اسرار وقوف در عرفاتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: عرفات، مواقف حج.

پرسش: با سلام و احترام لطفا اسرار وقوف در عرفات، فضیلت و آداب آن را به تفصیل بیان فرمائید؟

پاسخ: درباره راز وقوف در عرفات روایات زیادی وجود دارد که همگی نشان از عظمت و فضیلت این روز مبارک دارند. در ادامه به این روایات اشاره می‌شود.


اهمیت وقوف در عرفات[ویرایش]

امیرالمؤمنین امام علی‌ (علیه‌السلام) درباره‌ راز وقوف در عرفات می‌فرماید:"عرفات خارج از مرز حرم است و مهمان خدا باید بیرون دروازه، آن قدر تضرّع کند تا لایق ورود حرم شود. [۱] از این‌رو شب و روز عرفه دعاهای مخصوص دارد که جزو فضایل برجسته و وظایف مهم روز عرفه است. بنابراین، خداوند این گونه مهمانان خود را برای ورود در خانه‌ای که انبیاء (علیهم‌السلام) به طهارت آن قیام و اقدام کرده‌اند،«"وَ عَهِدْنا إِلی‌ إِبْراهیمَ وَ إِسْماعیلَ أَنْ طَهِّرا بَیْتِی."‌ [۲]» تطهیر و پاک می‌کند؛ زیرا خداوند در خانه پاک، تنها مهمانان پاک را می‌پذیرد.

اسرار وقوف در عرفات[ویرایش]

اسرار عرفات فراوان است، برخی از آنها که در حدیث شبلی [۳] بدان‌ها اشاره شده عبارتند است از:

← افزایش معرفت
وقوفِ در عرفات برای آن است که انسان به معارف و علوم دینی واقف شده و از اسرار الهی نظام آفرینش باخبر شود. بداند که خداوند به همه‌ نیازهای او واقف و بر رفع همه‌ آنها توانا است. خود را به خدا بسپارد و فقط او را اطاعت کند که طاعت او سرمایه و وسیله‌ هر بی‌نیازی است:"و طاعته غنی". [۴]
از این‌رو امام سجاد ‌(علیه‌السلام) به سائلی که در روز عرفه گدایی می‌کرد، فرمود:«"ویحک! أغیر ‌الله تسأل فی هذا الیوم. إنه لیرجی لما فی طون الحبالی فی هذا الیوم أن یکون سعیداً"؛ [۵]"وای بر تو! آیا در چنین روزی، دست نیاز به‌سوی غیر‌خدا دراز می‌کنی؛ در چنین روزی برای کودکان در رحمْ امید سعادت می‌رود". »کسی که در این جا از خدا غیر ‌خدا را طلب کند زیان کرده است. امام سجاد ‌(علیه‌السلام) کسانی را که در چنین زمان و مکانی دست نیاز به سوی دیگران دراز می‌کنند، بدترینِ انسان‌ها معرفی فرمود:"ؤلاء شرار من خلق ‌الله. الناس مقبلون علی‌ الله و هم مقبلون علی‌الناس". [۶]

← ادراک و شهود
سرزمین عرفات محل ادراک و شهود است؛ یعنی حج‌گزار باید در آن جا بر این نکته عارف شود که خدای سبحان به نهان و آشکار و صحیفه‌ قلب او و رازهای آن و حتی آن چه برای خود او روشن نیست و به طور ناخود آگاه در زوایای روح او می‌گذرد، آگاه است:‌ "و إن تجهر بالقول فإنّه یعلم السرّ و أخفی" [۷]
انسان اگر بداند که قلبش در مشهد و محضر حق است، همان‌طور که خود را به گناهان جوارحی نمی‌آلاید، گناه جوانحی نیز نمی‌کند و قلبش را از خاطرات آلوده تنزیه می‌کند.

← تبعیت از سالار شهیدان
شایسته است در روز عرفه حج‌گزار همانند سالار شهیدان حسین ‌بن علی ‌(علیهماالسلام) در جانب چپ کوه " جبل‌الرّحمة "("جبل الرحمة"، جدای از کوه‌های اطراف خود، در سرزمین عرفات واقع است.رسول‌ اکرم‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) بر تخته‌سنگی از این کوه ایستاد و خطبه‌ معروف عرفات را ایراد فرمود. هم چنین سالار شهیدان امام حسین‌(علیه‌السلام) دعای بلند روز عرفه را در دامنه‌ این کوه خواندند. بر قلّه جبل‌الرحمة، قبه‌ای به نام حضرت آدم‌ (علیه‌السلام) قرار دارد که نماز‌گزاردن در آنجا مکروه است.) که در سرزمین عرفات واقع است رو ‌به کعبه ایستاده و دعای عرفه را زمزمه کند.

← مسجد نمره
بخشی از سرزمین عرفات منطقه‌ای است به نام "نَمِره" که مسجدی به این نام در آن واقع است. امام سجّاد ‌(علیه السلام) در بیان راز این محدوده فرمود: معنای حضور در "نمره" این است که:"خدایا! من به چیزی امر نمی‌کنم، مگر این که قبلا‌ً خود مؤتمِر باشم و از چیزی بر‌حذر نمی‌دارم، مگر این که خود قبلا‌ً پرهیز کرده باشم" [۸]

← وادی نمره
وادی "نَمِره" که در حدیث شبلی از آن به عنوان "نَمِرات" نیز یاد شده نام منطقه‌ای وسیع در سرزمین عرفات است که تقریباً در سَمْتِ مماسِ عرفات با حرم است. امام سجاد‌ (علیه‌السلام) فرمود: هنگام ورود به این منطقه باید آگاه باشید که این سرزمین، سرزمین شهادت، معرفت و عرفان است؛ یعنی همان‌گونه که خدا و ملائکه شاهدند، این سرزمین وسیع نیز شاهد اعمال زائران خانه‌ خدا است و کاملا‌ً آگاه است که حاجی با چه نیتی آمده و با چه انگیزه‌ای بر‌می‌گردد و به آن شهادت می‌دهد [۹]

روز عرفه[ویرایش]

روز عرفه از اعیاد بزرگ است، اگر چه عید نامیده نشده است. عرفه روزی است که حق تعالی، بندگان خود را به عبادت و اطاعت خویش فرا خوانده و سفره گسترده جود و احسان خود را برای ایشان گسترانیده و ایشان را به آمرزش گناهان و پوشانیدن عیب‌هایشان وعده فرموده است.

← اعمال روز عرفه
برای روز عرفه اعمالی چند است:
اول. غسل
دوم. زیارت امام حسین (علیه‌السلام)، و اگر کسی توفیق یابد که در این روز، در تحت قبه مقدسه آن حضرت باشد ثوابش کمتر از کسی که در عرفات باشد نیست، بلکه بیشتر است.
سوم. بعد از نماز عصر پیش از آن که مشغول خواندن دعاهای عرفه شود در زیر آسمان دو رکعت نماز به جا آورد و نزد حق تعالی به گناهان خود اعتراف کند تا فایز شود به ثواب اهل عرفات و گناهانش آمرزیده گردد. بعد از این دو رکعت دیگر به جا آورد: در رکعت اول حمد و توحید و در دوم حمد و جحد (کافرون). پس از آن، چهار رکعت دیگر به جا آورد در هر رکعت حمد و پنجاه مرتبه توحید که این چهار رکعت نماز، بعینه نماز امیرالمومنین (علیه‌السلام) است که فضلیت بسیار دارد.
چهارم. دعای ۴۷ صحیفه کامله را بخواند.
پنجم. دعای عرفه سید الشهداء را بخواند.
ششم. بخواند تسبیحاتی را که کفعمی نقل کرده و فرموده که ثواب آن از کثرت، احصا نمی‌شود و اول آن: «سبحان الله قبل کل احد» است. [۱۰]
هفتم. بخواند دعاهای عرفه را که وارد شده از حضرت رسول و علی بن الحسین و حضرت صادق و کاظم (علیهم‌السلام) و سید در اقبال ذکر فرموده است.
بالجمله کسی که توفیق یابد و آن روز در عرفات باشد ادعیه و اعمال بسیار دارد و بهترین اعمال در این روز، دعا است و در تمام ایام سال این روز شریف به جهت دعا امتیازی دارد، لاجرم دعاهای بسیار برای این روز، وارد شده و بسیاری از آنها را علامه مجلسی در زادالمعاد نقل فرموده. دعا برای برادران مؤمن از زنده و مرده بسیار باید کرد. و روایت وارده در حال عبدالله بن جندب (رحمة الله علیه) در موقف عرفات و دعای او برای برادران مؤمن خود، مشهور است«عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ قَالَ:رَأَیْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُنْدَبٍ فِی الْمَوْقِفِ فَلَمْ أَرَ مَوْقِفاً کَانَ أَحْسَنَ مِنْ مَوْقِفِهِ مَا زَالَ مَادّاً یَدَیْهِ إِلَی السَّمَاءِ وَ دُمُوعُهُ تَسِیلُ عَلَی خَدَّیْهِ حَتَّی تَبْلُغَ الْأَرْضَ. فَلَمَّا صَدَرَ النَّاسُ قُلْتُ لَهُ:یَا أَبَا مُحَمَّدٍ مَا رَأَیْتُ مَوْقِفاً قَطُّ أَحْسَنَ مِنْ مَوْقِفِکَ! قَالَ: وَ اللَّهِ مَا دَعَوْتُ إِلَّا لِإِخْوَانِی وَ ذَلِکَ أَنَّ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَی (علیه‌السلام) أَخْبَرَنِی أَنَّ مَنْ دَعَا لِأَخِیهِ بِظَهْرِ الْغَیْبِ نُودِیَ مِنَ الْعَرْشِ وَ لَکَ مِائَةُ أَلْفِ ضِعْفٍ، فَکَرِهْتُ أَنْ أَدَعَ مِائَةَ أَلْفٍ مَضْمُونَةٍ لِوَاحِدَةٍ لا أَدْرِی تُسْتَجَابُ أَمْ لا؛ [۱۱]
علاوه بر موارد ذکر شده به جا آوردن عمل "ام داود"و دیگر دعاهای ذکر شده در کتب ادعیه همچون مفاتیح الجنان در این روز، نیکو است. [۱۲]

پانویس[ویرایش]
 
۱. کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من الکافی، ج۴، ص۲۲۴.    
۲. سوره بقره/۲، آیه۱۲۵    ،
۳. محدث نوری، حسین، مستدرک‌ الوسائل، ج۱۰، ص۱۶۶،حدیث شبلی، رقم الحدیث ۱۱۷۷۰.    
۴. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ص۱۲۱، دعای کمیل.    
۵. عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۲۸.    
۶. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۶۱.    
۷. سوره طه/۲۰، آیه۷.    
۸. محدث نوری، حسین، مستدرک‌ الوسائل، ج۱۰، ص۱۶۹.    
۹. محدث نوری، حسین، مستدرک‌ الوسائل، ج۱۰، ص۱۶۹.    
۱۰. کفعمی، ابراهیم بن علی، مصباح کفعمی، ص۶۶۲.    
۱۱. کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من الکافی، ج۲، ص۵۰۸    
۱۲. جوادی آملی، صهبای حج، ص۴۱۵؛ پایگاه اطلاع رسانی اسراء.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «اسرار وقوف در عرفات»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۸/۱.    


رده‌های این صفحه : فقه | حج | فلسفه احکام




جعبه‌ابزار