بصیرت در قیام امام حسین(ع)ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه: بصیرت ، جاودانگی ، قیام امام حسین(ع)
پرسش: نقش بصیرت در جاودانگی قیام امام حسین(ع) چیست؟
پاسخ: بصیرت در نهضت حسینی سبب شد که از قیام امام حسین به عنوان نهضت آگاهانه یاد شود. پس انقلاب امام حسین(ع)، در درجه اوّل باید بدانیم که انقلاب آگاهانه است،‌هم از ناحیه خودش و هم از ناحیه اهل بیت و یارانش. انفجار نیست


تقسیم نهضت ها و انقلاب ها[ویرایش]

نهضت ها و انقلاب ها را به یک اعتبار می توان به دو قسم،‌ انقلاب های انفجاری نا آگاهانه و انقلاب های آگاهانه تقسیم نمود.

← انقلاب های ناآگاهانه
انقلاب های ناآگاهانه با بهره گیری از غفلت یاران و مردم به وجود می آید. رهبران این دسته از قیام ها سعی دارند که از غفلت مردم استفاده کنند و اجازة رشد سیاسی و بصیرت را به یاران نمی دهند. این دسته از قیام ها به دلیل عدم بصیرت یاران استمرار نداشته و نمی توانند الگوی مناسبی برای نهضت های دیگر باشند، از این رو جاودانه نیستند، زیرا جاودانگی در الگودهی ظهور می کند.

← انقلاب های انتخابی
دسته دیگر از انقلاب های انتخابی و بر اساس بصیرت و آگاهی یاران و مردم به وجود می آید. نهضت های همة انبیا از این دسته نهضت ها است، زیرا آن ها برای پیروزی در برابر دشمن ، هیچگاه از غفلت مردم بهره نگرفتند.

بصیرت ویژگی فکری نهضت عاشورا[ویرایش]

از این رو یکی از ویژگی های فکری و عملی در نهضت عاشورا بصیرت و بینش بود. یاران امام با رشد فرهنگی و با شناخت عمیق از ا مام و حجت خدا و شناخت دشمنان دین و شناخت حق و باطل به امام حسین(ع) پیوستند و جهاد و قیام آنان مکتبی و عقیدتی بوده و بر اساس انجام تکلیف الهی به دور از هر گونه تعصبات قومی و جاهلی و یا تحریک دشمنان و فریبکاری جناح باطل صورت گرفت. چنانکه یاران علی(ع) نیز با بصیرت و آگاهی به حمایت از علی(ع) پرداختند. علی (ع) درباره یاران خود فرمود : "حملوا بصائرهم علی اسیافهم؛ [۱] بصیرت های خویش را بر شمشیر هایشان سوار کردند". یعنی اگر در میدان نبرد تیغ می زدند از روی بصیر بود .

← بصیرت یاران امام
بر اساس بصیرت یاران امام حسین(ع) بود که امام سجاد(ع) یکی از ویژگی های عمومی خود حضرت عباس (ع) را بصیرت و آگاهی او در صحنه کربلا داشت: "کان عمّنا العباس بن علیّ نافذ البصیره صلب الایمان". [۲]
نافع بن هلال شب عاشوار پس از سخنان امام حسین(ع) برخاست و ضمن اعلام وفاداری گفت: "فانّا علی نیّاتنا و بصائرنا؛ [۳] همان انگیزه ها و بصیرت ها را داریم و از دست نداده ایم".
عباس بن شبیب، وقتی خدمت امام حسین(ع) رسید و خطاب به او گفت: سللام بر تو ای اباعبدالله! خدا را گواه می گیریم که من بر آیین تو و آیین و خط مشی پدرت هستم. [۴]
نکته قابل دقت آن است که یاران امام نه تنها تحت تأثیر فریب کاری های دشمن قرار نگرفتند و جذب دشمن نشدند، بلکه دشمن شناسی را یکی از افتخارات خود دانستند. بریر در صحنه کربلا وقتی با چهره های خبیث از سپاه دشمن گفتگو می کرد گفت: الحمدالله الذی زادنی فیکم البصیره؛ [۵] سپاس خدایی را که بصیرت و شناخت مرا درباره شما افزون ساخت.
در راه دوست کشته شدن آرزوی ماست
دشمن اگر چه تشنه به خون گلوی ماست
گردیم دور یار، چون پروانه گیرد شمع
چون سوختن در آتش عشق آرزوی ماست
از جان گذشته ایم و به جانان رسیده ایم
در راه وصل، این تن خاکی عدوی ماست
خاموش گشته ایم و فراموش کی شویم
بس این قدر که در همه جا گفتگوی ماست
ما را طواف کعبه بجز دور یار نیست
کز هر طرف رویم، خدا رو بروی ماست [۶]

←← بصیرت یاران امام از کلام خود امام حسین(ع)
وفاداری و بصیرت امام حسین(ع) سبب شد که آن حضرت از یاران خود به عنوان با وفاترین و بهترین یاران یاد کند: "فإنی لا أعلَم أصْحَاباً أَوفَی و لا خَیْراً مِن أصْحَابی ...". [۷] درزیارت ناحیه مقدسه می خوانیم: "السلام علیکم خیر انضار...". [۸]

دوسویه بودن بصیرت در قیام امام حسین(ع)[ویرایش]

بصیرت در قیام امام حسین(ع) دو سویه است: یک سوی آن بصیرت رهبری قیامت است و یک سوی دیگر آن بصیرت یاران امام و نهضت سازان است.
← رهبر قیام
امام حسین(ع) به عنوان رهبر قیام اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر خود و خباثت دشمن را می شناخت. او می دانست که در یک جنگ نابرابر شرکت نموده و آیندة جنگ - به حسب ظاهر بر نفع او نیست. امام حسین(ع) در موارد متعددی اهداف قیام خود را انجام تکلیف الهی، اصلاح امت اسلامی، [۹] حفظ دین و ارزش های دینی [۱۰] و انجام دو فریضه امر به معروف و نهی از منکر [۱۱] [۱۲] و مبارزه علیه رهبر قانون شکن [۱۳] [۱۴]دانست،‌که حالی از بصیرت رهبری آن است.
از سوی دیگر آن حضرت نهضت خود را از انقلاب های غیر مقدس - که بر اساس دنیا گرایی، نا آگاهی فساد و ... به وجود می آیند جدا کرد. او فرمود:‌"... این لم اخرج اشراً ولا بطراً و لا مفسداً و لا ظالماً ...". [۱۵] [۱۶]
امام حسین(ع) با خطبه خواندن و بیان اهداف قیام خود به رشد فرهنگی و فرهنگ پروری پرداخت تا مردم با اهداف قیام او آشنا شده و دین ستیزی دشمنان را بشناسد. همچنین آن حضرت بارها یاران خود را به بصیرت و آگاهی فرا خواند و از آنان خواست که جنگ را رها کنند و آینده جنگ به نفع آنان نیست. امام حسین(ع) در شب عاشورا خطاب به یاران و اصحاب خود فرمود:‌" اینان (دشمنان) مرا و همه کسانی را که پیش روی من جهاد میکنند خواهند کشت. پس از غارت، خانواده مرا به اسارت خواهند برد. بیم آن دارم که شما از این ها خبر نداشته باشید ... نیرنگ نزد ما حرام است. هر کس دوست ندارد با ما باشد باز گردد". [۱۷]
بصیرت در نهضت حسینی سبب شد که از قیام امام حسین به عنوان نهضت آگاهانه یاد شود. شهید مطهری می نویسد: "... پس انقلاب امام حسین(ع)، در درجه اوّل باید بدانیم که انقلاب آگاهانه است،‌هم از ناحیه خودش و هم از ناحیه اهل بیت و یارانش. انفجار نیست...". [۱۸]

پانویس[ویرایش]
 
۱. بحار الانوار، علامه مجلسی، ج ۲۹، ص۶۱۶    
۲. اعیان الشیعه، سیدمحسن امین حسینی عاملی، ج ۷، ص ۴۳۰
۳. جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص ۲۰۵، به نقل از عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۳۱۶.
۴. وقعه الطّف، لوط بن یحیی ابومخنف، ص ۲۳۷
۵. جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص ۲۰۵، به نقل از عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۳۱۶
۶. جواد محدثی، فرهنگ عاشورا،، ص ۵۳
۷. قتل خوارزمی،‌ خطیب خوارزمی، ج ۱، ص ۲۲۶ و لهوف، سید بن طاوس، ص ۷۹
۸. مفاتیح الجنان، زیارت ناحیة مقدسه
۹. بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج ۴۴،‌ص ۳۲۹    
۱۰. حیاه الامام الحسین بن علی(ع)، شیخ باقر شریف القرشی، ج ۲، ص ۲۶۴    
۱۱. مقتل خوارزمی، خطیب خوارزمی، ج ۱، ص ۱۸۶
۱۲. بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج ۴۴، ص ۳۲۸    
۱۳. الکامل فی التاریخ؛ ابن اثیر، ج ۳، ص ۴۰۸
۱۴. تاریخ طبری،‌محمد بن جریر طبری، ج ۴، ص ۳۰۴
۱۵. بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج ۴۴، ص۳۲۹    
۱۶. موسوعه کلمات الامام الحسین،گروه حديث پژوهشکده باقرالعلوم- عليهالسلام- ص ۳۹۹
۱۷. موسوعه کلمات الامام الحسین،گروه حديث پژوهشکده باقرالعلوم- عليهالسلام- ص ۳۹۹
۱۸. حماسه حسینی، رتضی مطهری، ج ۲، ص ۲۶۵    


منبع[ویرایش]
سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی    






جعبه‌ابزار