اسم در بسم اللهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: اسم، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، سبح اسم ربک الاعلی.

پرسش: مقصود از «اسم» در «بسم الله الرحمن الرحیم» چه می‌باشد؟ اگر مقصود همان «الله» باشد؛ چرا دو الله پشت سر هم آمده است؟ و اگر غیر از این است، چه معنایی دارد؟ و مقصود از اسم در «نحن اسماء الله» ،«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی» و... چیست؟

پاسخ:



اضافه اسم به الله[ویرایش]

اضافه کلمه «اسم» به سوی «اللّه» از قبیل اضافه بیانیه نیست تا منظور از کلمه «اللّه» و «الرحمن الرحیم» مجرد الفاظ این کلمات باشد، نه مفهوم آنها؛ زیرا اولاً: این احتمال بعید به نظر می‌رسد. ثانیاً: اگر منظور از «اسم»، مجموع این سه کلمه باشد، آنها که به‌صورت مجموع نام خدا نیست و اگر یک‌یک آنها منظور باشد، در این صورت نیز لازم بود در میان آنها «واو عطف» باشد تا آنها را از هم جدا سازد و بدین صورت خوانده شود: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ». به همین جهت باید گفت؛ اضافه «اسم» به‌سوی «اللّه» اضافه معنوی است و منظور از «اللّه» هم مفهوم آن است نه لفظ آن؛ یعنی کلمه «اللّه» در معنای خود به کار رفته است نه این‌که منظور از آن خود لفظ «اللّه» باشد.

کاربرد اسم در معنای عمومی خود[ویرایش]

بنابراین باید گفت که کلمه «اسم» در معنای عمومی و جامع خود که می‌تواند به تمام اسما و نام‌های الهی مشتمل باشد، به کار رفته است؛ و با گفتن کلمه «بسم اللّه» مفهوم کلی اسم خدا منظور می‌شود و به مصداق اشاره می‌گردد؛ چون اسم اعظم پروردگار (الله) بزرگ‌ترین مصداق نام‌های پروردگار است؛ و با مفهوم کلی اسم پروردگار بهتر و بیش‌تر تطبیق می‌کند و با گفتن کلمه «اسم» از تمام اسما و نام‌های دیگر پروردگار پیش‌تر و بیش‌تر به ذهن گوینده و شنونده سبقت و مبادرت می‌کند. [۱]


مراد از اسم[ویرایش]

پس، مقصود از «اسم» در «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» خود «الله» نیست؛ بلکه الله مصداق اکمل و اعظم نام‌های الهی است.

«سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی»؛
[۲] منزه شمار نام پروردگار بلندمرتبه‌ات را!

← دیدگاه مفسران
جمعی از مفسران معتقدند که منظور از «اسم» در اینجا «مُسمّی» (ذات مقدس) است. [۳] [۴]

درحالی‌که جمعی گفته‌اند: منظور خود نام پروردگار است، البته نامی که دلالت بر مسمی می‌کند، [۵] [۶] و میان این دو تفسیر تفاوت چندانی نیست.

به‌هر‌حال منظور این است که نام خداوند در ردیف نام بت‌ها قرار داده نشود، و ذات پاک او را از هرگونه عیب و نقص، و صفات مخلوق‌ها و عوارض جسم و جسمانیت، و هرگونه محدودیت و نقصان منزه بشمریم، نه همچون بت‌پرستان که نام او را در کنار نام بت‌های خود قرار می‌دهند، یا کسانی که او را جسم و جسمانی می‌شمرند. [۷]

پانویس[ویرایش]
 
۱. خویی، سید ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، ص ۴۳۳، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، قم، بی‌تا.    
۲. اعلی (۸۷)، آیه ۱.    
۳. شریف لاهیجی، محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، تحقیق: حسینی ارموی (محدث)، میر جلال الدین، ج ۴، ص ۷۵۹، دفتر نشر داد، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۳ش.
۴. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، ج ۲۱، ص ۱۴، ناصر خسرو، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۴ش.
۵. شبر، سید عبدالله، تفسیر القرآن الکریم، ص ۵۵۵، دارالبلاغة للطباعة و النشر، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.    
۶. بلخی، مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق:شحاته، عبدالله محمود، ج ۴، ص ۶۶۹، دار إحیاء التراث، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.
۷. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۶، ص ۳۸۴، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    



جعبه‌ابزار