بهترین اعمالذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: بهترین اعمال، مشکل‌ترین اعمال، کارهای نیکو.

پرسش: گفته شده بهترین اعمال نزد خداوند، مشکل‌ترین آن‌هاست؛ پس دزدی که خیلی مشکل است، احب الاعمال نزد خداست؟

پاسخ: این روایت را که از پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) نقل شده است، باید در کنار صدها آیه و روایت دیگر پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) قرار داد و با توجه به هدف و غرض پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) معنا کرد؛ از این رو شایسته است این‌گونه بگوییم که: بهترین اعمال صالح نزد خدا، مشکل‌ترین آن‌هاست.


بیان حدیث

[ویرایش]

قبل از ورود به بحث باید بگوییم که این جمله (بهترین اعمال، مشکل‌ترین آن‌هاست) روایتی است که از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) نقل شده است. قال رسول الله (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم): افضل الاعمال احمزها.

توضیح

[ویرایش]

قبل از پاسخ به پرسش باید به طور خلاصه به توضیح روایت پرداخت:

← دیدگاه علامه مجلسی


علامه مجلسی می‌گوید: مراد از حدیث این است که افضل هر نوع عمل، مشکل‌ترین آن نوع است؛ مثلاً وضو در سرما و حج پیاده و روزه در تابستان. و...

← اعمال مشکل‌تر و ثواب بیش‌تر


در روایاتی که از ائمه اطهار (علیهم‌السلام) به ما رسیده است، صریحاً یا تلویحاً این مسئله را مطرح کرده‌اند که هر چه عملِ صالح مشکل‌تر باشد، ثواب آن بیش‌تر است. حال مشکل بودن آن، چه از لحاظ جسمی باشد یا از لحاظ روحی.

← نمونه‌ای از اعمال مشکل


به عنوان مثال به چند نمونه از اعمال بیان‌شده در روایات در این زمینه اشاره می‌شود:

←← خواندن نماز شب


خواندن همه نمازهای مستحبی نیکو است و ثواب دارد؛ اما وقتی به روایات مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم تاکید زیادی بر خواندن نماز شب دارند و ثواب زیاد و برکات فراوانی برای آن نقل کرده‌اند که برای نمازهای مستحبی دیگر ذکر نشده است؛ مثلاً غم را از بین می‌برد و اخلاق را نیکو و روزی را زیاد می‌کند و قرض را ادا نموده و چشم را جلا می‌دهد و ... که غالب این برکات برای نمازهای مستحبی دیگر ذکر نشده است.

←← روزه گرفتن در گرمای تابستان


امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: هر کس که یک روز در گرما روزه بگیرد و بسیار تشنه شود، خدای عزوجل هزار فرشته را وکیل می‌کند که دست به صورت او بکشند ... و زمانی که افطار کند، خداوند می‌فرماید: چه‌قدر خوش‌بو هستی. فرشتگانم! گواه باشید که قطعاً او را آمرزیدم.
در حالی که این ثواب به روزه‌ای که در زمستان گرفته شود، تعلق نمی‌گیرد و این به خاطر مشکل‌تر بودن روزه تابستان است.

← مسجد رفتن با پای پیاده


امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: کسی که پیاده به مسجد رود، پایش را روی هیچ خشک و تری نمی‌گذارد، ‌مگر این‌که آن زمین تا زمین هفتم برای او، خداوند را تسبیح می‌کنند.
با توجه به این روایات معلوم می‌شود که اعمال صالحی که انجام آن مشکل‌تر است، اثر بیش‌تری بر انسان می‌گذارد و توجه انسان را بیش‌تر به خدا و معنویات متمرکز می‌کند. بنابراین فضیلت بیش‌تری برای آن‌ها ذکر شده است.

مراد از اعمال

[ویرایش]

برای پاسخ به سؤال مطرح شده باید دید منظور رسول اکرم (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) از کلمه اعمال در این روایت چیست؟ آیا منظور هر عملی است حتی اگر مانند دزدی یا آدم‌کشی یا هر عمل دیگر ناپسند باشد یا منظور پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) از اعمال، اعمال عبادی و کارهای شایسته است؟

← اعمال نیکو و شایسته


اولاً با کمی تفکر و دقت درمی‌ابیم که منظور پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) از اعمال، کارهای نیکو و شایسته است؛ به این دلیل که وقتی به برنامه زندگی پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) و دستورات آن حضرت که برای ما آورده است، مراجعه کنیم، خواهیم دید که از بسیاری کارها شدیداً نهی کرده و آن‌ها را گناه و سرپیچی از دستور خداوند می‌داند؛

← نهی از کارهای ناپسند


به عنوان مثال پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و اهل بیت (علیهم‌السلام) فرموده‌اند: دزدی نکنید و یک‌دیگر را به ناحق نکشید و مال حرام نخورید، به یک‌دیگر ناسزا نگویید، غیبت نکنید، دروغ نگویید، بیهوده جنگ و نزاع به راه نیندازید، کارهای لغو و بیهوده انجام ندهید و...
[۷] شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۲۳، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
[۹] شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۹۳، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
[۱۰] شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۹۵، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
[۱۱] شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۱۹، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
و صدها عمل دیگر که پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) و اهل بیت (علیهم‌السلام) از آن نهی کرده‌اند.

← امر به کارهای پسندیده


در مقابل این‌ها، پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) و اهل بیت (علیهم‌السلام) به دستور خدا، به اعمالی زیادی امر کرده‌اند که یا واجب است یا مستحب است و ثواب در پی دارد؛ مثلا نماز بخوانید، روزه بگیرید، خمس و زکات بپردازید، ‌امر به معروف و نهی از منکر کنید، به حج بروید و اعمال مستحبی انجام دهید؛ مثلاً نماز شب بخوانید، روزه مستحبی بگیرید، همیشه با وضو باشید، نمازهای نافله را انجام دهید و دعا بخوانید و... .
این‌ها گوشه‌ای از برنامه زندگی و دستورات پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) است که برای ما آورده شده است. حال همین پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) با این همه امر و نهی این جمله را فرمودند که: بهترین و با فضیلت‌ترین اعمال، سخت‌ترین و مشکل‌ترین آن‌هاست.
هیچ تردیدی وجود ندارد که پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) این حدیث را با توجه به دیگر سخنان خود گفته است و منظور وی از بهترین اعمال، اعمال عبادی و کارهای مثبت است، نه انجام گناه و کارهای منفی. چون برنامه پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) برای انسان‌ها تشویق و امر به اعمال صالحه است و نهی از گناه و اعمال بد. لذا پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) در این حدیث ما را تشویق اعمال صالح و عبادات سخت و مشکل می‌کند، نه به اعمال گناه.

← خدشه‌ناپذیری عصمت پیامبر


ثانیاً اگر پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) در این حدیث ما را به هر عملی حتی اگر گناه باشد (مثل دزدی) تشویق و ترغیب کند، در گفتار وی خلف و تناقض پیش می‌آید و به مقام عصمت ایشان که امری مسلم و ضروری است، خدشه وارد می‌شود و تمام زحمت‌های چندین‌ساله خود را به باد می‌دهد.

← ناسازگاری با عقل


ثالثاً این با عقل نیز سازگار نیست؛ زیرا کارهای ناشایست اصلاً به عنوان عمل خوب به شمار نمی‌روند تا اگر احیاناً سخت‌ترین بودند، بهترین عمل باشند.

نتیجه بحث

[ویرایش]

در نتیجه این روایت را که از پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) نقل شده است، باید در کنار صدها آیه و روایت دیگر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) قرار داد و با توجه به هدف و غرض پیامبر (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) معنا کرد؛ از این رو شایسته است این‌گونه بگوییم که: بهترین اعمال صالح نزد خدا، مشکل‌ترین آن‌هاست.

منابع

[ویرایش]

۱. ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها در قرآن ـ ابوطالب تجلیل، دفتر تبلیغات اسلامی قم.
۲. ثواب الاعمال، صدوق.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۱۹۱، باب ۵۳، بیروت.    
۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۹، ص۲۲۸، بیروت.    
۳. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۴۲، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.    
۴. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۲، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.    
۵. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۲۷، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.    
۶. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۲۵۱، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.    
۷. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۲۳، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
۸. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۲۴۵، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.    
۹. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۹۳، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
۱۰. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۹۵، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.
۱۱. شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۵۱۹، ترجمه ابراهیم محدث، ‌انتشارات اخلاق، چاپ دوم.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «بهترین اعمال»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۳/۲۱.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار