اختیارات رئیس جمهورذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: رئیس‌جمهور، اختیارات.

پرسش: اصل ۱۱۳ قانون اساسی اختیاراتی برای رئیس‌جمهوری قرار داده است، ابزار اعمال این اختیارات چیست؟

پاسخ: با مراجعه به فصل نهم قانون اساسی و مطالعه اصول ۱۱۳ تا اصل ۱۴۱ می‌توان به اختیارات و ابزارهای اجرایی رئیس‌جمهور و دولت پی برد؛ مانند: ۱. داشتن معاون؛ ۲. عزل وزرا؛ ۳. رسیدگی به امور برنامه و بودجه؛ ۴. امضای عهدنامه‌ها و مقاوله‌نامه‌ها؛ ۵. تأیید مصوبات کمیسیون؛ ۶. ریاست شورای عالی امنیت ملی، ریاست شورای انقلاب فرهنگی و مسئولیت اجرای بازنگری قانون اساسی.


مسئولیت‌های رئیس‌جمهور[ویرایش]

اگرچه در اصل ۱۱۳ قانون اساسی، مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه به طور کلی بر عهده ریاست جمهور قرار داده شده است، ولی ابزارهای اجرایی و اختیارات رئیس‌جمهور در اصول بعدی قانون اساسی به‌خوبی مشخص شده است و با مراجعه به فصل نهم قانون اساسی و مطالعه اصول ۱۱۳ تا ۱۴۱ می‌توان به اختیارات و ابزار اجرایی رئیس‌جمهور و قوه مجریه پی برد.

← اصل ۱۲۵
به عنوان نمونه، طبق اصل ۱۲۵ امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و قرار‌دادهای دولت ایران با سایر دولت‌ها و هم‌چنین امضای پیمان‌های مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس‌جمهور یا نماینده قانونی اوست.

← اصل ۱۲۶
نیز طبق اصل ۱۲۶ «رئیس‌جمهور مسئولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور را مستقیماً بر عهده دارد و می‌تواند اداره آنها را به عهده دیگری بگذارد».

← اصل ۱۲۸
هم‌چنین بر‌اساس اصل ۱۲۸، انتخاب سفیران و امضای استوارنامه آنها بر عهده رئیس‌جمهور است. بر‌اساس اصل ۱۲۸، تأیید مصوبات کمیسیون‌های دولت و هیئت دولت بر عهده رئیس‌جمهور است. هم‌چنین ریاست شورای عالی امنیت ملی و شورای انقلاب فرهنگی و مسئولیت اجرای بازنگری قانون اساسی بر عهده رئیس‌جمهور است.

بنابراین همین‌طور که ملاحظه می‌کنید، قانون اساسی علاوه بر این‌که مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را بر عهده ریاست جمهور قرار داده است، ابزارهای اجرایی لازم را نیز در نظر گرفته است.

مسئولیت‌های دیگر[ویرایش]

علاوه بر قانون اساسی، در قانون تعیین حدود اختیارات و مسئولیت‌های ریاست جمهوری مصوب مجلس شورای اسلامی نیز، حدود اختیارات و ابزارهای اجرایی به صورت جزئی‌تری معین شده است که در حقیقت مکمل قانون اساسی است. در فصل دوم (مواد ۱۳ تا ۱۶) قانون تعیین حدود اختیارات و مسئولیت‌های ریاست جمهوری چنین آمده است:
رئیس‌جمهور از طریق نظارت، کسب اطلاع، بازرسی، پیگیری، بررسی و اقدامات لازم، متولی اجرای قانون اساسی است و در صورت مشاهده تخلف از قانون اساسی در دستگاه‌ها، قانون‌گذار حق هشدار و اخطار به قوای سه‌گانه را برای رئیس‌جمهور قائل شده است. این‌گونه اخطارها هر چند که اثر حقوقی چندانی را به دنبال ندارد، اما واجد ارزش سیاسی و تبلیغاتی می‌باشد و زمینه را برای احترام به قانون اساسی فراهم می‌سازد». [۱]

اختیارات و ابزارهای اجرایی رئیس‌جمهور و دولت[ویرایش]

با مراجعه به فصل نهم قانون اساسی و مطالعه اصول ۱۱۳ تا اصل ۱۴۱ می‌توان به اختیارات و ابزارهای اجرایی رئیس‌جمهور و دولت پی برد؛ مواردی مانند:

← داشتن معاون
رئیس‌جمهور می‌تواند برای انجام دادن وظایف قانونی خود معاونانی داشته باشد (اصل ۱۲۴).

← عزل وزرا
رئیس‌جمهور در عزل وزرا، اختیار کامل دارد (اصل ۳۶).

← رسیدگی به امور برنامه و بودجه
مسئولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی و تقدیم بودجه به مجلس با رئیس‌جمهور است (اصل ۱۲۴).

← امضای عهدنامه‌ها
اختیار امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها ... به عهده اوست (اصل ۱۲۵).

← تأیید مصوبات کمیسیون
تأیید مصوبات کمیسیون‌های دولت به عهده رئیس‌جمهور است (اصل ۱۳۶).

← ریاست برخی نهادها
علاوه بر این موارد، ریاست شورای عالی امنیت ملی، ریاست شورای انقلاب فرهنگی، مسئولیت اجرای بازنگری قانون اساسی را بر عهده دارد و نیز سازمان انرژی اتمی و تربیت بدنی زیر نظر ریاست جمهوری است. [۲]

پانویس[ویرایش]
 
۱. هاشمی، محمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج۲، ص۳۸۴، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۷۲ش.
۲. هاشمی، محمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج۲، ص۴۰۵، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۷۲ش.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «اختیارات رئیس جمهور»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۸/۰۳/۱۸.    







جعبه‌ابزار