ابن جنید اسکافیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ابن جنید اسکافی، قیاس، عالم شیعه.

پرسش: آیا ابن‌جنید اسکافی عمل بر قیاس می‌کرده است؟ اگر این‌طور بوده، چگونه شیعه به شمار می‌آید. نمونه‌ای از کتاب‌های ابن‌جنید را معرفی کنید؟

پاسخ: محمد بن احمد بن جنید ابوعلی الکاتب الاسکافی، از بزرگان شیعه و از فضلای امامیه می‌باشد. عمل کردن ابن‌جنید به قیاس مسلم است.
براساس دیدگاه رجالیون، قیاس بر چهار قسم است: ۱. قیاس منصوص العلة؛ ۲. قیاس اولویت؛ ۳. قیاس المناط القطعی؛ ۴. قیاس المناط الظنی.
در سه قسم اول، اسکافی قیاس را حجت می‌داند و در قسم چهارم حجت نمی‌داند.


مشترکات ادیان توحیدی[ویرایش]

یکی از مسلمات ادیان توحیدی که همان ادیان آسمانی هستند، مشترک بودن همه آن‌ها در سه اصل کلی است:
۱. اعتقاد به خدای یگانه؛
۲. اعتقاد به زندگی ابدی برای هر فردی در عالم آخرت و دریافت پاداش و کیفر اعمالی که در این جهان انجام داده است؛
۳. اعتقاد به بعثت پیامبران از طرف خداوند، برای هدایت انسان‌ها به سوی کمال نهایی و سعادت دنیا و آخرت.

معیار شیعه و سنی بودن[ویرایش]

عقاید اصلی، لوازم و تفاصیلی دارد که مجموعاً سیستم عقیدتی دین را تشکیل می‌دهد. اختلاف در این‌گونه اعتقادات، موجب پیدایش ادیان و فرقه‌ها و نحله‌های مذهبی مختلف شده است؛ به عنوان مثال:

← اختلاف در چگونگی تعیین جانشین پیامبر
اختلاف در کیفیت تعیین جانشین پیامبر که باید از طرف خدا یا از طرف مردم تعیین شود، عامل اصلی اختلاف بین شیعه و سنی در اسلام شده است؛ پس معیار شیعه و سنی بودن، عمل کردن و عمل نکردن به قیاس نیست؛ بلکه اعتقاد به امامت علی (علیه‌السلام) و تعیین حضرت از طرف خداوند منان و معرفی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به عنوان رهبر آینده جامعه اسلامی می‌باشد. [۱]

ویژگی‌های ابن‌جنید[ویرایش]

محمد بن احمد بن الجنید ابوعلی الکاتب الاسکافی، از بزرگان شیعه و از فضلای امامیه می‌باشد.

← برتری بر دیگران
از نظر علمی بر دیگران برتری دارد و در علوم فقهی و ادبی بر اقران مقدم است و کتاب‌های زیادی دارد.

← مهارت در فن نویسندگی
در فن نویسندگی، فردی چیره‌دست و از نظر دقت، بسیار دقیق و در فقه و کلام و حدیث و ادبیات عرب، شاخص و در این فنون کتاب‌هایی نوشته است.

← تعداد تألیفات
تألیفات او متجاوز از ۵۰ کتاب می‌باشد.

← شاگردان
از اساتید شیخ مفید، نجاشی و شیخ طوسی به حساب می‌آید.

← باز کردن باب اجتهاد
اولین کسی است که باب اجتهاد را مفتوح ساخته و احکام شرعی را بر آن مبتنی نموده است.

← مکاتبه از راه‌های دور
آوازه او از بغداد و نیشابور فراتر رفته و از نقاط مختلف مثل مصر با او مکاتبه می‌شده است.

مخالفان ابن‌جنید[ویرایش]

ابن بابویه قمی از مخالفان معاصر او بوده و رساله‌ای در رد او نوشته است و فرموده ابن‌جنید از ضعفای شیعه می‌باشد و ابن‌جنید مدتی در نیشابور ساکن شده و بارها ابن‌بابویه به آن مناطق مسافرت نموده و در تضعیف ابن‌جنید مؤثر بوده است و هم‌چنین شیخ مفید و سید مرتضی از مخالفین سرسخت او بوده‌اند.

← دیدگاه شیخ طوسی
شیخ طوسی فرموده: در مسائل اجماعی مخالفت ابن‌جنید مخل به اجماع نیست و باعث نمی‌شود مسئله از اجماعی بودن خارج شود.

عمل به قیاس[ویرایش]

اما عمل کردن ابن جنید به قیاس مسلم است.

انواع قیاس[ویرایش]

اگر رجالیون به آن اشاره نموده‌اند، فرموده‌اند: قیاس چهار قسم است:

← قیاس منصوص العلة
قیاس منصوص العلة، که علت حرمت را خود شارع بیان نموده است.

← قیاس اولویت
قیاس اولویت، قیاس کردن اقوای غیر منصوص به اضعف منصوص.

← قیاس المناط القطعی
قیاس المناط القطعی، در موردی که مجتهد به طور قطع مناط و علت حکم را بداند.

← قیاس المناط الظنی
و قسم دیگر قیاس، قیاس المناط الظنی است.

دیدگاه ابن‌جنید درباره قیاس[ویرایش]

در سه قسم اولِ قیاس، اسکافی قیاس را حجت می‌داند و در قسم چهارم حجت نمی‌داند.

تألیفات[ویرایش]

همان‌طوری که بیان شد ابن‌جنید کتاب‌های زیادی را تألیف نموده که متجاوز از پنجاه کتاب می‌باشد. چند کتاب به عنوان نمونه ذکر می‌شود:
۱. تهذیب الشیعة لاحکام الشریعة که بیست جلد است.
۲. المختصر الاحمدی لفقه المحمدی.
۳. الاریقاع فی تحریم الفقاع.
۴. کتاب سبیل الفلاح لاهل النجاح.
۵. نورالیقین و بصیرة العارفین.
۶. تبصرة العارف و نقد الزائف.

منابع[ویرایش]

۱. ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیة و اللقب، ج۱، ص۷۰، محمدعلی تبریزی، چ دوم، ۱۳۳۵.
۲. دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۲۵۸، زیر نظر کاظم بجنوردی، تهران، ۱۳۶۹، جلد ۳، در حالات ابن جنید.

پانویس[ویرایش]
 
۱. بحرالعلوم، سید محمدمهدی، رجال السید بحرالعلوم المعروف بالزواید الرجالیة، ج۳، ص۲۰۵، تهران، ۱۳۶۳.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «ابن جنید اسکافی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۵/۱۰.    



جعبه‌ابزار