امام حسین و تلاوت قرآنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: تلاوت قرآن، امام حسین علیه‌السلام، مدینه، مکه، کربلا.

پرسش: امام حسین ـ علیه‌السلام ـ هنگام عزیمت از مدینه تا مکه و مکه تا کربلا چه آیاتی را به تناسب حادثه تلاوت فرمود؟

پاسخ: با تحقیق در منابع تاریخی و حدیثی چنین برمی‌آید که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ در مسیر حرکتشان از مدینه تا کربلا در جایگاه‌های مختلف به تناسب، آیاتی را تلاوت فرمودند.


تلاوت قرآن توسط امام حسین[ویرایش]

با تحقیق در منابع تاریخی و حدیثی که ما به آنها دست‌رسی داشتیم؛ چنین برمی‌آید که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ در مسیر حرکتشان از مدینه تا کربلا در جایگاه‌های مختلف به تناسب آیاتی را تلاوت فرمود که در دو قسمت از مدینه به مکه و از مکه به کربلا بیان می‌شود.

عزیمت به مکه[ویرایش]

آیاتی که امام حسین علیه‌السلام هنگام خروج از مدینه و رهسپار شدن به‌سوی مکه خواندند، عبارت‌اند از:

← آیه ۲۱ سوره قصص
در شب یک‌شنبه بیست و هشتم ماه رجب، هنگام خروج از مدینه و رهسپار شدن به‌سوی مکه که فرزندان، برادرزادگان و برادرانش نیز با بیشتر خاندانش همراه او بودند، جز برادرش محمد بن حنفیه، این آیه شریفه را قرائت فرمود: [۱] [۲] «فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنی‌ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمینَ؛ [۳] موسی ترسان و نگران از آن‌جا بیرون رفت (در‌حالی‌که‌) می‌گفت: «پروردگارا! مرا از گروه ستم‌کاران نجات بخش».
طبق این آیه، حضرت موسی علیه‌السلام برای رهایی از شر فرعونیان از مصر به‌سوی مدین خارج شد. [۴] [۵]

←← مراد از تلاوت آیه مذکور
امام حسین ـ علیه‌السلام ـ با خواندن این آیه حال خروج خود را از شهر مدینه به حال خروج حضرت موسی ـ علیه‌السلام ـ از مصر تشبیه کرده که آن‌ حضرت از ترس فرعون مصر ناچار به ترک شهر و دیار و فرار از شهر گردید و امام حسین ـ علیه‌السلام ـ نیز به خاطر فرعون زمان خود مجبور به ترک دیار و خانه و کاشانه خود شد.

← آیه ۲۱ سوره قصص
وقتی آن‌ حضرت در ماه شعبان داخل در مکه شد، این آیه شریفه را خواند: [۶] «وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ قالَ عَسی‌ رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنی‌ سَواءَ السَّبیل‌؛ [۷] و چون به‌سوی (شهر) مَدْیَن رو نهاد (با خود) گفت: « امید است پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند».

عزیمت به کربلا[ویرایش]

آیاتی که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ در مسیر رهسپار شدن به‌سوی عراق و کربلا به مناسبت‌هایی قرائت فرمود، به شرح زیر است، و گفتنی است که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ در این مسیر به کوفه نرفت.

← آیه ۴۱ سوره یونس
وقتی امام حسین ـ علیه‌السلام ـ از مکه بیرون آمد، فرستادگان عمرو بن سعید بن عاص به فرمان‌دهی یحیی بن سعید راه آن‌ حضرت را گرفتند و گفتند: «باز گرد! کجا می‌روی؟» اما امام حسین ـ علیه‌السلام ـ مقاومت کرد و روان شد و دو گروه به جلوگیری هم‌دیگر پرداختند و تازیانه‌ها به یک‌دیگر زدند. حسین ـ علیه‌السلام ـ و یاران آن‌ حضرت به سختی مقاومت کردند. پس از آن، امام حسین ـ علیه‌السلام ـ به راه خویش رفت که بر او فریاد زدند: «ای حسین! مگر از خدا نمی‌ترسی؟ از جماعت بیرون می‌شوی و میان این امت تفرقه می‌اندازی!»، امام حسین ـ علیه‌السلام ـ این آیه شریفه را خواند: [۸] [۹] «لِی عَمَلِی وَ لَکُمْ عَمَلُکُمْ أَنْتُمْ بَرِیئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَ أَنَا بَرِی‌ءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ؛ عمل من برای من، و عمل شما برای شماست! شما از آنچه من انجام می‌دهم بیزارید و من (نیز) از آنچه شما انجام می‌دهید بیزارم»! [۱۰]

← آیه ۲۳ سوره احزاب
در اثنای سفر امام حسین ـ علیه‌السلام ـ به عراق خبرهای ناگواری به امام علیه‌السلام رسید که کشته شدن جناب مسلم بن عقیل، هانی، قیس بن مسهر صیداوی و عبدالله بن یقطر از آن جمله بود. [۱۱] وقتی خبر شهادت قیس بن مسهر صیداوی را به حضرت امام حسین ـ علیه‌السلام ـ دادند، چشم‌هایش پر از اشک شد و این آیه شریفه را تلاوت کردند: [۱۲] «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضی‌ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِیلا؛ [۱۳] در میان مؤمنان مردانی هستند که بر سر عهدی که با خدا بستند صادقانه ایستاده‌اند بعضی پیمان خود را به آخر بردند (و در راه او شربت شهادت نوشیدند)، و بعضی دیگر در انتظارند و هرگز تغییر و تبدیلی در عهد و پیمان خود ندادند».

← آیه ۱۵۶ سوره بقره
عبدالله و منذر اسدی وقتی در ثعلبیه [۱۴] («ثعلبیه»؛ نام یکی از منزلگاه‌های نزدیک کوفه است که امام حسین ـ علیه‌السلام ـ در مسیر خود از آنجا گذشت. این مکان، به نام ثعلبه، مردی از بنی‌اسد است که در آنجا فرود آمده و ساکن شده و چشمه‌ای حفر کرده بود؛ در این محل که قناتی داشته، امام حسین ـ علیه‌السلام ـ بار افکند و یک شب آنجا ماند).
به امام حسین ـ علیه‌السلام ـ خبر شهادت مسلم بن عقیل و هانی را دادند، امام ـ علیه‌السلام ـ فرمود: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ؛ [۱۵] ما از آنِ خداییم و به‌سوی او باز می‌گردیم».
و امام ـ علیه‌السلام ـ و پیوسته این جمله را تکرار می‌فرمود. [۱۶]

← آیه ۵۱ سوره کهف
پس از آن‌که عبیدالله بن حر جعفی دعوت امام حسین ـ علیه‌السلام ـ را نپذیرفت و گفت اسبم را به شما هدیه می‌دهم، امام از وی روی گرداند و فرمودند: «حال که در راه ما از نثار جان دریغ می‌کنی، ما نیز به مال تو نیازی نداریم»، سپس این آیه را تلاوت فرمود: [۱۷] [۱۸] «وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّینَ عَضُداً؛ [۱۹] و من هیچ‌گاه گمراه‌کنندگان را دستیار خود قرار نمی‌دهم!».

پانویس[ویرایش]
 
۱. طبرسی، فضل بن حسن‌، إعلام الوری بأعلام الهدی‌، ج ۱، ص ۴۳۵، مؤسسه آل البیت (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.    
۲. شیخ مفید، الإرشاد، ج ۲، ص ۳۵، کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.    
۳. قصص (۲۸)، آیه ۲۱.    
۴. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۳۷، محقق و مصحح:موسوی جزائری، طیب‌، دارالکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.    
۵. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۲۰، ص ۳۴، دارالمعرفة، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.    
۶. شیخ مفید، الإرشاد، ج ۲، ص ۳۵ ۳۶، کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.    
۷. قصص (۲۸)، آیه ۲۲.    
۸. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک،‌ ج ۵، ص ۳۸۵، دارالتراث‌، بیروت، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.    
۹. ابن نما حلی، نجم‌الدین جعفر بن محمد، مثیر الأحزان‌، ص ۳۹، مدرسة الإمام المهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه)، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۶ق.    
۱۰. یونس (۱۰)، آیه ۴۱.    
۱۱. شیخ مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد، ج ۲، ص ۱۰۳، کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.    
۱۲. جزری‌، عزالدین ابن اثیر، الکامل فی التاریخ‌، ج ۴، ص ۵۰، دار الصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق.    
۱۳. احزاب (۳)، آیه ۲۳.    
۱۴. یاقوت حموی، شهاب الدین ابوعبدالله، معجم البلدان، ج ۲، ص ۷۸ ۷۹، دار صادر، بیروت، چاپ دوم، ۱۹۹۵م.    
۱۵. بقره (۲)، آیه ۱۵۶.    
۱۶. شیخ مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد، ج ۲، ص ۷۴، کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.    
۱۷. مقرّم، عبدالرزاق‌، مقتل الحسین (علیه‌السلام)، ص ۱۹۴، مؤسسة الخرسان للمطبوعات‌، بیروت، ۱۴۲۶ق.    
۱۸. شیخ صدوق، محمد بن علی، الأمالی، ص ۱۵۴ ۱۵۵، کتابچی، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.    
۱۹. کهف (۱۸)، آیه ۵۱.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «تلاوت قرآن»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۷/۱۹.    






جعبه‌ابزار