‌ج۳، ص۱۱۲، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
۵. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ج۱، ص۳۰۲، ح۱۱۷.    
۶. آمدی، عبدالواحد، شرح غرر، ج۳، ص۲۲۸، با شرح جمال‌الدین محمد خوانساری، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
۷. حرانی، محمدحسن، تحف العقول، ص۲۹۵، ترجمه آیت‌الله شیخ محمدباقر کمره‌ای، انتشارات کتابچی.    
۸. حجتی، سید محمدباقر، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، ص۶۴۴ ـ ۶۴۵، ترجمه منیة المرید آداب المفید و المستفید، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «تنبلی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۴/۳۱.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار