امام سجاد و عاشوراذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امام سجاد علیه‌السلام، عاشورا.
پرسش: نقش امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ در حماسه عاشورا و حفظ آثار آن چه بود؟
پاسخ: امام حسین ـ علیه‌السلام ـ براساس وظیفه الهی خویش و با هدف احیای اسلام و جلوگیری از انحراف در دین و برای زنده نمودن سنت نبوی و روشن نمودن این قضیه که اسلام راستین غیر از آن اسلامی است که بنی‌امیه در جامعه مطرح کرده‌اند، قیام نموده و برای همیشه تاریخ روشن کرد که مکاتب و مذاهب خارج از مسیر اهل‌بیت باطل است.


هدف امام حسین از قیام[ویرایش]

امام حسین ـ علیه‌السلام ـ با قربانی کردن خود و بهترین یارانش در این راه، هدف خود را به آیندگان درس داد. و نشان داد که فرزند رسول خدا و معیار حق و اسلام و قرآن است و بنی‌امیه و سایر خلفا همه از مسیر حق خارج هستند. درحقیقت هدف امام پاسداری از امامت بود که امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ با مواضع خاص که با توجه به شرایط خاص زمان خود این هدف امام را محافظت نمود و استمرار مسیر هدایت را با امامت استوار نمود و تمام اهداف قیام امام حسین را در دوره اسارت و پس از آن تبیین نمود.

مراحل حماسه تاریخی عاشورا[ویرایش]

برای رهایی از ذلت و بردگی و بازیابی عزت و آزادگی و فراهم ساختن زمینه یک انقلاب ریشه‌دار و بنیادی در سطح گسترده بر ضد بیداد و اختناق، راهی جز آگاهی و بیدارسازی مردم نیست. امام حسین ـ علیه‌السلام ـ برای رسیدن به هدف مهم به امر خداوند قیام نمود. این حماسه تاریخی دو مرحله داشت: ۱. مرحله اول روز عاشورا؛ ۲. مرحله دوم: بعد از عاشورا...

← ۱. مرحله اول:در روز عاشورا امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ مبتلا به بیماری سختی بود، با این وجود وقتی ندای «هل من ناصر» امام حسین ـ علیه‌السلام ـ را شنید، با آنکه از شدت ضعف و ناتوانی قدرت برداشتن شمشیر را نداشت؛ راه میدان را در پیش گرفت، ام‌کلثوم خواست مانع شود، امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ فرمود: «ای عمه! دست از من بردار و بگذار تا پیش روی پسر پیغمبر ـ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ـ جهاد کنم.» حضرت سیدالشهدا ـ علیه‌السلام ـ به خواهرش فرمود: «بازدار او را تا کشته نگردد و زمین از نسل آل‌محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ـ خالی نماند.» بدین ترتیب امام زین‌العابدین ـ علیه‌السلام ـ به‌عنوان یک مجاهد ـ با وجود بیماری شدید‌ ـ در جهاد شرکت جست و به‌عنوان مطیع مطلق ولایت به‌سوی خیمه بازگشت تا به‌گونه‌ای دیگر برای ادامه جهاد وارد عرصه پیکار شود. [۱]

← ۲. مرحله دوم:این مرحله از عصر عاشورا آغاز گردید و پرچم خونین عاشورا به دست امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ برافراشته شد. امام ـ علیه‌السلام ـ مبارزات خود را در ابعاد گسترده‌ای آغاز نمود و از هر فرصتی در این راستا استفاده کرد که مهم‌ترین آنها را می‌توان در چند بخش زیر خلاصه کرد:

ابعاد مبارزات امام سجاد[ویرایش]


← ۱. خطبه‌های آتشین:امام ـ علیه‌السلام ـ برای روشنگری مردم و تبیین معارف حقه و پرده‌برداری از چهره منفور بنی‌امیه خطبه‌هایی ایراد فرمودند که اهم آنها از این قرار است:

←← الف. خطبه کوفه:امام ـ علیه‌السلام ـ به جمعیتی که برای تماشای اسیران آمده بودند اشاره کرد که ساکت شوند، همه سکوت کردند، آنگاه پس از ستایش خدای متعال خود را معرفی فرمود و با سخنان کوتاه و جانگداز در آن محیط اختناق و ارعاب، طوفانی به پا ساخت. خطبه امام ـ علیه‌السلام ـ چنان در عمق روح و جان مردم نفوذ کرد که ناگهان از هر سو صدای شیون و ندای ندامت بلند شد و مردم همگی از آن حضرت اعلام حمایت نمودند و از دشمنان آنان برائت جستند. [۲]

←← ب. خطبه شام:مردم شام در اثر تبلیغات چهل ساله معاویه شناخت صحیحی از اسلام و خاندان نبوت ـ علیهم‌السلام ـ نداشتند. امام سجاد ـ علیه‌السلام ـ با کلام خود در مجلس یزید و در مقرّ حکومت اموی غوغایی ایجاد کرد و در میان اقشار مختلف مردم چنان تحولی به وجود آورد که یزید ترسید شورش شود و به مؤذن دستور داد اذان بگوید اما با ادامه سخنان امام ـ ‌علیه‌السلام ـ فشار افکار عمومی بر یزید اوج گرفت و او مجبور شد بر خلاف مواضع قاطع قبلی، خود را تبرئه کند و مسئولیت فاجعه کربلا را به گردن ابن زیاد اندازد. [۳]

←← ج. خطبه مدینه:هنگامی که کاروان امام ـ علیه‌السلام ـ به نزدیکی مدینه رسید مردم مطلع شده و به استقبال آنها آمدند، امام ـ علیه‌السلام ـ در میان آنها خطبه شورانگیزی ایراد فرمودند و در ضمن آن صحنه جانگداز عاشورا و جنایات بنی‌امیه را بازگو کردند و با بیانات روشنگرانه خود پرده از حکومت جائر یزید برداشتند. [۴] و اذهان مردم مدینه را نسبت به بنی‌امیه آگاه کردند و این زمینه‌ای شد که بسیاری از قیام‌ها بر علیه امویان در مدینه شکل بگیرد.

← ۲. تبیین معارف حقه و مبارزه در قالب دعا:امام زین‌العابدین ـ علیه‌السلام ـ در محیطی که ارعاب و اختناق حاکم بود مباحث سیاسی و اصول اعتقادی را در قالب دعا بیان می‌فرمود که مهم‌ترین آنها مسئله امامت و رهبری حقیقی جامعه اسلامی و غصب و تصاحب آن توسط حکام جور بود. [۵]

← ۳. برخورد و مبارزه با علمای درباری: اینان کسانی بودند که فکر و ذهن مردم را به سوی بنی‌امیه جهت می‌دادند و آنان را با وضعی که بنی‌امیه طالب آن بودند در جامعه حاکم باشد، عادت می‌دادند و افکار ناشایست و فرهنگ نادرست اموی را در قالب اسلام به خورد مردم می‌دادند؛ به‌عنوان مثال برخورد شدید امام ـ علیه‌السلام ـ با محمد بن مسلم زهری محدث برجسته درباری است. [۶]

← ۴. زنده نگه‌داشتن یاد و خاطره عاشورا: واقعه عاشورا در افکار عمومی برای حکومت اموی بسیار گران تمام شد و مشروعیت آن را زیر سؤال بود، اما برای اینکه این فاجعه عظیم فراموش نشود امام با گریه بر شهیدان و زنده نگه‌داشتن خاطره آنان مبارزه منفی را به صورت گریه ادامه داد. [۷] شكی نيست كه اين اشک‌های سوزان ريشه عاطفی داشت؛ اما چگونگی برخورد آن حضرت با اين موضوع اثر و نتيجه سیاسی داشت. يادآوری مكرر قضيه كربلا نمی‌گذاشت ظلم و جنايات حكومت بنی‌اميه از خاطره‌ها فراموش شود.
بنابراين سیدالشهدا ـ عليه‌السلام ـ حماسه بزرگی در روز عاشورا و در زمین كربلا خلق نمود و امام سجاد ـ عليه‌السلام ـ اين حادثه تاريخی را از قيد زمان و مكان رها نمود و شعار «كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا» را جاودانه ساخت.

← ۵. تربيت شاگردان و اصحاب خاص: تربیت شاگردان و اصحاب خاصی كه هريك از آنها حافظ دستاوردهای مکتب عاشورا و امامت بودند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۱ ش، ج ۴۵، ص ۴۶.    
۲. جلالی، سیدمحمدرضا، جهاد الامام السجاد علیه‌السلام، دارالحدیث، چاپ اول،۱۴۱۸ هـ ق، ص ۴۸.
۳. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، تهران، مکتبة الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۱ ش، ج ۴۵، ص ۱۳۷.    
۴. قندوزی حنفی، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع الموده، دار الاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ ه ق، ج ۳، ص ۹۳.    
۵. امام زین‌العابدین علیه‌السلام، صحیفه سجادیه، دفتر انتشارات اسلامی، جامعة مدرسین، چاپ چهارم، ۱۳۷۵ هـ ش، ص ۹۹.
۶. قمی، عباس، سفینة البحار، تهران، کتابخانه ثنایی، ج ۱، ص ۵۷۳.
۷. الاربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه، بیروت، دارالاضواء، نوبت دوم، ۱۴۰۵ ه ق، ج ۲، ص ۳۱۴.    


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم    



رده‌های این صفحه : تاریخ معصومان | امام سجاد




جعبه‌ابزار